ΤΟΠΙΚΑ

Σημαντικές αδυναμίες στην ακτοπλοϊκή συνδεσιμότητα και την προσβασιμότητα της Καρπάθου, του Καστελλόριζου αλλά και της Ψερίμου καταγράφει νέα επιστημονική μελέτη, η οποία ανοίγει διάπλατα τη συζήτηση για τον τρόπο με τον οποίο σχεδιάζονται οι λεγόμενες «άγονες γραμμές» και οι συμβάσεις δημόσιας υπηρεσίας στα ελληνικά νησιά.Η μελέτη με τίτλο «A composite indicator to support short sea shipping and territorial cohesion in Greek Island regions», που δημοσιεύθηκε στις 14 Σεπτεμβρίου 2026 στο διεθνές επιστημονικό περιοδικό European Transport Research Review, υπογράφεται από τις ερευνήτριες Βασιλική-Μαρία Πέρρα (Πανεπιστήμιο Πειραιώς / ΕΚΕΤΑ) και Μαρία Μποϊλέ.Η ανάλυση αφορά 72 ελληνικά νησιά και επιχειρεί να αποτυπώσει, με κοινά και συγκρίσιμα κριτήρια, πόσο πραγματικά εντάσσεται κάθε νησί στο εθνικό ακτοπλοϊκό δίκτυο των 180 λιμανιών της χώρας, έναν τομέα που προσφέρει 299 εκατομμύρια ευρώ στην εθνική οικονομία και υποστηρίζει 8.800 θέσεις εργασίας.Για την επίτευξη αυτού του στόχου, η ερευνητική ομάδα ανέπτυξε το πρότυπο μοντέλο ITCI (Island Territorial Cohesion Index), αντλώντας πρωτογενή δεδομένα από τη βάση EVDAD που δημιούργησε το Εθνικό Κέντρο Έρευνας και Τεχνολογικής Ανάπτυξης (ΕΚΕΤΑ) για το Υπουργείο Ναυτιλίας. Μέσω γεωγραφικών συστημάτων πληροφοριών (GIS) και προηγμένων μεθόδων στατιστικής στάθμισης, δημιουργήθηκαν δύο βασικοί σύνθετοι δείκτες. Ο πρώτος αφορά στη συνδεσιμότητα και εξετάζει τον αριθμό των απευθείας συνδέσεων, τη συχνότητα των δρομολογίων, τον αριθμό των πλοίων και την επιβατική χωρητικότητα. Ο δεύτερος αφορά στην προσβασιμότητα και λαμβάνει υπόψη τη διανυόμενη απόσταση, τη γεωγραφική απόσταση, τον χρόνο ταξιδιού και το πραγματικό κόστος μετακίνησης.Στα αποτελέσματα της έρευνας, το Καστελλόριζο, η Κάρπαθος και η Λήμνος εντοπίζονται στη χαμηλότερη ομάδα επιδόσεων πανελλαδικά, καθώς βρίσκονται κάτω από τη διάμεσο τόσο στη συνδεσιμότητα όσο και στην προσβασιμότητα. Οι μελετητές υπογραμμίζουν ότι για αυτά τα νησιά απαιτούνται πλέον πιο ολοκληρωμένες παρεμβάσεις, που δεν εξαντλούνται στην απλή διατήρηση μιας συμβατικής ακτοπλοϊκής γραμμής.Ειδικότερα, η Κάρπαθος εξετάζεται ως χαρακτηριστική περίπτωση νησιωτικής μειονεξίας. Στον δείκτη προσβασιμότητας κατατάσσεται στην 69η θέση μεταξύ 72 νησιών, καταγράφοντας μία από τις χειρότερες επιδόσεις της έρευνας. Παρά το γεγονός ότι ο μόνιμος πληθυσμός του νησιού αυξήθηκε από 6.181 κατοίκους το 2011 σε 6.521 το 2021, οι ακτοπλοϊκές υποδομές και η συχνότητα εξυπηρέτησης παρέμειναν καθηλωμένες. Αν και το νησί διαθέτει δύο λιμάνια, τα Πηγάδια και το Διαφάνι, και συνδέεται με την Κρήτη, τη Ρόδο και τον Πειραιά, η μελέτη αποκαλύπτει ότι το κύριο πρόβλημα δεν εντοπίζεται στη χωρητικότητα των πλοίων, αλλά στον περιορισμένο αριθμό απευθείας συνδέσεων, τη χαμηλή συχνότητα δρομολογίων και τον μικρό αριθμό διαθέσιμων πλοίων. Οι ερευνητές εκτιμούν ότι η καλύτερη οργάνωση των γραμμών και η μεγαλύτερη συχνότητα μπορούν να έχουν πολύ ευεργετικότερη επίδραση στην τοπική κοινωνία από την απλή δρομολόγηση μεγαλύτερων πλοίων.