Ο κ. Γιώργος Βλάχος, υπεύθυνος της τεχνικής διεύθυνσης του υποκαταστήματος της CERT1 στην Κω, μας μιλάει για το τι σημαίνει πραγματική παρουσία σε ένα νησιωτικό συγκρότημα, για τις υποχρεώσεις των τουριστικών επιχειρήσεων και για τα πεδία στα οποία η επιθεώρηση μεταφράζεται άμεσα σε ασφάλεια του επισκέπτη και του εργαζομένου.
Η Κως και τα Δωδεκάνησα συγκεντρώνουν μερικά από τα πιο σύνθετα τουριστικά συγκροτήματα της χώρας: μεγάλες ξενοδοχειακές μονάδες, δεκάδες κολυμβητικές δεξαμενές και υδάτινα πάρκα, εντατική λειτουργία σε πέντε μήνες, και έναν τεχνικό εξοπλισμό που δουλεύει αδιάκοπα. Ο κ. Γιώργος Βλάχος, από την τεχνική διεύθυνση του υποκαταστήματος της CERT1 στην Κω, εξηγεί πώς λειτουργεί ένας διαπιστευμένος φορέας στο πεδίο, από την κατάταξη ενός καταλύματος και την πιστοποίηση μιας πισίνας μέχρι τον υποχρεωτικό έλεγχο ενός ανυψωτικού μηχανήματος.
– Κύριε Βλάχο, τι εξυπηρετεί το υποκατάστημα της CERT1 στην Κω και ποια περιοχή καλύπτει;
Το γραφείο της Κω λειτουργεί ως το επιχειρησιακό μας κέντρο για τα Δωδεκάνησα. Από εδώ εξυπηρετούμε την Κω και τα γύρω νησιά – Κάλυμνο, Λέρο, Νίσυρο, Λειψούς, Πάτμο, Αστυπάλαια, Ρόδο – με τους ίδιους ακριβώς κανόνες, τις ίδιες διαδικασίες και την ίδια τεκμηρίωση που εφαρμόζονται και στην έδρα μας στα Βριλήσσια.
Θέλω να το τονίσω αυτό: η τοπική παρουσία δεν σημαίνει «πιο εύκολο πιστοποιητικό». Σημαίνει μικρότερο χρόνο απόκρισης, καλύτερο προγραμματισμό και έναν επιθεωρητή που ξέρει τι σημαίνει να χάνεις ένα δρομολόγιο και να μένει ένα ξενοδοχείο μια εβδομάδα πίσω. Το τεχνικό κριτήριο παραμένει το ίδιο, όπου κι αν βρίσκεσαι.
– Πόσο διαφέρει η νησιωτική αγορά από την ηπειρωτική;
Διαφέρει σε τρία πράγματα: στον χρόνο, στην εφοδιαστική αλυσίδα και στην εποχικότητα. Ο χρόνος είναι συμπιεσμένος – όλα πρέπει να είναι έτοιμα πριν το άνοιγμα. Τα ανταλλακτικά και οι εξειδικευμένοι συντηρητές δεν είναι πάντα διαθέσιμοι από τη μία μέρα στην άλλη. Και η μονάδα που τον Φεβρουάριο είναι κλειστή, τον Ιούλιο δουλεύει με πλήρη πληρότητα και τριπλάσιο προσωπικό.
Γι' αυτό επιμένουμε στον χειμερινό προγραμματισμό. Ένας έλεγχος τον Νοέμβριο ή τον Φεβρουάριο κοστίζει το ίδιο με έναν έλεγχο τον Μάιο, αλλά δίνει στην επιχείρηση χρόνο να αποκαταστήσει ό,τι χρειάζεται χωρίς πίεση. Επιπλέον, όταν συγκεντρώνονται περισσότερες επιθεωρήσεις στο ίδιο νησί, τα έξοδα μετάβασης επιμερίζονται και το τελικό κόστος για κάθε επιχείρηση μειώνεται.
