Νέο κύκλο συζήτησης για τα Βαρέα και Ανθυγιεινά Επαγγέλματα (ΒΑΕ) στο Δημόσιο Σύστημα Υγείας ανοίγει η κυβερνητική εξαγγελία για ένταξη παλαιών νοσηλευτών και πληρωμάτων ασθενοφόρων στο ειδικό ασφαλιστικό καθεστώς, με επαγγελματικές ομάδες να καταγγέλλουν ήδη «επιλεκτική εφαρμογή» του πορίσματος Μπεχράκη. Η υπουργός Εργασίας Νίκη Κεραμέως προανήγγειλε ρύθμιση που αφορά νοσηλευτές, βοηθούς νοσηλευτών, οδηγούς ασθενοφόρων και διασώστες του ΕΚΑΒ που είχαν προσληφθεί πριν από την 1η Ιανουαρίου 2011, καλύπτοντας -σύμφωνα με τις πρώτες εκτιμήσεις- περισσότερους από 23.000 εργαζόμενους.Η παρέμβαση έρχεται να θεραπεύσει μια ασφαλιστική ανισότητα που υφίσταται εδώ και χρόνια στο ΕΣΥ και στο ΕΚΑΒ: εργαζόμενοι που εκτελούν ακριβώς τα ίδια καθήκοντα, κάτω από τις ίδιες συνθήκες, είχαν διαφορετικό ασφαλιστικό καθεστώς ανάλογα με το πότε προσλήφθηκαν.
Οι εργαζόμενοι που εντάσσονται στα ΒΑΕ αποκτούν δυνατότητα πλήρους συνταξιοδότησης έως και πέντε χρόνια νωρίτερα, ενώ προβλέπεται και δυνατότητα εξαγοράς προγενέστερου χρόνου ασφάλισης, ο οποίος θα θεωρείται πραγματικός και όχι πλασματικός χρόνος.
Κυβερνητικές πηγές παρουσιάζουν τη ρύθμιση ως «αποκατάσταση δικαιοσύνης» για προσωπικό πρώτης γραμμής του δημόσιου συστήματος υγείας, επισημαίνοντας ότι το μέτρο είναι ήδη δημοσιονομικά κοστολογημένο. Ωστόσο, σχεδόν αμέσως μετά τις ανακοινώσεις, άνοιξε ένα νέο μέτωπο αντιδράσεων από επαγγελματικές ομάδες που μένουν εκτός της εξαγγελίας, παρότι -όπως υποστηρίζουν- περιλαμβάνονται στο πόρισμα της επιτροπής Μπεχράκη.
Στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης βρίσκεται το πόρισμα της Ειδικής Επιτροπής Κρίσεως ΒΑΕ υπό τον καθηγητή Παναγιώτη Μπεχράκη, που συντάχθηκε το 2020, εν μέσω πανδημίας. Η επιτροπή είχε συσταθεί από το υπουργείο Εργασίας με αντικείμενο την αξιολόγηση των επαγγελμάτων υγείας ως προς την ένταξή τους στα ΒΑΕ και, σύμφωνα με τα πορίσματά της, εισηγήθηκε ευρύτερη επέκταση του καθεστώτος. Πέρα από νοσηλευτές και πληρώματα ασθενοφόρων, το πόρισμα φέρεται να περιλαμβάνει:
φυσικοθεραπευτές δημόσιων νοσοκομείων,
παραϊατρικά επαγγέλματα,
τραυματιοφορείς,
βοηθούς θαλάμου,
τεχνικές ειδικότητες,
προσωπικό καθαριότητας,
ακόμη και γιατρούς σε συγκεκριμένες περιπτώσεις έκθεσης σε επαγγελματικό κίνδυνο.
Ακριβώς αυτό το σημείο επικαλούνται σήμερα τόσο η Πανελλήνια Ομοσπονδία Εργαζομένων Δημόσιων Νοσοκομείων όσο και ο Πανελλήνιος Σύλλογος Φυσικοθεραπευτών, υποστηρίζοντας ότι η κυβέρνηση εφαρμόζει μόνο μέρος του πορίσματος.