Παράλληλα, η έντονη εποχικότητα αποτυπώνεται αμείλικτη. Το 2018, που αποτελεί το έτος αναφοράς της μελέτης, η Κάρπαθος κατέγραφε περίπου 1.819 επιβατικές κινήσεις τον Φεβρουάριο και περίπου 12.500 τον Αύγουστο, δηλαδή σχεδόν επταπλάσια κίνηση κατά την τουριστική περίοδο. Παρόμοια εικόνα εμφανίζει και η Λήμνος, η οποία κατατάσσεται στην 70ή θέση προσβασιμότητας, όπου η κίνηση του Αυγούστου ήταν δεκαπλάσια του Φεβρουαρίου, αφήνοντας τα νησιά ακτοπλοϊκά «γυμνά» τον χειμώνα.Ακόμη πιο δραματική είναι η εικόνα στο Καστελλόριζο, το οποίο καταλαμβάνει την 72η και τελευταία θέση πανελλαδικά στον δείκτη προσβασιμότητας. Το ακριτικό νησί καταγράφει μόλις μία απευθείας σύνδεση, καταγράφοντας τη χαμηλότερη επίδοση μαζί με τη Σαμοθράκη. Το 2018 είχε λιγότερες από 25.000 επιβατικές κινήσεις, μόλις 106 ξενοδοχειακές κλίνες και τεράστια εποχική διακύμανση, με περίπου 1.000 κινήσεις τον Φεβρουάριο και 3.713 τον Αύγουστο. Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι ο μικρός πληθυσμός, η περιορισμένη αγορά και η εποχικότητα επηρεάζουν τη δυνατότητα διατήρησης συχνών δρομολογίων καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους.Στα Δωδεκάνησα ξεχωρίζει αρνητικά και η Ψέριμος, η οποία καταγράφει ιδιαίτερα υψηλή επιβάρυνση ως προς τη διανυόμενη απόσταση και το εκτιμώμενο κόστος μετακίνησης. Η τεχνική ανάλυση δείχνει ότι η επιβάρυνση αυτή οφείλεται στην απουσία επαρκών απευθείας συνδέσεων με την ηπειρωτική χώρα, γεγονός που αναγκάζει τους κατοίκους να χρησιμοποιούν υποχρεωτικά ενδιάμεσους σταθμούς, όπως την Κάλυμνο και την Κω, διπλασιάζοντας τον χρόνο και το πραγματικό κόστος μετακίνησης.Η σύγκριση με άλλα ελληνικά νησιά δείχνει το εύρος των ανισοτήτων. Ενώ η Κρήτη καταγράφει 23 απευθείας συνδέσεις, τις περισσότερες στην έρευνα, το Καστελλόριζο διαθέτει μόλις μία. Την ίδια ώρα, η Μύκονος εξυπηρετείται από 36 πλοία, η Εύβοια εμφανίζει τη μεγαλύτερη συχνότητα προσεγγίσεων, ενώ η Αίγινα καταγράφει την υψηλότερη προσβασιμότητα λόγω της γεωγραφικής της εγγύτητας με το ηπειρωτικό δίκτυο.Το ουσιαστικότερο πολιτικό και αναπτυξιακό συμπέρασμα της μελέτης αφορά στο ίδιο το μοντέλο των άγονων γραμμών. Οι μελετητές επισημαίνουν ότι το σημερινό σύστημα επικεντρώνεται κυρίως στην εξασφάλιση ενός ελάχιστου επιπέδου σύνδεσης. Αυτή η προσέγγιση εξασφαλίζει μεν μια τυπική ακτοπλοϊκή παρουσία, αλλά δεν διαφοροποιεί επαρκώς τις πραγματικές ανάγκες και τις επιδόσεις κάθε νησιού.Για το λόγο αυτό, οι ερευνητές προτείνουν μετάβαση σε ένα περισσότερο στοχευμένο σύστημα, στο οποίο οι άγονες γραμμές θα σχεδιάζονται με βάση μετρήσιμες επιδόσεις, όπως η συχνότητα των δρομολογίων, οι απευθείας συνδέσεις, η διάρθρωση των γραμμών, ο χρόνος ταξιδιού, το κόστος και η καταλληλότητα του στόλου. Μάλιστα, το μοντέλο ITCI που προτείνουν είναι σχεδιασμένο ώστε να μπορεί να επεκταθεί μελλοντικά συνυπολογίζοντας την περιβαλλοντική αποδοτικότητα των πλοίων, την τεχνολογία του στόλου και τη διακυβέρνηση των συμβάσεων.Όπως διευκρινίζεται στη μελέτη, η κατάταξη βασίζεται σε δεδομένα του 2018 από τη βάση EVDAD (2018–2024), χρησιμοποιώντας το 2018 ως ενιαίο έτος βάσης πριν από την πανδημία. Παράλληλα, οι συγγραφείς σημειώνουν ότι υπήρξαν ορισμένες ελλείψεις στα στοιχεία για τις τιμές των εισιτηρίων και τη χωρητικότητα των πλοίων.Ωστόσο, το μήνυμα για τον σχεδιασμό της νησιωτικής πολιτικής παραμένει σαφές, η αξιολόγηση μιας άγονης γραμμής χρειάζεται να ξεπερνά το τυπικό ερώτημα αν υπάρχει σύνδεση και να εξετάζει αν αυτή η σύνδεση προσφέρει πραγματική, γρήγορη και αξιοπρεπή πρόσβαση στους κατοίκους των νησιών μας.dimokratiki.gr

Το Διεθνές Ιπποκράτειο Ίδρυμα Κω έχει ως αποστολή όχι μόνο τη διαφύλαξη της κληρονομιάς του Ιπποκράτη, αλλά και τη διαρκή ανάδειξη της επικαιρότητας και της παγκόσμιας αξίας της ιπποκρατικής σκέψης.Ο Ιπποκρατικός Όρκος αποτελεί το σημαντικότερο ίσως ηθικό κείμενο στην ιστορία της Ιατρικής. Για περισσότερους από είκοσι τέσσερις αιώνες ενέπνευσε γενιές ιατρών και διαμόρφωσε το αξιακό υπόβαθρο της σχέσης ιατρού και ασθενούς. Η αντοχή του στον χρόνο αποδεικνύει τη διαχρονικότητα των αρχών του.Ωστόσο, η ίδια η ιστορία του Ιπποκράτη μάς διδάσκει ότι η γνώση δεν είναι στατική. Η επιστήμη προοδεύει, οι κοινωνίες μεταβάλλονται και νέα ηθικά διλήμματα αναδύονται συνεχώς. Η τεχνητή νοημοσύνη, η γονιδιακή παρέμβαση, οι βιοτεχνολογικές εφαρμογές, η διαχείριση των προσωπικών δεδομένων υγείας, οι παγκόσμιες υγειονομικές κρίσεις, η περιβαλλοντική υποβάθμιση και οι νέες μορφές ανισότητας στην πρόσβαση στις υπηρεσίες υγείας δημιουργούν ένα εντελώς διαφορετικό πλαίσιο από εκείνο στο οποίο διατυπώθηκε ο αρχικός Όρκος.Η πρόταση που κατατίθεται δεν αφορά την αντικατάσταση του Ιπποκρατικού Όρκου ούτε την αμφισβήτηση των θεμελιωδών αρχών του. Αντιθέτως, αφορά την ενίσχυση και την ανανέωσή του, ώστε να συνεχίσει να αποτελεί ζωντανό οδηγό για τις επόμενες γενιές επιστημόνων.Προτείνεται το Διεθνές Ιπποκράτειο Ίδρυμα Κω να αναλάβει πρωτοβουλία διεθνούς εμβέλειας για τη σύγκληση μιας παγκόσμιας συνάντησης κορυφαίων εκπροσώπων της Ιατρικής, της Βιοηθικής, της Φιλοσοφίας, της Νομικής και των επιστημών υγείας, με στόχο τη διαμόρφωση ενός σύγχρονου κειμένου αρχών, το οποίο θα αποτυπώνει το πνεύμα του Ιπποκράτη υπό το φως των προκλήσεων του 21ου αιώνα.Η Κως, γενέτειρα του Ιπποκράτη και λίκνο της επιστημονικής Ιατρικής, είναι ο φυσικός και ιστορικός τόπος για την έναρξη αυτής της παγκόσμιας διαδικασίας. Όπως πριν από 2.400 χρόνια από αυτόν τον τόπο διατυπώθηκαν οι αρχές που θεμελίωσαν την ιατρική δεοντολογία, έτσι και σήμερα μπορεί να ξεκινήσει ένας νέος διεθνής διάλογος για τις αξίες που θα καθοδηγήσουν την Ιατρική στο μέλλον.Το Διεθνές Ιπποκράτειο Ίδρυμα Κω έχει τη δυνατότητα και την ευθύνη να ηγηθεί αυτής της προσπάθειας. Να μετατρέψει την ιστορική μνήμη σε δημιουργική δύναμη, να ενώσει τη σοφία της παράδοσης με τις απαιτήσεις της σύγχρονης επιστήμης και να καταστήσει ξανά την Κω παγκόσμιο σημείο αναφοράς για τον ανθρωπισμό, τη γνώση και την ηθική στην Ιατρική.Η μεγαλύτερη τιμή προς τον Ιπποκράτη δεν είναι η ακινησία. Είναι η συνέχιση του έργου του. Και το έργο του ήταν πρωτίστως η αναζήτηση της αλήθειας, η πρόοδος της γνώσης και η αφοσίωση στον άνθρωπο.Αυτό το κείμενο μπορεί να αποτελέσει και τη βάση μιας ιστορικής πρότασης του Ιδρύματος με τίτλο: «Διακήρυξη της Κω για τον Ιπποκρατικό Όρκο του 21ου Αιώνα».Ευχαριστώ για την φιλοξενίαΝίκος ΚανταρζήςΜέλος Δ.Σ. ΔΙΙΚΩ

Πριν από περίπου έναν χρόνο, μέσα από ένα άρθρο για τα πανηγύρια της Κω, προσπάθησα να καταθέσω κάποιους προβληματισμούς για την πορεία τους. Όχι με διάθεση να κατηγορήσω κανέναν, αλλά από αγάπη για έναν θεσμό που αποτελεί κομμάτι της ιστορίας, της παράδοσης και της ζωής του τόπου μας.Έναν χρόνο μετά, και καθώς τα πανηγύρια του φετινού καλοκαιριού πλησιάζουν στο τέλος τους, η ερώτηση έρχεται μόνη της:Τι άλλαξε;Δυστυχώς, ελάχιστα.Σε πολλά πανηγύρια εξακολουθεί να κυριαρχεί ο ήχος των ηλεκτρικών οργάνων. Ντραμς, μπάσο, ηλεκτρικές κιθάρες και ένας δυνατός ήχος που συχνά αφήνει ελάχιστο χώρο στο βιολί, στο λαούτο, στην τσαμπούνα, στη φλογέρα (πινιάβλι) και κυρίως στις μουσικές του τόπου μας.Το πρόβλημα δεν είναι τα ηλεκτρικά όργανα. Κάθε μουσική και κάθε όργανο έχουν τη θέση τους. Το ερώτημα είναι αν αυτή η θέση πρέπει να είναι το παραδοσιακό πανηγύρι.Όλο και συχνότερα ακούμε ποπ και εμπορικά ακούσματα, με τη γνωστή εξήγηση: «Αυτά θέλει ο κόσμος». Και ίσως πράγματι ένα τέτοιο πρόγραμμα γεμίζει περισσότερα τραπέζια.Αλλά τελικά τι επιλέγουμε; Ποσότητα ή ποιότητα;Γιατί μια γεμάτη πλατεία δεν σημαίνει απαραίτητα κι ένα πετυχημένο πανηγύρι.Αλλάζει όμως και κάτι ακόμη: ο ίδιος ο τρόπος διασκέδασης.Το κρασί, το ούζο, το τσίπουρο, η παρέα, το τραγούδι και ο χορός ήταν κάποτε εικόνες σχεδόν ταυτισμένες με το πανηγύρι. Σήμερα βλέπουμε όλο και συχνότερα μπουκάλια ουίσκι, γυάλινα ποτήρια και πάγο πάνω στα τραπέζια.Και κάπου εκεί δικαιούται κανείς να αναρωτηθεί, με λίγο χιούμορ: Ήρθαμε στο πανηγύρι ήκλείσαμε τραπέζι σε νυχτερινό μαγαζί;Δεν είναι, βέβαια, το ουίσκι το πρόβλημα. Είναι η αλλαγή νοοτροπίας που συμβολίζει. Γιατί αν αλλάξουμε τη μουσική, τα τραγούδια, τον τρόπο που χορεύουμε και τελικά τον ίδιο τον τρόπο που γλεντάμε, τι θα μείνει για να ξεχωρίζει το πανηγύρι από μια οποιαδήποτε βραδιά διασκέδασης;Και εδώ υπάρχει ένα ερώτημα: ποιος προστατεύει την ταυτότητα των πανηγυριών μας;Στην Κω, πολλά από τα πανηγύρια μας είναι άρρηκτα δεμένα με τις ενορίες, τα ξωκλήσια και τις θρησκευτικές γιορτές. Και η Εκκλησία ήταν, είναι και θα είναι ένας από τους σημαντικότερους θεματοφύλακες της παράδοσης, των εθίμων και της λαογραφικής μας κληρονομιάς. Ακριβώς γι’ αυτό πιστεύω ότι μπορεί να συμβάλει ακόμη περισσότερο στη διατήρηση της ιδιαίτερης ταυτότητας των πανηγυριών μας, δίνοντας χώρο στην τοπική μουσική και στο τοπικό τραγούδι.Η ευθύνη, φυσικά, δεν ανήκει μόνο στην Εκκλησία. Ανήκει στους συλλόγους, στους διοργανωτές, στους μουσικούς, αλλά και σε όλους εμάς που συμμετέχουμε. Γιατί είναι εύκολο να λέμε «αυτό ζητάει ο κόσμος». Το δυσκολότερο είναι να αναρωτηθούμε: τι του προσφέρουμε για να ζητήσει;Και κάτι ακόμη.Ας δώσουμε ξανά χώρο στους μεγαλύτερους ανθρώπους στα πανηγύρια μας. Δεν είναι απλώς οι μεγαλύτεροι σε ηλικία. Είναι η ζωντανή μνήμη αυτών των γλεντιών. Γνωρίζουν το ύφος του χορού, το τραγούδι, τον τρόπο με τον οποίο μια παρέα γινόταν ένας κύκλος.Ας τους αφήσουμε λοιπόν να χορέψουν περισσότερο. Ας τους παρατηρήσουμε. Ας ακούσουμε το τραγούδι που θα ζητήσουν. Και εμείς οι νεότεροι ας προσπαθήσουμε να αγκαλιάσουμε λίγο περισσότερο τον δικό τους τρόπο διασκέδασης.Γιατί η παράδοση δεν περνά από γενιά σε γενιά μόνο μέσα από βιβλία και βίντεο. Περνά όταν ο εικοσάχρονος και ο ογδοντάχρονος πιάνονται από το ίδιο χέρι στον ίδιο κύκλο και κανείς από τους δύο δεν αισθάνεται ξένος.Δεν χρειάζεται να γυρίσουμε τον χρόνο πίσω ούτε να μετατρέψουμε τα πανηγύρια μας σεμουσεία. Η παράδοση εξελίσσεται. Άλλο όμως εξέλιξη και άλλο αντικατάσταση.Ας δώσουμε, λοιπόν, στα πανηγύρια του 2027 περισσότερο χώρο στις τοπικές μουσικές, στα φυσικά όργανα, στους παλιούς χορευτές και στους μουσικούς που γνωρίζουν πραγματικά το ύφος του τόπου. Και ας σταματήσουμε να μετράμε την επιτυχία μόνο από το πόσα τραπέζια γέμισαν.Γιατί το πραγματικό ερώτημα δεν είναι πόσοι πήγαν στο πανηγύρι.Είναι τι πήραν μαζί τους όταν έφυγαν.Πέρυσι αναρωτηθήκαμε. Φέτος διαπιστώνουμε ότι ελάχιστα άλλαξαν.Ας ελπίσουμε του χρόνου να μη χρειαστεί να γράψουμε ξανά τα ίδια.Γιατί τότε το πρόβλημα δεν θα είναι ότι δεν ακούσαμε.Θα είναι ότι επιλέξαμε να μην ακούσουμε. Εμμανουήλ (Μανώλης) Χαλκίδιος ΡούμαΧοροδιδάσκαλος – Λύκειο των Ελληνίδων Κω