Σοβαρές ενστάσεις για τη φιλοσοφία και τη μεθοδολογία του νέου χωροταξικού πλαισίου για τον τουρισμό διατυπώνει η Ντίνα Σβύνου, έμπειρη συνδικαλιστής του Τουρισμού, Εντεταλμένη Συντονίστρια ΠΕ Κω – Νισύρου, μέλος ΔΣ ΠΟΞ, μέλος ΔΣ ΣΕΤΕ και με θητεία σε καίριες θέσεις του Τουρισμού και της Ξενοδοχίας, υποστηρίζοντας ότι παρά τις αλλαγές που έγιναν μετά τη διαβούλευση, η συνολική κατεύθυνση εξακολουθεί να είναι λανθασμένη.
Στο επίκεντρο της κριτικής της βρίσκεται η έννοια της φέρουσας ικανότητας, η οποία, όπως τονίζει, δεν μπορεί να αποτιμάται μηχανιστικά με απλούς αριθμητικούς δείκτες, όπως η αναλογία έκτασης ανά κάτοικο ή επισκεπτών ανά κάτοικο.
Η ίδια σημειώνει ότι η φέρουσα ικανότητα είναι ένα πολύ πιο σύνθετο μέγεθος, που συνδέεται με τις υποδομές, τις αντοχές του προορισμού, τις δυνατότητες διαχείρισης των πιέσεων και συνολικά με τις πραγματικές συνθήκες κάθε περιοχής.
Όπως χαρακτηριστικά αναφέρει, «η φέρουσα ικανότητα μπορεί να υπολογιστεί και με την κατανάλωση ανά κάτοικο», φέρνοντας ως παραδείγματα το νερό, την ενέργεια, τα απορρίμματα, το οδικό δίκτυο κ.ά.
«Δεν είναι μόνο οι ξενοδοχειακές κλίνες που πιέζουν έναν προορισμό»
Ιδιαίτερη αιχμή στην παρέμβασή της αφορά στην κατηγοριοποίηση των περιοχών και τον τρόπο με τον οποίο, κατά την άποψή της, το νέο χωροταξικό επιχειρεί να επιβάλει περιορισμούς χωρίς να αξιολογεί επαρκώς όλες τις μεταβλητές που επιβαρύνουν έναν προορισμό.
Η Ντίνα Σβύνου επισημαίνει ότι δεν είναι μόνο οι ξενοδοχειακές κλίνες που δημιουργούν πίεση. Αντίθετα, πρέπει να εξετάζεται το σύνολο των δραστηριοτήτων που επηρεάζουν τις υποδομές, την κατανάλωση πόρων, τις μετακινήσεις, την παραγωγή αποβλήτων και τη λειτουργία κάθε τοπικής κοινωνίας. Η κριτική της επικεντρώνεται στο γεγονός ότι το χωροταξικό, όπως το περιγράφει, επιχειρεί να κατηγοριοποιεί περιοχές με γενικούς και οριζόντιους δείκτες, χωρίς να λαμβάνει υπόψη το πλήρες φάσμα των παραμέτρων που διαφοροποιούν έναν προορισμό από έναν άλλο.
Ποσοτικοί περιορισμοί αντί για ποιοτική ανάπτυξη
Ένα από τα βασικότερα σημεία της τοποθέτησης είναι η αντίθεση μεταξύ ποσοτικών και ποιοτικών περιορισμών.
Η Ντίνα Σβύνου υποστηρίζει ότι το νέο χωροταξικό θέτει κυρίως ποσοτικούς περιορισμούς, χωρίς όμως να ενσωματώνει αντίστοιχα ποιοτικά κριτήρια. Και δίνει ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα: μία μονάδα 100 κλινών μπορεί να έχει πολύ μεγαλύτερο περιβαλλοντικό αποτύπωμα από μια άλλη μονάδα μεγαλύτερης δυναμικότητας, εάν λειτουργεί με τρόπο που απαιτεί μεγαλύτερη κατανάλωση νερού ή ενέργειας, παράγει περισσότερα απόβλητα και δεν διαθέτει σύγχρονες περιβαλλοντικές υποδομές.
Άρα, κατά την ίδια, το να περιορίζεται απλώς η ποσότητα δεν σημαίνει ότι ταυτόχρονα ενισχύεται και η ποιότητα.
Η ουσία, όπως επισημαίνει, θα ήταν να τεθούν περιβαλλοντικές προδιαγραφές στην ανάπτυξη των μονάδων, τόσο στα κύρια όσο και στα μη κύρια καταλύματα.
Το παράδειγμα της κατανάλωσης πόρων
Η παρέμβαση αναδεικνύει μια κρίσιμη διάσταση της συζήτησης για το χωροταξικό του τουρισμού: ότι η βιωσιμότητα δεν μπορεί να συνδέεται αποκλειστικά με τον αριθμό των κλινών. Η κατανάλωση πόρων αποτελεί εξίσου κρίσιμο παράγοντα.