Ο Πανελλήνιος Σύλλογος Φυσικοθεραπευτών εξέφρασε έντονη διαμαρτυρία για τον αποκλεισμό των φυσικοθεραπευτών του ΕΣΥ από τη ρύθμιση. Ο Σύλλογος υπενθυμίζει ότι περίπου 650 φυσικοθεραπευτές δημοσίων νοσοκομείων περιλαμβάνονται στη γνωστή «λίστα Μπεχράκη» και θέτει ευθέως το ερώτημα με ποιο θεσμικό κριτήριο επιλέγονται μόνο ορισμένες κατηγορίες εργαζομένων. Ο πρόεδρος του ΠΣΦ Πέτρος Λυμπερίδης κάνει λόγο για «επιλεκτική εφαρμογή» του ίδιου πορίσματος και υποστηρίζει ότι οι φυσικοθεραπευτές εργάζονται στις ίδιες συνθήκες με άλλους υγειονομικούς που εντάσσονται στα ΒΑΕ. Στην επιχειρηματολογία τους, οι φυσικοθεραπευτές επικαλούνται όχι μόνο το πόρισμα Μπεχράκη αλλά και τη βασική αρχή της ίσης μεταχείρισης εργαζομένων που υπάγονται πλέον στον ίδιο ασφαλιστικό φορέα, τον e-ΕΦΚΑ.
Στο ίδιο μήκος κύματος κινείται και η ΠΟΕΔΗΝ, η οποία χαρακτηρίζει μεν θετική την κυβερνητική εξαγγελία, ωστόσο υποστηρίζει ότι αφήνει εκτός «χιλιάδες εργαζόμενους» που ήδη αναγνωρίζονται ως ΒΑΕ μέσω του κανονισμού του πρώην ΙΚΑ. Η Ομοσπονδία επισημαίνει ότι μετά το 2011 πολλοί εργαζόμενοι του ΕΣΥ και του ΕΚΑΒ -νοσηλευτές, παραϊατρικό προσωπικό, τεχνικοί, καθαριότητα και άλλες ειδικότητες- υπάγονται ήδη στα ΒΑΕ, ενώ οι παλαιότεροι συνάδελφοί τους παρέμειναν εκτός. Κατά την ΠΟΕΔΗΝ, η νέα ρύθμιση θεραπεύει μόνο ένα μέρος αυτής της ανισότητας. Παράλληλα, η Ομοσπονδία θέτει κρίσιμο ζήτημα για τον τρόπο εφαρμογής του μέτρου: αν δηλαδή η ένταξη θα έχει αναδρομικό χαρακτήρα ή αν οι εργαζόμενοι θα πρέπει να εξαγοράσουν το ανθυγιεινό επασφάλιστρο, που ανέρχεται στο 3,45% επί του συντάξιμου μισθού.
Το θέμα δεν είναι δευτερεύον, καθώς για τη θεμελίωση συνταξιοδοτικού δικαιώματος στα ΒΑΕ απαιτείται δωδεκαετής συμμετοχή στο καθεστώς.
Η κυβερνητική εξαγγελία
Σύμφωνα με πληροφορίες, η προωθούμενη ρύθμιση οδηγεί σε πλήρη συνταξιοδότηση έως και 5 χρόνια νωρίτερα σε σχέση με τα γενικά όρια ηλικίας. Για πολλούς εργαζόμενους του ΕΣΥ και του ΕΚΑΒ αυτό μεταφράζεται σε έξοδο ακόμη και πριν το 62ο έτος, υπό την προϋπόθεση ότι συμπληρώνονται οι απαιτούμενες ημέρες και τα έτη ασφάλισης στο καθεστώς ΒΑΕ.
Παράλληλα, η ρύθμιση αποκτά ιδιαίτερη σημασία και για την επικουρική ασφάλιση, καθώς -σύμφωνα με πληροφορίες- για πρώτη φορά θα υπάρξει ενιαία αντιμετώπιση κύριας και επικουρικής ασφάλισης για τις συγκεκριμένες κατηγορίες εργαζομένων.
