Η Ελληνική Παιδεία και ο Χριστιανικός πολιτισμός, γιορτάζουν στις 30 Ιανουαρίου και τιμούν τη μνήμη Τριών ξεχωριστών πνευματικών προσωπικοτήτων, των Τριών Ιεραρχών. Όπως μας τους γνώρισε η Εκκλησία μας, τον Μέγα Βασίλειο, τον Ιωάννη τον Χρυσόστομο και τον Γρηγόριο τον Θεολόγο. Τιμώντας τους Τρεις Μέγιστους Φωστήρες κάθε χρόνο, τιμούμε τα Γράμματα, μαζί και όλα τα ευγενή επιστημονικά επιτεύγματα και τον ανθρώπινο πολιτισμό.
Οι Άγιοι Τρεις Ιεράρχες, καλλιέργησαν στο έπακρο την πνευματική και επιστημονική ζωή και τα Γράμματα.
Για αυτό δικαίως καθιερώθηκαν, ως οι προστάτες τους. Οι παράγοντες της Παιδείας, οι Εκπαιδευτικοί και οι μαθητές, ήδη γνωρίζουμε το μεγαλείο της προσφοράς και το τεράστιο πνευματικό έργο τους και για αυτό θα αναφερθούμε στον καθένα ξεχωριστά.
Ο Μέγας Βασίλειος, γεννήθηκε το 330 μ. Χ. στην Καισάρεια της Καππαδοκίας. Οι ευσεβείς γονείς του Βασίλειος και Αιμέλια, μαζί με την γιαγιά του Μακρίνα, φρόντισαν να του μεταλαμπαδεύσουν την αγάπη για την Χριστιανική Εκκλησία και να γεμίσουν την ψυχή του με ευσέβεια και το μυαλό του με γνώσεις. Σπούδασε στις πιο ξακουστές Σχολές της εποχής του, καθώς και στις ονομαστές Φιλοσοφικές Σχολές των Αθηνών. Σπούδασε για τέσσερα χρόνια, (351- 355 μ. Χ.) στην ανώτερη Φιλοσοφική Αθηναϊκή Σχολή, έχοντας μαζί του και τον φίλο του τον Γρηγόριο τον Θεολόγο.
Οι σπουδές τους περιελάμβαναν, νομικά, ρητορική, φιλοσοφία, γεωμετρία, μουσική, ιστορία, Αρχαία Ελληνικά, μέχρι και Ιατρική. Ο Μέγας Βασίλειος, πέρα από Ιερωμένος, ήταν Θεολόγος, φιλόλογος, γεωμέτρης, φυσιοδίφης, ιατρός, νομικός, ρήτορας και μουσικός. Όταν τελείωσε τις σπουδές του, επέστρεψε στην πατρίδα του και εργάστηκε ως δικηγόρος και ρήτορας. Συγχρόνως θέλησε να γνωρίσει την Μοναστική ζωή, επισκεπτόμενος διάφορα Μοναστήρια. Το 360 μ. Χ. αποσύρθηκε μαζί με τον φίλο του Γρηγόριο Ναζιανζινό, σε μια ερημική περιοχή του Πόντου, όπου ασκήτεψαν για τρία χρόνια, μελετώντας και γράφοντας διαρκώς συγγράμματα.
Το 363 μ. Χ. χειροτονήθηκε πρεσβύτερος και το 370 μ. Χ. Αρχιεπίσκοπος Καισαρείας, αναπτύσσοντας μεγάλη φιλανθρωπική δράση. Οργάνωσε ένα σοβαρό κοινωνικό έργο και ίδρυσε την φημισμένη Βασιλειάδα, η οποία περιελάμβανε νοσοκομείο, ορφανοτροφείο, πτωχοκομείο και διάφορες Επαγγελματικής Σχολές, βοηθώντας χιλιάδες νέους και κατατρεγμένους ανθρώπους. Κατά την φοβερή επιδημία, το 367 μ. Χ. έσωσε πολλούς φτωχούς στην περιοχή του.