– Ο τουρισμός είναι το βασικό οικονομικό πεδίο της περιοχής. Ποιες υπηρεσίες ζητούνται περισσότερο;
Ο κορμός είναι τέσσερα πράγματα: η κατάταξη των τουριστικών καταλυμάτων, η πιστοποίηση των κολυμβητικών δεξαμενών και των υδάτινων πάρκων, τα συστήματα διαχείρισης – κυρίως ISO 9001 και ISO 22000 – και, πλέον, οι υποχρεώσεις που απορρέουν από τον Εθνικό Κλιματικό Νόμο.
Γύρω από αυτά υπάρχει και ένα δεύτερο επίπεδο υπηρεσιών που ζητείται όλο και περισσότερο: εξειδικευμένα σχήματα όπως το BoutiqueHotel® και το Ελληνικό Πρωινό, υποστήριξη στις γνωστοποιήσεις μέσω της πλατφόρμας OPEN Business και επιμορφωτικά σεμινάρια για το προσωπικό, από τους συντηρητές κολυμβητικών δεξαμενών μέχρι τους χειριστές μηχανημάτων.
– Ας ξεκινήσουμε από την κατάταξη. Τι πρέπει να γνωρίζει ένας ξενοδόχος ή ένας ιδιοκτήτης ενοικιαζόμενων δωματίων;
Η κατάταξη των κύριων ξενοδοχειακών καταλυμάτων σε αστέρια και των ενοικιαζόμενων επιπλωμένων δωματίων-διαμερισμάτων (Ε.Ε.Δ.Δ.) σε κλειδιά γίνεται με βάση συγκεκριμένες τεχνικές προδιαγραφές και βαθμολογούμενα κριτήρια. Ο φορέας ελέγχει τι πραγματικά υπάρχει στη μονάδα, το αντιπαραβάλλει με τα δηλωθέντα και εκδίδει το πιστοποιητικό κατάταξης, το οποίο έχει πενταετή ισχύ.
Τα συχνότερα προβλήματα που συναντάμε δεν είναι τεχνικά, είναι διοικητικά: ασυμφωνία της δηλωμένης δυναμικότητας με το Μητρώο Τουριστικών Επιχειρήσεων, εκκρεμότητες στα πιστοποιητικά πυρασφάλειας ή στα νομιμοποιητικά έγγραφα, ελλιπής τεκμηρίωση για την προσβασιμότητα. Θέλω να είμαι σαφής σε ένα σημείο: ο φορέας δεν συμμετέχει στη διαδικασία αδειοδότησης και δεν «τακτοποιεί» εκκρεμότητες. Ελέγχει και βεβαιώνει. Αυτή ακριβώς η απόσταση είναι που δίνει αξία στο πιστοποιητικό.
– Οι κολυμβητικές δεξαμενές είναι ίσως το πιο παρεξηγημένο πεδίο. Τι ακριβώς ελέγχεται;
Η CERT1 πιστοποιεί κολυμβητικές δεξαμενές με ίδιο σχήμα πιστοποίησης, το οποίο λειτουργεί υπό το πρότυπο ISO/IEC 17020, και το πιστοποιητικό ισχύει για δύο έτη. Ο έλεγχος καλύπτει το σύνολο της εγκατάστασης: υδραυλικά και σύστημα ανακυκλοφορίας, διαδικασίες απολύμανσης και ποιότητα νερού, σήμανση βάθους, αντιολισθηρότητα των περιμετρικών επιφανειών, περίφραξη και έλεγχο πρόσβασης, σχάρες υπερχείλισης και διατάξεις αποφυγής παγίδευσης, εξοπλισμό διάσωσης και πρώτων βοηθειών, καθώς και την τήρηση του βιβλίου συντήρησης.
