ΕΠΙΚΑΙΡΟΤΗΤΑ

Ο ουράνιος θόλος είναι το φθηνότερο και πιο δημοκρατικό εργαστήριο επιστήμης που έχουμε. Κοιτάζω ψηλά, θαυμάζω την απεραντοσύνη και συνειδητοποιώ την κοινή μοίρα των ανθρώπων.Ένα εργαστήριο επιστήμης συνήθως φέρνει στο μυαλό ακριβά όργανα, κτίριο και προϋπολογισμό. Υπάρχει όμως ένα εργαστήριο που δεν χρειάζεται τίποτε από αυτά. Δεν έχει εισιτήριο, δεν κλείνει το βράδυ και δεν ξεχωρίζει μεγάλες και μικρές πόλεις, πλούσια και φτωχά σχολεία. Είναι ο ουράνιος θόλος. Όποιος σηκώσει το βλέμμα μπορεί να κάνει πραγματική επιστήμη, ξεκινώντας από μια απλή ερώτηση. Μπορούμε να βρούμε την ώρα κοιτάζοντας τα άστρα; Αστεροσκοπείο στο ΣκίνακαΜπορούμε! Και το μυστικό είναι μια γωνία. Η Γη κάνει μία πλήρη περιστροφή, 360°, σε 24 ώρες, άρα ο ουρανός μετατοπίζεται περίπου 15° κάθε ώρα. Αν μετρήσουμε πόσες μοίρες έχει στραφεί ένας αστερισμός, ξέρουμε πόσος χρόνος πέρασε. Ο υπολογισμός είναι ένα απλό πηλίκο, Δt = Δθ/15, και αλλάζει τον τρόπο που βλέπουμε το ρολόι. Η ώρα παύει να είναι αριθμός σε μια οθόνη και γίνεται μετρήσιμο φυσικό μέγεθος.Οι αριθμοί 360 και 24 δεν είναι τυχαίοι. Ο κύκλος των 360 μοιρών κληρονομήθηκε από το βαβυλωνιακό εξηκονταδικό σύστημα και το εικοσιτετράωρο από την αρχαία Αίγυπτο. Και οι δύο αριθμοί έχουν μια κοινή ιδιότητα που τους κάνει ξεχωριστούς. Το 360 έχει 24 διαιρέτες και διαιρείται με όλους τους ακέραιους από το 1 έως το 10 εκτός από το 7, ενώ το 24 έχει οκτώ διαιρέτες. Έτσι ο κύκλος και το εικοσιτετράωρο κόβονται σε ίσα κομμάτια χωρίς υπόλοιπο, και το πηλίκο τους είναι ο ακέραιος 15. Το δεκαδικό σύστημα, με τα πολλαπλάσια και τις δυνάμεις του δέκα, που έχει επιλεγεί εξαιτίας της φυσιολογίας του ανθρώπου, δεν έχει αυτή την επιθυμητή διαιρετότητα. Το 10 διαιρείται ακριβώς μόνο με το 2 και το 5, και ένας κύκλος 100 μοιρών δεν θα χωριζόταν σε τρία ίσα μέρη.Στο σχολείο ορίζουμε τη μοίρα ως το 1/360 του κύκλου, το ακτίνιο ως την επίκεντρη γωνία που βαίνει σε τόξο ίσο με την ακτίνα (1 rad ≈ 57,3°, άρα ο κύκλος είναι 2π rad) και το δευτερόλεπτο ως το 1/86400 της ημέρας. Σήμερα το δευτερόλεπτο ορίζεται από το άτομο του καισίου, ως η διάρκεια 9.192.631.770 περιόδων μιας ακτινοβολίας του, και όχι πια από την περιστροφή της Γης, που δεν είναι απόλυτα ομαλή.