Επίσης επινόησε την Βασιλόπιττα, μοιράζοντας ισότιμα στους φτωχούς, τα τιμαλφή που είχε μαζέψει μέσα σε βασιλοπιατάκια. Ο Μέγας Βασίλειος, ανέπτυξε τεράστια ποιμαντική και συγγραφική δράση, ως δεινός Θεολόγος, ακούραστος συγγραφέας και εργάτης του Χριστού. Συνέγραψε και την Μεγάλη Θεία Λειτουργία, του Μεγάλου Βασιλείου βασιζόμενος στην Θεία Λειτουργία του Ιακώβου του Αδελφοθέου. Πεθαίνοντας νέος 49 ετών, μετά από εξαντλητική κοινωνική πρόσφορα, στις 31 Δεκεμβρίου του 378 μ. Χ. άφησε ένα τεράστιο διαχρονικό και πρωτοπόρο έργο. Η μνήμη του γιορτάζεται από την Ορθόδοξη Εκκλησία, την 1η Ιανουαρίου, ημέρα της ταφής του.
Ο Ιωάννης ο Χρυσόστομος, ο μελίρρυτος Θεολογικός συγγραφέας, γεννήθηκε το 354 μ. Χ. στην Αντιόχεια, από πατέρα ειδωλολάτρη και Χριστιανή μητέρα, την Ανθούσα. Η μητέρα του, κατάφερε να εκχριστιανίσει τον σύζυγό της και να γεμίσει με Χριστιανική αγάπη και ζήλο, το γιο της Ιωάννη. Ο νεαρός Ιωάννης, αφού ολοκλήρωσε τις βασικές σπουδές του, διδάχτηκε κοντά στον ειδωλολάτρη δάσκαλο, φιλόσοφο Λιβάνιο, ρητορική και Αρχαία φιλοσοφία. Όμως ο Άγιος Ιωάννης, κατάφερε και σπούδασε και Θεολογία, στην ξακουστή Θεολογική Σχολή της Αντιόχειας. Υπήρξε δεινός ρήτορας, ονομαστός νομικός, άριστος φιλόλογος και φιλόσοφος, καθώς και απαράμιλλος χειριστής του λόγου.
Για αυτό, ονομάστηκε και Χρυσόστομος. Δίδαξε νομικά και ρητορική και τελικά αφιερώθηκε, στην Διακονία της Εκκλησιάς. Χειροτονήθηκε Διάκονος, το 380 μ. Χ. και το 385 μ. Χ. Ιερέας, ενώ για δεκατέσσερα χρόνια, προσέφερε ως Ιεροδιδάσκαλος στο ποίμνιο του. Το 398 μ. Χ. εκλέχτηκε στον θρόνο της Αρχιεπισκοπής της Βασιλεύουσας, ως Επίσκοπος και ποιμενάρχης, στην Κωνσταντινούπολη. Ο Ιωάννης ο Χρυσόστομος, ανέλαβε τεράστιο ποιμαντορικό αγώνα, κατά της ηθικής διαφθοράς και ακολασίας, της εποχής εκείνης. Ξεκαθάρισε την ‘ήρα από το σιτάρι,’ στην Εκκλησία. Έφτασε μέχρι τα Βυζαντινά ανάκτορα και στηλίτευσε, την διεφθαρμένη τότε άπιστη, αυτοκράτειρα Ευδοξία, ερχόμενος σε ρήξη, με τους ισχυρούς της εξουσίας και του πλούτου. Για αυτό τον εξόρισαν στον Πόντο, το 407 μ. Χ. και στις 14 Σεπτεμβρίου, ημέρα Υψώσεως του Τιμίου Σταυρού, δεν άντεξε τις κακουχίες στα βάθη της Αρμενίας και έφυγε από τη ζωή.
