Αρθρογραφία

Φορολογικοί έλεγχοι νέας γενιάς

Από το 2026, οι φορολογικοί έλεγχοι στην Ελλάδα εισέρχονται σε μια νέα φάση. Η ΑΑΔΕ ενεργοποιεί ένα αναβαθμισμένο μοντέλο ελεγκτικών διαδικασιών που βασίζεται σε ανάλυση μεγάλων δεδομένων (big data analytics) και εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης (AI), με στόχο την πιο στοχευμένη επιλογή υποθέσεων, την ταχύτερη ανίχνευση αποκλίσεων και την αποτελεσματικότερη καταπολέμηση της απάτης , ιδίως στον ΦΠΑ.Για να γίνει κατανοητό , σε επίπεδο φιλοσοφίας, οι νέοι έλεγχοι της ΑΑΔΕ θυμίζουν το μοντέλο «προληπτικής επιτήρησης» της ταινίας Minority Report , όχι γιατί «προβλέπουν» την παραβατικότητα με απόλυτη βεβαιότητα, αλλά γιατί λειτουργούν με δείκτες κινδύνου και μοτίβα που οδηγούν σε στοχευμένη παρέμβαση πριν η απόκλιση παγιωθεί.Η αλλαγή λοιπόν δεν είναι μόνο τεχνολογική ,αλλά οργανωτική και επιχειρησιακή , αφού η φορολογική διοίκηση μετακινείται από τον παραδοσιακό έλεγχο, που συχνά στηριζόταν σε δειγματοληψία, καταγγελίες ή τοπικές πρωτοβουλίες, σε ένα σύστημα risk profiling. Δηλαδή, σε έναν μηχανισμό που αξιολογεί κάθε φορολογούμενο (φυσικό πρόσωπο ή επιχείρηση) με βάση πιθανότητες κινδύνου και ενδείξεις ασυνέπειας, μέσα από την επεξεργασία πολλαπλών πηγών δεδομένων.Στο νέο περιβάλλον, το κρίσιμο βήμα δεν είναι απλώς να γίνει ο έλεγχος, αλλά να επιλεγεί σωστά ο στόχος. Η ΑΑΔΕ επενδύει σε συστήματα που δημιουργούν και ενημερώνουν δυναμικά ένα ψηφιακό προφίλ για κάθε φορολογούμενο. Το προφίλ αυτό δεν περιλαμβάνει μόνο δηλωτικά δεδομένα (δηλώσεις εισοδήματος, ΦΠΑ κ.λπ.), αλλά εμπλουτίζεται με πληροφορία από πραγματικές συναλλαγές και οικονομικό αποτύπωμα.Η επιλογή των υποθέσεων θα γίνεται πλέον με βάσητις αποκλίσεις από ιστορικά δεδομένα του ίδιου φορολογούμενου,αποκλίσεις από τον μέσο όρο του κλάδου ή της γεωγραφικής περιοχής,ασυνήθιστα μοτίβα συναλλαγών,δικτυακές συσχετίσεις (προμηθευτές, πελάτες, ενδιάμεσοι),συμπεριφορές που εμφανίζονται συχνότερα σε υποθέσεις μη συμμόρφωσης.Με τον τρόπο αυτό, οι φορολογικοί έλεγχοι γίνονται λιγότερο «τυχαίοι» και περισσότερο στοχευμένοι. Πρακτικά, η ΑΑΔΕ δεν αναζητά πλέον μόνο παραβάσεις ως μεμονωμένες πράξεις. Αναζητά μοτίβα ασυνέπειας, γιατί αυτά συνήθως οδηγούν σε ουσιαστικά ευρήματα.Δεδομένα από myDATA, POS, τράπεζες, τελωνείαΗ τεχνητή νοημοσύνη λειτουργεί μόνο όταν έχει διαρκή πρόσβαση σε αξιόπιστα δεδομένα. Τα τελευταία χρόνια η ΑΑΔΕ έχει αποκτήσει δυνατότητα συλλογής, διασύνδεσης και αξιοποίησης μεγάλων όγκων πληροφοριών, με κρίσιμες πηγές όπως : myDATA , διασύνδεση ταμειακών μηχανών με την ΑΑΔΕ,συναλλαγές μέσω POS και ηλεκτρονικές πληρωμές,δεδομένα από τραπεζικές κινήσεις (εισπράξεις, πληρωμές, μεταφορές),τελωνειακή πληροφορία μέσω ICISnet, διάφορα μητρώα (ακίνητα, οχήματα, εταιρικές μεταβολές, δηλωτικά στοιχεία).