Μέτρησε με το χέρι σουΗ παρατήρηση ξεκινά από τον βορρά. Οι δύο φωτεινοί «δείκτες» της Μεγάλης Άρκτου, ο Dubhe και ο Merak, σχηματίζουν μια νοητή γραμμή που δείχνει τον Βόρειο Πολικό Αστέρα. Ο Πολικός φαίνεται σχεδόν ακίνητος, γιατί βρίσκεται πολύ κοντά στον Βόρειο Ουράνιο Πόλο, και γύρω του φαίνεται να στρέφεται όλος ο ουρανός. Για παρατηρητές που ζουν σε περιοχές με πάνω από 35° βόρειο γεωγραφικό πλάτος, οι δύο δείκτες, ο Dubhe και ο Merak, δεν δύουν ποτέ και μπορούν να παρατηρηθούν όλο τον χρόνο και οποιαδήποτε ώρα της νύχτας, είναι δηλαδή αειφανείς αστέρες.Χωρίς την ανάγκη εξειδικευμένων οργάνων, μπορείς να μετρήσεις με το τεντωμένο σου χέρι γωνίες στον νυχτερινό ουρανό. Ένα δάχτυλο οριοθετεί περίπου 1° ουράνιας διαδρομής, τρία δάχτυλα αντιστοιχούν σε 5°, η γροθιά σου σε 10°, ενώ η ανοιχτή παλάμη αγκαλιάζει περίπου 15°, όπως φαίνεται στην εικόνα. Έτσι το σώμα γίνεται γωνιόμετρο. Με αυτό μετράς τη γωνία που σχηματίζει η γραμμή Dubhe–Merak με την κατακόρυφο που περνά από τον Πολικό, αντίθετα από τη φορά των δεικτών του ρολογιού, όπως κινείται φαινομενικά ο ουρανός, και τη μετατρέπεις σε ώρες.Υπάρχει όμως μια διόρθωση. Επειδή η Γη κινείται και γύρω από τον Ήλιο, ο ουρανός την ίδια ώρα κάθε νύχτα έχει στραφεί λίγο, περίπου μία μοίρα την ημέρα. Για να απλοποιηθεί ο υπολογισμός, θεώρησε ότι το έτος έχει 360 ημέρες και κάθε μήνας 30. Η απλοποίηση φέρνει ένα συστηματικό σφάλμα, προβλέψιμο και σταθερό, που διαφέρει από το τυχαίο σφάλμα του ματιού και του χεριού. Το να καταλάβεις ότι μια βολική παραδοχή έχει κόστος σε ακρίβεια είναι ίσως το πιο πολύτιμο μάθημα.Κως και Μπόντρουμ, ίδια γωνία, διαφορετική ώραΗ ώρα που βρίσκουμε από τα άστρα είναι τοπική ηλιακή ώρα, και εδώ προκύπτει ένα θαυμάσιο παράδειγμα για τη συμβατική φύση του χρόνου. Η Κως και το Μπόντρουμ βρίσκονται σχεδόν στο ίδιο γεωγραφικό μήκος και τις χωρίζει μια στενή λωρίδα θάλασσας. Η τοπική ηλιακή τους ώρα διαφέρει λιγότερο από ένα λεπτό, και ο Dubhe με τον Merak σχηματίζουν πάνω από τις δύο πόλεις σχεδόν την ίδια γωνία.Τα ρολόγια όμως τις περισσότερες φορές δεν συμφωνούν. Η Τουρκία χρησιμοποιεί όλο τον χρόνο την ώρα UTC 3. Η Ελλάδα την αλλάζει, και από την τελευταία Κυριακή του Οκτωβρίου μέχρι την τελευταία Κυριακή του Μαρτίου έχει UTC 2. Αυτές τις μέρες, λοιπόν, μια μαθήτρια στο Μπόντρουμ και ένας μαθητής στην Κω παρατηρούν το ίδιο άστρο στην ίδια γωνία, και τα ρολόγια τους διαφέρουν κατά μία ώρα. Ο ουρανός δεν έχει ζώνες ώρας. Τις έχουμε φτιάξει εμείς, για να συνεννοούμαστε.