Με αυτή τη λογική, μία τουριστική μονάδα μπορεί να είναι πολύ περισσότερο επιβαρυντική για έναν προορισμό εάν:
καταναλώνει υπερβολικές ποσότητες νερού,
έχει υψηλές ενεργειακές απαιτήσεις,
παράγει μεγαλύτερο όγκο απορριμμάτων,
επιβαρύνει δυσανάλογα το οδικό δίκτυο,
δεν διαθέτει υποδομές εξοικονόμησης και περιβαλλοντικής διαχείρισης.
Η κριτική αυτή ουσιαστικά μεταφέρει το κέντρο βάρους από το «πόσα κρεβάτια» στο «με ποιον τρόπο λειτουργεί μια μονάδα».
Κατά των οριζόντιων περιορισμών
Ακόμη ένα βασικό σημείο αφορά την οριζόντια αντιμετώπιση των περιορισμών.
Η Ντίνα Σβύνου επισημαίνει ότι εξακολουθεί να υπάρχει μια οριζόντια προσέγγιση, χωρίς να λαμβάνονται επαρκώς υπόψη τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του κάθε τόπου.
Κάθε προορισμός, όπως υπογραμμίζει, έχει διαφορετική:
φέρουσα ικανότητα,
υποδομή,
υδατική επάρκεια,
δυνατότητα διαχείρισης αποβλήτων,
οδικό δίκτυο,
οικιστική και τουριστική πίεση,
περιβαλλοντική ευαισθησία.
Συνεπώς, κατά την άποψή της, δεν είναι ορθό οι ίδιες γενικές ρυθμίσεις να εφαρμόζονται με τον ίδιο τρόπο παντού.
Η ίδια θεωρεί ότι σημαντικότερο ρόλο θα πρέπει να έχουν οι περιφερειακοί χωροταξικοί σχεδιασμοί. Συγκεκριμένα, υποστηρίζει ότι πρέπει να έχουν τη δυνατότητα να επιτρέπουν σε τοπικά ή περιφερειακά σχέδια να θέτουν πρόσθετους περιορισμούς όπου αυτό είναι αναγκαίο. Η λογική είναι ότι οι περιορισμοί δεν πρέπει να εφαρμόζονται με μία ενιαία λογική σε όλη τη χώρα, αλλά να συνδέονται με τις πραγματικές δυνατότητες και τις πραγματικές πιέσεις κάθε περιοχής.
Το χωροταξικό ως εργαλείο ανάπτυξης και όχι μόνο περιορισμών
Στην παρέμβασή της, η Ντίνα Σβύνου δεν απορρίπτει την ανάγκη ύπαρξης χωροταξικού σχεδιασμού. Αντίθετα, τονίζει ότι το χωροταξικό αποτελεί ζητούμενο εδώ και χρόνια. Η ένστασή της αφορά τον τρόπο με τον οποίο πρέπει να σχεδιαστεί.
Όπως υπογραμμίζει, το χωροταξικό οφείλει:
να είναι σύγχρονο,
να προστατεύει το περιβάλλον,
να οριοθετεί την ανάπτυξη,
να θέτει ποιοτικές προδιαγραφές,
να περιλαμβάνει σαφείς και εφαρμόσιμες ρυθμίσεις.
Το κρίσιμο, σύμφωνα με την ίδια, είναι οι περιορισμοί να μην είναι απλώς αριθμητικοί και οριζόντιοι, αλλά να ανταποκρίνονται στις πραγματικές ανάγκες βιωσιμότητας κάθε προορισμού.
Η ουσία της παρέμβασης
Η τοποθέτηση της Ντίνας Σβύνου έρχεται να προσθέσει ένα ακόμη σημαντικό επιχείρημα στη συζήτηση για το νέο χωροταξικό του τουρισμού.
Η βασική της θέση είναι σαφής: η βιωσιμότητα δεν μπορεί να μετράται μόνο με αριθμούς κλινών ή επισκεπτών.
Ένας προορισμός μπορεί να δεχθεί διαφορετικά επίπεδα τουριστικής ανάπτυξης ανάλογα με τις υποδομές του, την κατανάλωση πόρων, τις περιβαλλοντικές του αντοχές και την ποιότητα των επενδύσεων.
Γι’ αυτό και η συζήτηση, κατά την ίδια, πρέπει να μετακινηθεί από τους απλούς ποσοτικούς «κόφτες» σε ένα μοντέλο που θα δίνει μεγαλύτερη βαρύτητα σε περιβαλλοντικές προδιαγραφές, ποιοτικά χαρακτηριστικά, υποδομές και τοπική εξειδίκευση.
Το ζητούμενο, τελικά, δεν είναι απλώς να περιοριστεί η τουριστική ανάπτυξη, αλλά να οριστούν οι όροι με τους οποίους αυτή μπορεί να συνεχιστεί χωρίς να υπονομεύει το περιβάλλον και τη λειτουργία των ίδιων των προορισμών.
Πηγή: money-tourism.gr