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται στα υδάτινα πάρκα και στις υδατοτσουλήθρες. Εκεί εφαρμόζονται συγκεκριμένα ευρωπαϊκά πρότυπα, όπως τα EN 1069-1 και EN 17232, ενώ το νέο πλαίσιο γνωστοποίησης λειτουργίας των κολυμβητικών δεξαμενών – η Κ.Υ.Α. 11814/2025 (Β΄ 3339/30.06.2025), που αντικατέστησε το προηγούμενο καθεστώς – ζητά ρητά πιστοποιητικό διαπιστευμένου φορέα για τον εξοπλισμό αυτόν. Δεν είναι λεπτομέρεια: μιλάμε για παιχνίδια νερού που χρησιμοποιούν παιδιά, καθημερινά, με μεγάλη συχνότητα.
– Το ερώτημα που επανέρχεται κάθε καλοκαίρι είναι οι ναυαγοσώστες. Πότε απαιτούνται;
Ισχύουν δύο διαφορετικά πλαίσια και η σύγχυση γεννιέται ακριβώς εκεί. Για τις δεξαμενές εντός τουριστικών καταλυμάτων εφαρμόζεται η Κ.Υ.Α. 10399/2022 (Β΄ 2621), όπως τροποποιήθηκε με την Κ.Υ.Α. 6584/2024 (Β΄ 2213), κατ' εξουσιοδότηση του άρθρου 46 του ν. 4688/2020. Με απλά λόγια: σε κατάλυμα με περισσότερα από πενήντα δωμάτια και δεξαμενή με βάθος άνω του 1,5 μέτρου απαιτείται συνεχής παρουσία ναυαγοσώστη κατά τις ώρες λειτουργίας· στις υπόλοιπες περιπτώσεις αρκεί η ετοιμότητα ναυαγοσώστη εντός του καταλύματος.
Υπάρχει και μια σημαντική εξαίρεση, την οποία πολλοί αγνοούν: σύμφωνα με την παρ. 4 του άρθρου 46 του ν. 4688/2020, για δεξαμενή ή εγκατάσταση υδρομάλαξης που εξυπηρετεί αποκλειστικά τους ενοίκους ενός συγκεκριμένου δωματίου ή διαμερίσματος δεν απαιτείται ναυαγοσώστης. Απαιτείται όμως ανάρτηση των κανόνων υγιεινής και ασφάλειας πλησίον της δεξαμενής και προσάρτησή τους στα ιδιωτικά συμφωνητικά μίσθωσης.
Για τις δημόσιες και δημοτικές δεξαμενές το πλαίσιο είναι εντελώς διαφορετικό – εκεί εφαρμόζεται η υγειονομική διάταξη Γ1/443/1973, όπως έχει τροποποιηθεί, που προβλέπει συνεχή εποπτεία με κλιμάκωση ανάλογα με την επιφάνεια της δεξαμενής και τον αριθμό των λουομένων, χωρίς το βάθος να αποτελεί κριτήριο. Είναι κλασικό λάθος να μεταφέρει κανείς τους κανόνες του ενός πλαισίου στο άλλο.
– Ο Εθνικός Κλιματικός Νόμος έφερε νέες υποχρεώσεις. Τι ισχύει για τις τουριστικές μονάδες;
Ο ν. 4936/2022 έχει δύο άρθρα που αφορούν άμεσα τις επιχειρήσεις. Το άρθρο 19 αναφέρεται στις εγκαταστάσεις: για τον τουρισμό αφορά δραστηριότητες της 6ης Ομάδας που υπάγονται στην περιβαλλοντική κατηγορία Α (Α1 ή Α2), δηλαδή διαθέτουν Απόφαση Έγκρισης Περιβαλλοντικών Όρων, και δεν εμπίπτουν στο Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών. Οι μονάδες αυτές οφείλουν να παρακολουθούν και να υποβάλλουν ετήσια έκθεση εκπομπών, με στόχο μείωση τουλάχιστον 30% έως το 2030, με έτος βάσης το 2019.