Η μεγάλη διαφορά του νέου μοντέλου είναι η συνδυαστική ανάγνωση. Δεν εξετάζεται πια μόνο η φορολογική δήλωση. Εξετάζεται η συνολική εικόνα: τι δηλώνεται σε σχέση με το τι καταγράφεται ψηφιακά ως οικονομική δραστηριότητα. Όταν προκύπτει ασυμφωνία, το σύστημα μπορεί να τη χαρακτηρίσει ως «απόκλιση» και να τη μετατρέψει σε ένδειξη ελέγχου.Τι μπορεί να εντοπίσει ένα “έξυπνο” σύστημαΤα σύγχρονα εργαλεία ανάλυσης δεδομένων και μηχανικής μάθησης μπορούν να εντοπίζουν συγκεκριμένες κατηγορίες κινδύνου, χωρίς να απαιτούνται χρονοβόρες χειροκίνητες διασταυρώσεις. Ενδεικτικά:Ανωμαλίες τζίρου και κερδοφορίας : Ξαφνικές μεταβολές εσόδων ή περιθωρίου κέρδους χωρίς εύλογη εξήγηση.Ασυνέπειες εισροών–εκροών: Υψηλές αγορές και προμήθειες χωρίς αντίστοιχες πωλήσεις ή δήλωση ΦΠΑ.Αποκλίσεις POS – δηλωμένων εσόδων: Διαφορές μεταξύ εισπράξεων μέσω καρτών και δηλωθέντων εσόδων.Υπερβολικές ακυρώσεις αποδείξεων:Μοτίβα που παραπέμπουν σε χειρισμούς με στόχο τη μείωση του δηλωμένου τζίρου.Δικτυακή απάτη στον ΦΠΑ: Υποθέσεις τύπου «καρουζέλ» και «εξαφανισμένων εμπόρων», που στηρίζονται σε αλυσίδες συναλλαγών μεταξύ πολλών εταιρειών.Ο κοινός παρονομαστής είναι ότι η ΑΑΔΕ στρέφεται σε μοντέλο ελέγχου που προσεγγίζει περισσότερο την «ανάλυση κινδύνου» παρά τον κλασικό εντοπισμό μεμονωμένης παράβασης.Παραδείγματα από την αγοράΤουριστική επιχείρηση με ασυνήθιστες αποκλίσειςΜια επιχείρηση εστίασης σε τουριστική περιοχή εμφανίζει χαμηλά δηλωμένα έσοδα στους μήνες αιχμής. Ταυτόχρονα, οι αγορές πρώτων υλών και αναλώσιμων είναι υψηλές, ενώ οι εισπράξεις μέσω POS δείχνουν μεγαλύτερο όγκο συναλλαγών από αυτόν που αποτυπώνεται στα δηλωμένα δεδομένα. Το σύστημα δεν χρειάζεται «υποψία». Χρειάζεται μόνο τη διαπίστωση ότι τα δεδομένα δεν συμφωνούν.Κατάστημα λιανικής με αυξημένες ακυρώσειςΕπιχείρηση εμφανίζει υπερβολικό αριθμό ακυρώσεων αποδείξεων, ιδίως σε συγκεκριμένες ώρες ή ημέρες. Σε συνδυασμό με ασυνέπειες μεταξύ διαβίβασης στο myDATA και εισπράξεων μέσω καρτών, ο δείκτης κινδύνου ανεβαίνει. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε αιτήματα παροχής στοιχείων ή σε έλεγχο.Εμπορική επιχείρηση με “ύποπτο” δίκτυο συναλλαγώνΤο σύστημα εντοπίζει συναλλαγές με προμηθευτές που παρουσιάζουν υψηλό δείκτη κινδύνου ή χαρακτηριστικά «σχήματος» που συνδέεται με απάτη ΦΠΑ (π.χ. βραχύβιες εταιρείες, έντονη ενδοκοινοτική δραστηριότητα, συχνές μεταβολές). Σε τέτοιες περιπτώσεις, ο έλεγχος δεν επικεντρώνεται μόνο σε μία επιχείρηση αλλά επεκτείνεται στο δίκτυο συναλλαγών.Σε όλα τα παραπάνω, η τεχνητή νοημοσύνη δεν «αποφαίνεται» ενοχή. Παράγει ενδείξεις. Όμως αυτές οι ενδείξεις αυξάνουν την πιθανότητα ελέγχου και μειώνουν τη δυνατότητα να περάσουν απαρατήρητες σοβαρές ασυνέπειες.Desk audits: περισσότεροι έλεγχοι, λιγότερη φυσική παρουσίαΜια ακόμη κρίσιμη διάσταση του νέου μοντέλου είναι η ενίσχυση των desk audits: ελέγχων που διεξάγονται από τις υπηρεσίες της ΑΑΔΕ χωρίς επιτόπια παρουσία, μέσω ψηφιακών διασταυρώσεων και συλλογής στοιχείων. Αυτό αναμένεται να αυξήσει τον όγκο των ελέγχων και να μειώσει τον χρόνο αντίδρασης.