Το κοινωνικό έργο του Ιωάννη του Χρυσόστομου, είναι πολύ σημαντικό, το συγγραφικό του τεράστιο, ενώ συνέγραψε και την Κυριακάτικη Θεία Λειτουργία, έχοντας ως βάση τη Θεία Λειτουργία των Αποστόλων. Η Εκκλησία μας τον εορτάζει ξεχωριστά, στις 27 Ιανουαρίου. Του προσέδωσε δε τον τίτλο Χρυσόστομος, γιατί υπήρξε πατέρας των γραμμάτων, Θεολόγος , ρήτορας σαν γλυκόλαλο αηδόνι και σοφός στοχαστής.
Ο Γρηγόριος ο Θεολόγος ο Ναζιανζινός, γεννήθηκε το 329 μ. Χ. στην Ναζιανζό της Καππαδοκίας, από εύπορους και ευσεβείς γονείς, τον Γρηγόριο και την Νόνα. Ολοκλήρωσε τις εγκύκλιες σπουδές του, φοιτώντας σε πολλές Σχολές της Καισαρείας της Καππαδοκίας και της Καισαρείας της Παλαιστίνης. Καθώς και της Αλεξάνδρειας και των Αθηνών, όπου γνώρισε τον Μέγα Βασίλειο.
Ο Γρηγόριος υπήρξε Θεολόγος και απαράμιλλος ποιητής Αρχαίων στίχων, καταρτισμένος ρήτορας και φιλόσοφος. Οι πλούσιες γνώσεις του και η προικισμένη προσωπικότητά του, με πολλές αρετές, τον ανέδειξαν ως καθηγητή, στις Φιλοσοφικές Σχολές των Αθηνών. Δίδαξε για λίγο και επέστρεψε στην πατρίδα του την Ναζιανζό, για να αφιερωθεί στην Υπηρεσία της Εκκλησίας. Μόνασε στον Πόντο, για ένα χρόνο με τον Μέγα Βασίλειο, ώσπου χειροτονήθηκε Επίσκοπος Σασίμων .
Το 379 μ. Χ. στη Σύνοδο των Επισκόπων, αποφασίστηκε να πάει ο Επίσκοπος Γρηγόριος στην Βασιλεύουσα, για να αντιμετωπίσει την λαίλαπα του αιρετικού Άρειου. Προς τούτο κήρυττε καθημερινά με πάθος, αναχαιτίζοντας με πύρινους λογούς, τον Αρειανό και την αίρεσή του, ώσπου το 380 μ. Χ. εκλέχτηκε Αρχιεπίσκοπος Κωνσταντινουπόλεως. Ωστόσο μερικοί πολέμιοι, τον ανάγκασαν να εγκαταλείψει την Πόλη και να ζήσει ασκητικά το υπόλοιπο του βίου του, με προσευχή και με φιλανθρωπία. Ο Άγιος Γρηγόριος ο Θεολόγος, συνέγραψε τεράστιο ποιητικό και Θεολογικό έργο, μέχρι που κοιμήθηκε στις 25 Ιανουάριου το 390 μ. Χ. Την ημέρα αυτή η Εκκλησία μας τιμά την μνήμη του.
Οι κορυφαίοι Τρεις Ιεράρχες, έχουν καθιερωθεί στην συνείδηση των πιστών ως φωτεινές προσωπικότητες, οι οποίες έπαιξαν μεγάλο και καθοριστικό ρόλο, στην διαμόρφωση του πολιτισμού και στην διάδοση της Διδασκαλίας του Χριστού. Οι Άγιοι Τρεις Ιεράρχες, δεν ήσαν μόνο θιασώτες των λόγων, αλλά και ακάματοι εργάτες των έργων. Από τον 10 αιώνα μ. Χ. έχουν καθιερωθεί ως προστάτες των Γραμμάτων και ως φωτεινός Φάρος, του πολιτισμού.
Από τότε η Ιερή μνήμη τους τιμάται στις 30 Ιανουαρίου και μαζί τους γιορτάζουν τα Γράμματα και όλη η Εκπαιδευτική κοινότητα.
Ξανθίππη Αγρέλλη (Κως - 30 /1/2026)