Το άρθρο 20 λειτουργεί με άλλη λογική: δεν αφορά εγκαταστάσεις αλλά συγκεκριμένες κατηγορίες νομικών προσώπων – εισηγμένες ανώνυμες εταιρείες, πιστωτικά ιδρύματα, ασφαλιστικές, εταιρείες τηλεπικοινωνιών, ύδρευσης, ενέργειας, ταχυμεταφορών, μεγάλες αλυσίδες λιανεμπορίου και άλλες. Μια ξενοδοχειακή επιχείρηση εμπίπτει εφόσον πληροί αυτά τα κριτήρια, π.χ. ως εισηγμένος όμιλος. Ο υπολογισμός γίνεται σύμφωνα με το ISO 14064-1 ή το GHG Protocol και, κρίσιμο σημείο, η έκθεση πρέπει να επαληθεύεται από ανεξάρτητο επαληθευτή.
Εδώ ακριβώς επεκτείνεται και η CERT1: αναπτύσσουμε τη δραστηριότητα επαλήθευσης και επικύρωσης δηλώσεων αερίων του θερμοκηπίου, με βάση τα πρότυπα ISO/IEC 17029 και ISO 14065. Η συμβουλή μου προς τις μονάδες είναι να μην περιμένουν την προθεσμία: η συλλογή των δεδομένων κατανάλωσης – ρεύμα, πετρέλαιο, υγραέριο, ψυκτικά μέσα, στόλος οχημάτων – θέλει οργάνωση από την αρχή του έτους, όχι αναδρομική αναζήτηση τιμολογίων.
– Τι προσθέτουν πραγματικά τα ISO 9001 και ISO 22000 σε μια ξενοδοχειακή μονάδα;
Το ISO 9001 δίνει δομή. Σε μια μονάδα που τον Ιούνιο πολλαπλασιάζει το προσωπικό της και λειτουργεί σε βάρδιες, το ερώτημα «ποιος κάνει τι, πότε και με ποιον έλεγχο» δεν είναι θεωρητικό. Το πρότυπο ζητά καθορισμένους ρόλους, τεκμηριωμένες διαδικασίες, μετρήσιμους στόχους, διαχείριση παραπόνων και αξιολόγηση προμηθευτών. Οι μονάδες που το εφαρμόζουν ουσιαστικά το διαπιστώνουν πρώτα στις κρίσιμες εβδομάδες αιχμής.
Το ISO 22000 αφορά την ασφάλεια των τροφίμων και είναι εξαιρετικά κρίσιμο σε μονάδες με εστιατόρια, μπουφέ και προγράμματα allinclusive. Εκεί ελέγχεται η μελέτη HACCP, τα προαπαιτούμενα προγράμματα, οι θερμοκρασίες, η ιχνηλασιμότητα, η διαχείριση αλλεργιογόνων και η εκπαίδευση του προσωπικού. Η διαδικασία διεξάγεται σε δύο διακριτά στάδια, Stage 1 και Stage 2, με ετήσιες επιθεωρήσεις επιτήρησης εντός τριετούς κύκλου πιστοποίησης.
Θα προσθέσω κάτι πρακτικό: τα δύο αυτά συστήματα, μαζί με την κατάταξη και τους ελέγχους των δεξαμενών, μπορούν να προγραμματιστούν συντονισμένα ώστε η μονάδα να μη δέχεται επισκέψεις όλο το καλοκαίρι.
– Το ιστορικό και μεγαλύτερο πεδίο του φορέα παραμένει, ωστόσο, τα ανυψωτικά μηχανήματα.
Ακριβώς, και είναι το πεδίο όπου η υποχρέωση είναι απολύτως ρητή. Το θεσμικό πλαίσιο είναι η Κ.Υ.Α. οικ. 15085/593/2003 (ΦΕΚ 1186/Β΄/25.08.2003), ο «Κανονισμός Ελέγχων Ανυψωτικών Μηχανημάτων». Τα μηχανήματα κατατάσσονται ανάλογα με την επικινδυνότητά τους σε υψηλή, μέση και χαμηλή κατηγορία και υπόκεινται υποχρεωτικά σε αρχικό έλεγχο τύπου ΑΑ και σε περιοδικούς επανελέγχους τύπου Α ή Β, με συχνότητα που εξαρτάται από την κατηγορία και την ανυψωτική ικανότητα.
