Αξιότιμοι κύριοι / κυρίες,
Στο πλαίσιο της δημόσιας διαβούλευσης για το Τοπικό Πολεοδομικό Σχέδιο (ΤΠΣ) Δήμου Κω, καταθέτω την παρούσα τεχνική παρέμβαση με την ιδιότητα του αρχιτέκτονα και με πολυετή εμπειρία στην τοπική αυτοδιοίκηση, θεωρώντας κρίσιμο να τεθούν σαφή χωρικά και λειτουργικά όρια στην τουριστική ανάπτυξη του νησιού.
Η Κως αποτελεί νησιωτικό σύστημα με σαφώς προσδιορίσιμη φέρουσα ικανότητα, τόσο περιβαλλοντική όσο και υποδομική.
Η μέχρι σήμερα αναπτυξιακή πορεία, με έμφαση σε μεγάλης κλίμακας τουριστικά συγκροτήματα τύπου resort – “χωριών” με εκατοντάδες ή και χιλιάδες κλίνες, έχει οδηγήσει σε υπερσυγκέντρωση χρήσεων, εποχική υπερφόρτιση και αυξανόμενη πίεση σε κρίσιμα δίκτυα. Ειδικότερα επισημαίνεται ότι:
1. Υδατικοί πόροι: Η υφιστάμενη υδροδοτική ικανότητα του νησιού, ακόμη και με ενισχύσεις μέσω γεωτρήσεων και αφαλατώσεων, βρίσκεται ήδη σε οριακή κατάσταση τους θερινούς μήνες. Η χωροθέτηση νέων μεγάλων μονάδων αυξάνει μη αναστρέψιμα την κατανάλωση και δημιουργεί ανταγωνισμό χρήσεων εις βάρος της μόνιμης κατοικίας και της γεωργίας.
2. Αποχέτευση – επεξεργασία λυμάτων: Οι βιολογικοί καθαρισμοί και τα δίκτυα αποχέτευσης παρουσιάζουν περιορισμένη δυνατότητα απορρόφησης πρόσθετων φορτίων, με κίνδυνο υποβάθμισης υδάτινων αποδεκτών και παράκτιων ζωνών.
3. Οδικό δίκτυο και κυκλοφοριακή ικανότητα: Το νησιωτικό οδικό δίκτυο δεν έχει χαρακτηριστικά μητροπολιτικής κλίμακας.
Η συγκέντρωση μεγάλων μονάδων σε παράκτιες ζώνες δημιουργεί σημεία κορεσμού και επικινδυνότητας, χωρίς δυνατότητα ουσιαστικής αναβάθμισης.
4. Ακτογραμμή και τοπίο: Η παράκτια ζώνη της Κω αποτελεί το κύριο αναπτυξιακό και περιβαλλοντικό κεφάλαιο του νησιού. Η περαιτέρω δόμηση μεγάλων όγκων αλλοιώνει ανεπανόρθωτα το τοπίο, διακόπτει τη συνέχεια του φυσικού μετώπου και υποβαθμίζει την αισθητική και οικολογική του αξία.
5. Χωρική ανισορροπία: Τα μεγάλης κλίμακας all-inclusive συγκροτήματα λειτουργούν ως κλειστά συστήματα, χωρίς ουσιαστική διασύνδεση με τον αστικό ιστό και τις τοπικές οικονομικές δραστηριότητες, μειώνοντας τη διάχυση του τουριστικού εισοδήματος και εντείνοντας κοινωνικές ανισορροπίες.
Με βάση τα ανωτέρω, θεωρώ απολύτως αναγκαίο το ΤΠΣ Δήμου Κω:
α) Να αποκλείσει ρητά τη χωροθέτηση νέων τουριστικών μονάδων μεγάλης κλίμακας (resort, τουριστικά χωριά, σύνθετα τουριστικά καταλύματα) εκτός οργανωμένων υποδοχέων και ιδιαίτερα στις παράκτιες και εκτός σχεδίου περιοχές.
β) Να καθορίσει σαφή ανώτατα όρια κλινών ανά χωρική ενότητα, βάσει τεκμηριωμένης εκτίμησης φέρουσας ικανότητας (υδροδοτική, αποχετευτική, κυκλοφοριακή, περιβαλλοντική).
γ) Να προσανατολιστεί σε μοντέλο διάχυτης, μικρότερης κλίμακας τουριστικής ανάπτυξης, ενσωματωμένης στον οικιστικό ιστό και στους υφιστάμενους οικισμούς.
δ) Να θεσμοθετήσει ζώνες αυξημένης προστασίας ακτογραμμής και τοπίου, με αυστηρούς περιορισμούς δόμησης και όγκου.
ε) Να συνδέσει ρητά τον χωρικό σχεδιασμό με μετρήσιμους δείκτες φέρουσας ικανότητας και όχι μόνο με αναπτυξιακές επιδιώξεις. Η εμπειρία άλλων νησιωτικών προορισμών δείχνει ότι η ανεξέλεγκτη συγκέντρωση τουριστικών κλινών οδηγεί με μαθηματική ακρίβεια σε υποβάθμιση του προϊόντος, περιβαλλοντική φθορά και τελικά σε απώλεια ανταγωνιστικότητας.
Η Κως οφείλει να επιλέξει εγκαίρως τον δρόμο της ποιοτικής, ελεγχόμενης και χωρικά ισορροπημένης ανάπτυξης.
Το ΤΠΣ δεν πρέπει να λειτουργήσει ως εργαλείο απλής νομιμοποίησης επενδυτικών πιέσεων, αλλά ως πραγματικό πλαίσιο προστασίας του νησιού και διασφάλισης της βιωσιμότητάς του για τις επόμενες γενιές.
Παρακαλώ οι παρατηρήσεις αυτές να ληφθούν σοβαρά υπόψη κατά τη διαμόρφωση των τελικών σεναρίων και ρυθμίσεων.
Με εκτίμηση, Νικόλαος Κανταρζής
Αρχιτέκτων π. αιρετός Δήμου Κω & Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου
