Η εποχή του γερμανικού “welcome” τελειώνει οριστικά και ο λογαριασμός επιστρέφει στον ευρωπαϊκό Νότο. Με το νέο μεταναστευτικό πλαίσιο να τίθεται σε εφαρμογή από τις 12 Ιουνίου, η Αθήνα βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα διπλό κύμα πίεσης: Τις δεκάδες χιλιάδες επιστροφές μεταναστών από τη Γερμανία και την επέκταση του νέου πυκνού μεταναστευτικού διαδρόμου Λιβύη–Κρήτη προς Κω και Λέρο με το επιχείρημα ότι τα δύο αυτά νησιά έχουν «έτοιμες» δομές για τη νέα εποχή του ευρωπαϊκού ασύλου.
Το νέο Ευρωπαϊκό Σύμφωνο για τη Μετανάστευση και το Άσυλο που όπως είπαμε θα αρχίσει να εφαρμόζεται από τις 12 Ιουνίου, σηματοδοτεί τη μετάβαση της Ευρώπης από τη λογική της υποδοχής στη λογική της διαχείρισης, της αποτροπής και των επιστροφών.
Στο πολιτικό και διπλωματικό παρασκήνιο κυκλοφορούν εδώ και καιρό εκτιμήσεις για μαζικές επιστροφές μεταναστών από τη Γερμανία προς τις χώρες πρώτης εισόδου, με την Ελλάδα να βρίσκεται στο επίκεντρο αυτής της συζήτησης.
Ακόμη κι αν ο αριθμός των «100.000 επιστροφών» δεν επιβεβαιώνεται προς το παρόν επισήμως, το πολιτικό μήνυμα είναι σαφές: η Γερμανία και συνολικά η κεντρική Ευρώπη δεν επιθυμούν πλέον να σηκώνουν το ίδιο βάρος που αποδέχθηκαν την περίοδο της μεγάλης μεταναστευτικής κρίσης.
Η ίδια χώρα που επί καγκελαρίας Μέρκελ εμφανιζόταν να καλωσορίζει πρόσφυγες και μετανάστες επειδή η οικονομία της χρειαζόταν εργατικά χέρια, σήμερα αναζητά τρόπους «αποθήκευσης» των πλεοναζόντων και να τους στείλει, όχι από κει που ήρθαν αλλά από κει που μπήκαν στον ευρωπαϊκό «παράδεισο»,.
Και από Βορά και από Νότο
Και την ίδια στιγμή που η Ευρώπη επιχειρεί να «επιστρέψει» μέρος του προβλήματος προς τον Νότο, η Ελλάδα αντιμετωπίζει μια νέα πραγματικότητα στα θαλάσσια σύνορά της. Η μεταναστευτική διαδρομή Λιβύη–Γαύδος–Κρήτη έχει πλέον αποκτήσει μόνιμα χαρακτηριστικά.
Τα στοιχεία είναι αποκαλυπτικά:
· Το 2025 καταγράφηκαν περίπου 20.000 αφίξεις μεταναστών και προσφύγων σε Κρήτη και Γαύδο
· Μόνο στο πρώτο εξάμηνο του 2025 είχαν ήδη καταγραφεί 7.336 αφίξεις.
· Ήδη από τον Μάρτιο του 2026 είχαν καταγραφεί πάνω από 900 αφίξεις μέσα σε 48 ώρες σε Γαύδο και νότια Κρήτη.
· Το τελευταίο μόλις διήμερο οι αφίξεις ξεπέρασαν και πάλι τις 600, επιβεβαιώνοντας ότι η διαδρομή Λιβύη–Κρήτη αποκτά πλέον μόνιμα χαρακτηριστικά.
Η ουσία είναι ότι η Κρήτη μετατρέπεται σταδιακά σε νέα πύλη εισόδου προς την Ευρώπη. Όμως αν και οι ροές φτάνουν κυρίως στην Κρήτη, έχει αποφασιστεί– σύμφωνα με όσα έχει πληροφορηθεί το «Π» – ότι το βάρος της νέας διαχείρισης θα μεταφερθεί στην Κω και τη Λέρο
Ο λόγος είναι πρακτικός αλλά κατά βάθος πολιτικός. Η Κρήτη δεν διαθέτει — και προφανώς δεν επιθυμεί να αποκτήσει — τις δομές και το καθεστώς των νησιών πρώτης υποδοχής του Ανατολικού Αιγαίου. Και η κυβέρνηση δεν δείχνει διατεθειμένη να πιέσει προς αυτή την κατεύθυνση την πατρίδα τόσο του πρωθυπουργού όσο και του αρχηγού της αξιωματικής αντιπολίτευσης…
Έτσι, στο προσκήνιο επανέρχονται η Κως και η Λέρος. Τα δύο νησιά θεωρούνται από τις ευρωπαϊκές αρχές και τις ελληνικές υπηρεσίες οι πιο «έτοιμες» περιοχές για την εφαρμογή των νέων συνοριακών διαδικασιών: καταγραφή, ταχεία εξέταση αιτήσεων ασύλου, κράτηση και πιθανές επιστροφές.
Αυτό όμως που παρουσιάζεται ως τεχνική επιλογή έχει σοβαρές κοινωνικές και γεωπολιτικές διαστάσεις. Στην περίπτωση της Κω ειδικά, η δημιουργία ή επέκταση μεταναστευτικής δομής θεωρείται από πολλούς εξαιρετικά προβληματική. Όχι μόνο λόγω του μικρού μεγέθους του νησιού και της εξάρτησής του από τον τουρισμό, αλλά και λόγω της ύπαρξης μουσουλμανικής στο νησί και μιας ήδη ευαίσθητης κοινωνικής ισορροπίας. Η συνεχής άφιξη νέων μουσουλμανικών πληθυσμών προκαλεί βάσιμες ανησυχίες ότι μπορεί να δημιουργήσει νέες πιέσεις και νέες ισορροπίες σε ένα ιδιαίτερα ευαίσθητο περιβάλλον.
Στην πραγματικότητα, αυτό που εξελίσσεται είναι μια νέα γεωγραφία του μεταναστευτικού προβλήματος. Η πίεση μετακινείται νοτιότερα, από το Ανατολικό Αιγαίο προς την Κρήτη και τα Δωδεκάνησα, ενώ η Ευρώπη επιχειρεί να οργανώσει ένα σύστημα όπου οι χώρες πρώτης εισόδου θα λειτουργούν όλο και περισσότερο ως χώροι καταγραφής, διαλογής και αποθήκευσης ανθρώπων.
Και κάπου εκεί βρίσκεται και η μεγαλύτερη πολιτική αλήθεια της υπόθεσης: η Ευρώπη μιλά για αλληλεγγύη, αλλά στην πράξη αναζητά τρόπους να κρατήσει το μεταναστευτικό όσο πιο μακριά γίνεται από τον δικό της πυρήνα. Και η Ελλάδα κινδυνεύει να βρεθεί ξανά- αν δεν βρίσκεται ήδη στον ρόλο της πρόθυμης αποθήκης.
topontiki.gr