Στην πράξη το πεδίο είναι πολύ ευρύτερο απ' όσο φαντάζονται οι επιχειρήσεις: οικοδομικοί, αυτοκινούμενοι και τηλεσκοπικοί γερανοί, γερανοί επί οχημάτων, γερανογέφυρες, καλαθοφόρα και ανυψωτικές εξέδρες εργασίας, αναβατόρια, αντλίες σκυροδέματος, περονοφόρα ανυψωτικά – τα γνωστά κλαρκ – καθώς και ανυψωτικές γέφυρες οχημάτων.
Και εδώ βρίσκεται η μεγαλύτερη παρανόηση στον τουριστικό κλάδο. Ένα ξενοδοχείο συχνά θεωρεί ότι δεν το αφορά. Έχει όμως το κλαρκ της αποθήκης, το καλαθοφόρο που χρησιμοποιεί το τεχνικό συνεργείο για τα φώτα και τις καμινάδες, τον ανυψωτήρα στο συνεργείο των οχημάτων του. Όλα αυτά είναι υπόχρεα, ανεξάρτητα από το πόσο συχνά χρησιμοποιούνται. Το «το χρησιμοποιούμε δυο φορές τον χρόνο» δεν αποτελεί εξαίρεση – αντιθέτως, ο εξοπλισμός που μένει ακίνητος για μήνες είναι συχνά αυτός με τα περισσότερα ευρήματα.
– Ποιες άλλες υπηρεσίες καλύπτει ο φορέας για τις επιχειρήσεις της περιοχής;
Πέρα από τα ανυψωτικά, ελέγχουμε δοχεία πίεσης και ατμολέβητες, δεξαμενές υγραερίου και συστήματα ανάκτησης ατμών βενζίνης στα πρατήρια. Δραστηριοποιούμαστε στην πιστοποίηση ανελκυστήρων, με βάση την Κ.Υ.Α. 28425/1245/2008 και τα πρότυπα της σειράς ΕΛΟΤ EN 81, όπου ο περιοδικός έλεγχος και η καταχώριση στο μητρώο είναι υποχρεωτικοί.
Παρέχουμε επίσης επιθεωρήσεις τρίτου μέρους κατά παραγγελία, ελέγχους εξοπλισμού διακίνησης φορτίων και αναρτήσεων, καθώς και εκπαιδευτικά προγράμματα. Για μια νησιωτική αγορά αυτό έχει πρακτική σημασία: η ίδια επίσκεψη μπορεί να καλύψει την πισίνα, τα ανυψωτικά και τον ανελκυστήρα μιας μονάδας, αντί για τρεις διαφορετικούς προμηθευτές και τρία ξεχωριστά έξοδα μετάβασης.
– Ποια είναι τα ευρήματα που συναντάτε συχνότερα στο πεδίο;
Σπάνια συναντάμε κακή πρόθεση· συνήθως συναντάμε έλλειψη οργάνωσης. Ελλιπή ή ανύπαρκτα βιβλία συντήρησης, επισκευές που έγιναν σωστά αλλά δεν τεκμηριώθηκαν πουθενά, φθαρμένα συρματόσχοινα και αναρτήσεις που «άντεξαν άλλη μια σεζόν», σήμανση που έχει ξεθωριάσει, διατάξεις ασφαλείας απενεργοποιημένες γιατί «ενοχλούσαν στη δουλειά».
Στις κολυμβητικές δεξαμενές τα πιο συχνά ευρήματα αφορούν τις σχάρες και τις διατάξεις αποφυγής παγίδευσης, την περίφραξη και τον έλεγχο πρόσβασης εκτός ωραρίου, καθώς και την τήρηση των αρχείων ποιότητας νερού. Το θετικό είναι ότι στη μεγάλη πλειονότητα των περιπτώσεων μιλάμε για ευρήματα που αποκαθίστανται γρήγορα – αρκεί να εντοπιστούν πριν και όχι μετά.