Κεντρικό στοιχείο της ρύθμισης θεωρείται επίσης η δυνατότητα αναγνώρισης και εξαγοράς προγενέστερου χρόνου ασφάλισης. Ο χρόνος αυτός, σύμφωνα με πληροφορίες, θα θεωρείται πραγματικός και όχι πλασματικός, κάτι που έχει ιδιαίτερη ασφαλιστική βαρύτητα. Στην πράξη σημαίνει ότι δεν θα προσμετράται στο ανώτατο όριο πλασματικών ετών που μπορεί να αναγνωρίσει ένας εργαζόμενος για τη θεμελίωση συνταξιοδοτικού δικαιώματος. Η εξαγορά θα μπορεί να γίνει είτε εφάπαξ είτε σε δόσεις, μέσω καταβολής του σχετικού επασφαλίστρου.
Το ζήτημα αυτό δεν είναι τεχνική λεπτομέρεια, αλλά κρίσιμο στοιχείο για τη δυνατότητα συνταξιοδότησης. Για να θεμελιώσει ένας εργαζόμενος δικαίωμα εξόδου με το καθεστώς ΒΑΕ απαιτείται πολυετής συμμετοχή στο ειδικό ασφαλιστικό καθεστώς -συνήθως τουλάχιστον 12 χρόνια ασφάλισης σε ΒΑΕ. Γι’ αυτό και το ερώτημα αν η ένταξη θα έχει πλήρη αναδρομική αποκτά κομβική σημασία.
Το «άνοιγμα» της λίστας
Η αντιπαράθεση που έχει ξεσπάσει επαναφέρει στο προσκήνιο το ευρύτερο ζήτημα του τρόπου με τον οποίο η Πολιτεία αξιολογεί την επαγγελματική επιβάρυνση στους χώρους εργασίας. Το πόρισμα Μπεχράκη, όπως και προηγούμενες επιτροπές, δεν αντιμετώπιζε τα ΒΑΕ ως μια στενή λίστα ειδικοτήτων αλλά ως αποτέλεσμα αξιολόγησης συγκεκριμένων συνθηκών εργασίας:
έκθεση σε βιολογικούς παράγοντες,
νυχτερινή εργασία και βάρδιες,
χειρωνακτική καταπόνηση,
ψυχολογική επιβάρυνση,
επαγγελματικά ατυχήματα,
και διαρκή έκθεση σε ανθυγιεινό περιβάλλον.
Γι’ αυτό και οι επαγγελματικοί φορείς υποστηρίζουν ότι δεν μπορεί να εφαρμόζεται επιλεκτικά ένα πόρισμα που στηρίζεται σε ενιαία επιστημονικά κριτήρια.
Η κυβέρνηση εμφανίζεται, προς το παρόν, να επιλέγει μια στοχευμένη παρέμβαση με περιορισμένο δημοσιονομικό αποτύπωμα, δίνοντας προτεραιότητα σε νοσηλευτές και πληρώματα ασθενοφόρων.
Ειδικοί, επισημαίνουν μάλιστα, ότι η βασική φιλοσοφία των ΒΑΕ δεν ταυτίζεται με την απλή «επικινδυνότητα» ενός επαγγέλματος. Και αυτό γιατί η επικινδυνότητα αντιμετωπίζεται πρωτίστως μέσω πολιτικών Υγείας και Ασφάλειας. Απαιτούνται δηλαδή μέτρα πρόληψης, ιατρική παρακολούθηση, εκτίμηση επαγγελματικού κινδύνου καθώς και επιδημιολογική επιτήρηση. Το καθεστώς ΒΑΕ θα πρέπει να έρχεται συμπληρωματικά, ως ασφαλιστικός μηχανισμός αντιστάθμισης της πρόωρης φθοράς του οργανισμού σε εργασίες που προκαλούν αυξημένη νοσηρότητα.
Πηγή: euro2day.gr