Πίσω από τις ζώνες ώρας κρύβεται η ίδια γωνία των 15°. Δύο τόποι που απέχουν 15° γεωγραφικού μήκους έχουν διαφορά τοπικής ώρας μία ώρα. Η γωνία μετρά και αποστάσεις πάνω στη Γη. Κάθε μοίρα χωρίζεται σε 60 λεπτά, και ένα λεπτό τόξου πάνω στη Γη αντιστοιχεί σε ένα ναυτικό μίλι, περίπου 1852 μέτρα. Στον ισημερινό μια μοίρα γεωγραφικού μήκους είναι λοιπόν 60 ναυτικά μίλια, και οι 15° της μιας ώρας είναι περίπου 900.Η παράλλαξη, ή πώς μετράμε αποστάσειςΗ κίνηση της Γης γύρω από τον Ήλιο κρύβει ένα ακόμη μάθημα. Τέντωσε τον αντίχειρα, κοίταξε ένα μακρινό αντικείμενο και κλείσε εναλλάξ το ένα και το άλλο μάτι. Ο αντίχειρας «πηδά» μπροστά στο φόντο. Η φαινόμενη αυτή μετατόπιση λέγεται παράλλαξη, και είναι τόσο μεγαλύτερη όσο πιο κοντά βρίσκεται το αντικείμενο. Αν μετρήσουμε τη γωνία και ξέρουμε την απόσταση ανάμεσα στα δύο μάτια, βρίσκουμε την απόσταση του αντικειμένου με απλή γεωμετρία.Οι αστρονόμοι έκαναν το ίδιο με τον ουρανό, με «μάτια» τις δύο θέσεις της Γης στην τροχιά της, με διαφορά έξι μηνών και απόσταση περίπου 300 εκατομμύρια χιλιόμετρα. Ένα κοντινό άστρο φαίνεται τότε να μετατοπίζεται ελάχιστα μπροστά στα πολύ μακρινά. Αυτή είναι η ετήσια παράλλαξη. Η πρώτη μέτρηση έγινε το 1838 από τον Μπέσελ για το άστρο 61 Κύκνου και έδωσε την πρώτη πραγματική απόσταση ενός άστρου. Όσο μικρότερη είναι η παράλλαξη, τόσο μακρύτερα είναι το άστρο. Με τη μέθοδο αυτή ο δορυφόρος Gaia έχει μετρήσει σήμερα αποστάσεις για πάνω από ένα δισεκατομμύριο άστρα.Ένας παγκόσμιος χάρτηςΓια να περάσει η δράση από την αυλή του σχολείου στον κόσμο, δημιουργήθηκε μια ελεύθερη διαδικτυακή εφαρμογή, ο «Αστρολάβος των Εκπαιδευτικών», που ανοίγει από οποιονδήποτε φυλλομετρητή, χωρίς κόστος, στη διεύθυνση https://panagiotis2011.github.io/astrolabos/. Ο μαθητής ορίζει τον τόπο και την ώρα της παρατήρησης, και η εφαρμογή δείχνει τον χάρτη του βόρειου ουρανού και υπολογίζει την ώρα. Δεν λειτουργεί ως «μαύρο κουτί». Δείχνει βήμα βήμα τη διαδρομή από τη γωνία στην ώρα και τις πιθανές πηγές απόκλισης, και ό,τι υπολογίζει ο μαθητής μπορεί να το ελέγξει.Κάθε παρατήρηση καταγράφεται στο προσωπικό ημερολόγιο του μαθητή και εμφανίζεται ως πινέζα σε έναν κοινό παγκόσμιο χάρτη. Ένα παιδί βλέπει εκεί ότι συνομήλικοί του σε άλλες χώρες κάνουν την ίδια μέτρηση, την ίδια στιγμή. Μια ατομική παρατήρηση και μέτρηση γίνεται συμμετοχή σε κοινότητα παρατηρητών. Η διαδικτυακή εφαρμογή δεν απαιτεί εξοπλισμό, και ένα σχολείο σε μεγάλη πόλη και ένα σε ένα μικρό νησί έχουν την ίδια θέση στον χάρτη και την ίδια αξία στα δεδομένα. Με τον καιρό, ο χάρτης συγκεντρώνει γεωγραφικά κατανεμημένες μετρήσεις γωνίας και χρόνου και ανοίγει τον δρόμο για τη συλλογική επεξεργασία τους. Η εφαρμογή θα παρουσιαστεί στο συνέδριο της Ελληνικής Μαθηματικής Εταιρείας, που θα γίνει στην Κατερίνη στις 13, 14 και 15 Νοεμβρίου.