– Τι θα συμβουλεύατε μια τουριστική επιχείρηση της Κω για την επόμενη σεζόν;
Να φτιάξει ένα ημερολόγιο συμμορφώσεων και να το δουλέψει τον χειμώνα. Πότε λήγει το πιστοποιητικό κατάταξης, πότε ο έλεγχος της δεξαμενής, πότε ο επανέλεγχος κάθε ανυψωτικού, πότε ο ανελκυστήρας, ποια στοιχεία χρειάζεται για την έκθεση εκπομπών, πότε προγραμματίζεται η επιθεώρηση του συστήματος διαχείρισης. Είναι μία σελίδα και γλιτώνει τεράστια πίεση τον Απρίλιο.
Και κάτι ακόμη: να μη βλέπει τον έλεγχο ως εξέταση. Ο επιθεωρητής δεν έρχεται να βρει σφάλματα για να τιμωρήσει, έρχεται να δει αν η εγκατάσταση είναι ασφαλής για τους ανθρώπους που θα την χρησιμοποιήσουν. Στα νησιά αυτό είναι ακόμη πιο απτό: οι πελάτες μας είναι γείτονες, οι εργαζόμενοι στις μονάδες είναι συχνά γνωστοί μας. Δεν υπάρχει απόσταση πίσω από την οποία μπορείς να κρυφτείς – και είναι, νομίζω, ο καλύτερος λόγος για να κάνεις τη δουλειά σου σωστά.
– Κλείνοντας, σε προσωπικό επίπεδο: τι σας κρατά σε αυτή τη δουλειά;
Θα σας απαντήσω με μια εικόνα. Νωρίς το πρωί, πριν ανοίξει η μονάδα, μια πισίνα είναι εντελώς ακίνητη. Δεν υπάρχει κανείς ακόμη. Σε λίγες ώρες θα είναι γεμάτη παιδιά που τρέχουν, γονείς που δεν προλαβαίνουν να τα προσέχουν όλα, κόσμο που ήρθε εδώ για να ξεκουραστεί και δεν θα σκεφτεί ούτε στιγμή αν η σχάρα είναι σωστά στερεωμένη ή αν το καλαθοφόρο που πέρασε χθες από τα φώτα είχε ελεγχθεί. Και καλά κάνει να μην το σκέφτεται. Αυτή είναι η δουλειά μας: να μη χρειάζεται να το σκεφτεί κανείς.
Στα νησιά υπάρχει και κάτι ακόμη, πιο απλό. Ο ξενοδόχος που επιθεωρώ το πρωί μπορεί να είναι ο άνθρωπος που θα συναντήσω το βράδυ στο λιμάνι. Τα παιδιά μας πηγαίνουν στα ίδια σχολεία. Οι εργαζόμενοι στις μονάδες είναι γείτονες, ξαδέλφια, φίλοι. Δεν υπάρχει ανωνυμία εδώ – και ούτε θα την ήθελα. Η αυστηρότητα που δείχνεις σε έναν έλεγχο, όταν ξέρεις ποιος θα κολυμπήσει σε αυτή την πισίνα, δεν είναι γραφειοκρατία· είναι σεβασμός.
Το ωραιότερο κομμάτι της δουλειάς δεν είναι το πιστοποιητικό. Είναι η στιγμή που ένας επιχειρηματίας, τρία χρόνια μετά, σε παίρνει τηλέφωνο μόνος του τον Ιανουάριο για να προγραμματίσει τους ελέγχους του – χωρίς να του το θυμίσει κανείς, χωρίς να τον πιέζει καμία προθεσμία. Τότε ξέρεις ότι κάτι άλλαξε στ' αλήθεια. Και αυτό, στο τέλος της ημέρας, είναι που κρατάει έναν επιθεωρητή στη δουλειά του: όχι το ότι βρήκε ένα εύρημα, αλλά το ότι κάποιος έμαθε να το ψάχνει μόνος του.
Ο ξενοδόχος που επιθεωρώ το πρωί μπορεί να είναι ο άνθρωπος που θα συναντήσω το βράδυ στο λιμάνι. Δεν υπάρχει ανωνυμία εδώ – και ούτε θα την ήθελα.