Μια δράση για όλουςΗ δράση ταιριάζει σε μαθητές, γονείς και εκπαιδευτικούς. Στο σχολείο μπορεί να ενταχθεί σε ένα κεφάλαιο γωνιομετρίας, σε έναν όμιλο επιστήμης ή σε μια βραδιά αστροπαρατήρησης, με συνεργασία καθηγητών θετικών και ανθρωπιστικών σπουδών, καθώς και άλλων ειδικοτήτων. Για τους γονείς δεν χρειάζεται εξοπλισμός ή ειδικές γνώσεις. Αρκούν χρόνος και παρουσία, και μια βραδιά κάτω από τον ουρανό επαναφέρει τη συζήτηση και την αίσθηση του «μαζί».Η αστρονομία δεν χρειάζεται χορηγούς, ακριβά όργανα και ειδικό εξοπλισμό. Χρειάζεται μια απόφαση, να βγούμε έξω, να σηκώσουμε το βλέμμα και να μετρήσουμε. Ο Πολικός Αστέρας θα βρίσκεται εκεί κάθε βράδυ, σχεδόν ακίνητος, και κάθε νέα πινέζα στον χάρτη θα μεγαλώνει την κοινότητα των παρατηρητών και θα κάνει την εκπαίδευση πιο συναρπαστική.Παναγιώτης Πετρίδης, ΦυσικόςΕσπερινό Γυμνάσιο με Λ.Τ. Κω

Αλλάζουν από την Πέμπτη 29 Οκτωβρίου οι όροι επιστροφής προϊόντων στη SHEIN, καθώς η δημοφιλής πλατφόρμα ηλεκτρονικών αγορών προχωρά στην εφαρμογή νέας πολιτικής, η οποία προβλέπει χρέωση 4,50 ευρώ για ορισμένους πελάτες που επιστρέφουν συχνά τις παραγγελίες τους. Η αλλαγή δεν αφορά το σύνολο των καταναλωτών, καθώς η εταιρεία διευκρινίζει ότι οι δωρεάν επιστροφές θα εξακολουθήσουν να ισχύουν για τη μεγάλη πλειονότητα των πελατών της.Με ηλεκτρονικό μήνυμα που απέστειλε στους πελάτες της στην Ελλάδα, η SHEIN ανακοίνωσε ότι από τις 29 Οκτωβρίου τίθεται σε ισχύ η λεγόμενη «πολιτική ορθής χρήσης» (Fair Use Policy), με στόχο, όπως αναφέρει, να διασφαλιστεί μακροπρόθεσμα η σταθερή ποιότητα των υπηρεσιών της.«Μπορεί να επιβληθεί χρέωση αποστολής επιστροφής 4,5 EUR σε μια μικρή ομάδα πελατών με υψηλό ποσοστό επιστροφής», αναφέρει χαρακτηριστικά η ανακοίνωση, διευκρινίζοντας ότι για τους περισσότερους καταναλωτές η διαδικασία παραμένει αμετάβλητη.Η εξέλιξη εντάσσεται σε μια ευρύτερη αλλαγή στον χώρο του ηλεκτρονικού εμπορίου, καθώς μεγάλες εταιρείες ένδυσης και διαδικτυακές πλατφόρμες επιχειρούν να περιορίσουν το κόστος που προκαλούν οι συχνές επιστροφές προϊόντων.Η νέα πολιτική αφορά πελάτες με υψηλό ποσοστό επιστροφών, χωρίς ωστόσο να προσδιορίζεται στο ενημερωτικό μήνυμα ποιο είναι το όριο πέρα από το οποίο ένας καταναλωτής εντάσσεται στη συγκεκριμένη κατηγορία.Δεν διευκρινίζεται, επίσης, αν για την αξιολόγηση λαμβάνεται υπόψη ο αριθμός των προϊόντων που επιστρέφονται, η συνολική αξία τους ή η συχνότητα με την οποία πραγματοποιούνται επιστροφές σε συγκεκριμένο χρονικό διάστημα.Επομένως, η χρέωση των 4,50 ευρώ δεν θα επιβάλλεται αυτομάτως σε κάθε επιστροφή προϊόντος, αλλά θα μπορεί να εφαρμόζεται σε λογαριασμούς που η εταιρεία χαρακτηρίζει ως υψηλής συχνότητας επιστροφών.Η SHEIN έχει ήδη κινηθεί προς την ίδια κατεύθυνση και σε άλλες αγορές. Στις Ηνωμένες Πολιτείες είχε ανακοινώσει την εφαρμογή αντίστοιχης πολιτικής από τις 4 Αυγούστου 2026, προβλέποντας πιθανή χρέωση 7,99 δολαρίων για πελάτες με ασυνήθιστα υψηλό ποσοστό επιστροφών.Η SHEIN δεν είναι η μοναδική εταιρεία που επανεξετάζει την πολιτική των δωρεάν επιστροφών. Ήδη, αρκετές μεγάλες αλυσίδες μόδας εφαρμόζουν χρεώσεις για την επιστροφή προϊόντων που αγοράστηκαν μέσω διαδικτύου, με διαφορετικούς όρους ανά εταιρεία. protothema.gr

Σημαντικές αλλαγές στο πρόγραμμα χορήγησης vouchers για βρεφικούς, βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς για την περίοδο 2026-2027 φέρνει νέα Κοινή Υπουργική Απόφαση, διευρύνοντας τις δυνατότητες συμμετοχής περισσότερων οικογενειών.Οι νέες ρυθμίσεις προβλέπουν αύξηση κατά 10% στην αξία των vouchers, υψηλότερα εισοδηματικά όρια για τη χορήγησή τους και κατάργηση του εισοδηματικού περιορισμού για τις τρίτεκνες οικογένειες που δικαιούνται voucher μειωμένης αξίας. Παράλληλα, θα ακολουθήσει δεύτερη πρόσκληση, ώστε να μπορούν να υποβάλουν αίτηση και οικογένειες που καλύπτονται από τα νέα κριτήρια.Πόσο αυξάνεται η αξία των vouchersΗ αύξηση κατά 10% αφορά τόσο τα vouchers πλήρους όσο και εκείνα μειωμένης αξίας, για τις προβλεπόμενες κατηγορίες θέσεων σε βρεφικούς, βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς.Ενδεικτικά, τα νέα ποσά διαμορφώνονται ως εξής:Βρεφική θέση με σίτιση: από 3.239 ευρώ σε 3.563 ευρώ.Νηπιακή θέση με σίτιση: από 2.612 ευρώ σε 2.873 ευρώ.Voucher μειωμένης αξίας: από 2.178 ευρώ σε 2.396 ευρώ.Η αναπροσαρμογή εφαρμόζεται αυτόματα και στα vouchers που έχουν ήδη χορηγηθεί, χωρίς να απαιτείται νέα αίτηση από τους δικαιούχους.Επιπλέον, vouchers μειωμένης αξίας που έχουν ήδη εκδοθεί αναβαθμίζονται αυτοδίκαια σε πλήρους αξίας, εφόσον οι οικογένειες πληρούν τα νέα εισοδηματικά κριτήρια.Τα νέα εισοδηματικά όρια για τα vouchers πλήρους αξίαςΤα εισοδηματικά όρια για τη χορήγηση voucher πλήρους αξίας αυξάνονται κατά 2.000 ευρώ. Με βάση τα νέα δεδομένα, διαμορφώνονται ως εξής:29.000 ευρώ για οικογένειες με έως δύο παιδιά.32.000 ευρώ για τρίτεκνες οικογένειες.35.000 ευρώ για οικογένειες με τέσσερα παιδιά.38.000 ευρώ για οικογένειες με πέντε ή περισσότερα παιδιά.Η αύξηση των ορίων επιτρέπει σε περισσότερες οικογένειες να πληρούν τα οικονομικά κριτήρια για την απόκτηση voucher πλήρους αξίας.Τι αλλάζει για τα vouchers μειωμένης αξίαςΑλλαγές προβλέπονται και στα εισοδηματικά κριτήρια για τα vouchers μειωμένης αξίας.Για τις οικογένειες με έως δύο παιδιά, το εισοδηματικό όριο αυξάνεται από τις 35.000 στις 37.000 ευρώ.Παράλληλα, καταργείται το όριο των 38.000 ευρώ που ίσχυε για τις τρίτεκνες οικογένειες. Έτσι, οι οικογένειες με τρία παιδιά μπορούν πλέον να διεκδικήσουν voucher μειωμένης αξίας ανεξαρτήτως εισοδήματος, εφόσον πληρούν τα υπόλοιπα κριτήρια του προγράμματος.Αντίστοιχη δυνατότητα προβλέπεται ήδη για τις πολύτεκνες οικογένειες.Πότε αναμένεται η δεύτερη πρόσκλησηΣτο πλαίσιο των νέων ρυθμίσεων, η Ελληνική Εταιρεία Τοπικής Ανάπτυξης και Αυτοδιοίκησης (ΕΕΤΑΑ) θα εκδώσει δεύτερη πρόσκληση για το πρόγραμμα της περιόδου 2026-2027.Μέσω της νέας πρόσκλησης θα δοθεί η δυνατότητα υποβολής αίτησης σε οικογένειες που πληρούν τα διευρυμένα κριτήρια, αλλά δεν έχουν ήδη λάβει voucher.Η ακριβής ημερομηνία της δεύτερης πρόσκλησης δεν αναφέρεται στις πληροφορίες που έχουν γίνει γνωστές.Μιχαηλίδου: Περισσότερη στήριξη στις οικογένειεςΣτις αλλαγές του προγράμματος αναφέρθηκε η υπουργός Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, Δόμνα Μιχαηλίδου, υπογραμμίζοντας ότι στόχος είναι να διευρυνθεί η πρόσβαση των οικογενειών στην προσχολική φροντίδα.Όπως δήλωσε, αυξάνεται κατά 10% η αξία των vouchers για τους βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς, ενώ τα εισοδηματικά όρια ανεβαίνουν κατά 2.000 ευρώ. Παράλληλα, καταργείται ο εισοδηματικός περιορισμός για τα vouchers μειωμένης αξίας των τρίτεκνων οικογενειών.Η υπουργός σημείωσε ότι επιδίωξη είναι να έχουν περισσότεροι γονείς τη δυνατότητα πρόσβασης σε υπηρεσίες προσχολικής φροντίδας, διευκολύνοντας την εργασία και την καθημερινότητά τους. Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στις οικογένειες με τρία ή περισσότερα παιδιά, οι οποίες έχουν αυξημένες ανάγκες υποστήριξης.Πηγή:newsbreak.gr