Για τις επιχειρήσεις, αυτό σημαίνει ότι η φορολογική συμμόρφωση δεν θα αξιολογείται μόνο σε ετήσια βάση ή σε περιόδους έντονων ελέγχων, αλλά θα λειτουργεί σχεδόν συνεχώς μέσα από τη ροή των δεδομένων. Σε αυτό το πλαίσιο, ακόμη και «αθώες» ασυνέπειες ή λάθη διαβίβασης μπορεί να δημιουργήσουν εικόνα κινδύνου.Η διεθνής εμπειρία και οι θεσμικές προϋποθέσειςΗ αξιοποίηση AI από φορολογικές αρχές αποτελεί διεθνή τάση. Πολλές χώρες του ΟΟΣΑ χρησιμοποιούν εργαλεία μηχανικής μάθησης για ανάλυση κινδύνου και βελτίωση της στόχευσης ελέγχων. Η Ιταλία αξιοποιεί εκτεταμένα ηλεκτρονική τιμολόγηση και διασταυρώσεις, η Εσθονία έχει αναπτύξει πρότυπες ψηφιακές υποδομές, ενώ η εμπειρία της Ολλανδίας υπενθυμίζει τη σημασία διαφάνειας και ανθρώπινης εποπτείας ώστε να αποφεύγονται αδικαιολόγητες στοχοποιήσεις επιχειρήσεων.Το ζητούμενο φυσικά για κάθε χώρα είναι να συνδυάσει την τεχνολογική αποτελεσματικότητα με θεσμικές δικλείδες: σωστή χρήση δεδομένων, προστασία προσωπικών πληροφοριών, και διαδικασίες που επιτρέπουν στον φορολογούμενο να τεκμηριώνει τις συναλλαγές του.Η μετάβαση της ΑΑΔΕ σε «έξυπνους» ελέγχους σηματοδοτεί μια νέα ισορροπία. Το πεδίο περιορίζεται για όσους βασίζονταν σε αδιαφάνεια, ενώ ενισχύεται η δυνατότητα να εντοπίζονται απάτες και συστηματικές αποκλίσεις. Ταυτόχρονα όμως, ανεβαίνουν οι απαιτήσεις για συνέπεια μεταξύ δηλωτικών δεδομένων και πραγματικής οικονομικής δραστηριότητας.Στην πράξη, το νέο περιβάλλον επιβάλλει ένα σαφές συμπέρασμα: οι φορολογούμενοι και οι επιχειρήσεις χρειάζονται καλύτερη οργάνωση δεδομένων, σωστές διαδικασίες και έγκαιρη καθοδήγηση. Ο ρόλος του λογιστή–φοροτεχνικού μετατρέπεται σε ρόλο ουσιαστικού συμβούλου συμμόρφωσης και διαχείρισης κινδύνου, ο οποίος δεν περιορίζεται στην υποβολή δηλώσεων, αλλά στη διαρκή ευθυγράμμιση της επιχειρησιακής λειτουργίας με τη νέα ψηφιακή πραγματικότητα.Σε ένα περιβάλλον όπου οι αποκλίσεις εντοπίζονται με αλγοριθμικά κριτήρια και οι διασταυρώσεις γίνονται σχεδόν σε πραγματικό χρόνο, η συνεργασία με καταρτισμένους συμβούλους παύει να είναι επιλογή άνεσης. Γίνεται επιλογή ασφάλειας.* Το παραπάνω κείμενο εκφράζει προσωπικές απόψεις και εκτιμήσεις του συντάκτη.Για την σύνταξη και διόρθωση του παρόντος, έγινε χρήση εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης.*Ο Βασίλης Βογιατζής MSc , είναι Λογιστής – Φοροτεχνικός Α’ Τάξης , ιδρυτής της Λογιστικής εταιρείας VoyiatzisGroup , με έδρα την Κω.

Τις πταίει;

Στη νησιωτική Ελλάδα, η επιχειρηματικότητα είναι καθημερινή πράξη, κυρίως οικογενειακή υπόθεση, συχνά μια μορφή συλλογικής αντοχής. Επιχειρήσεις με ιστορία δεκαετιών, με έντονη δραστηριότητα τους θερινούς μήνες και βαθιές ρίζες στην τοπική κοινωνία. Όμως, πίσω από την εικόνα της κίνησης, συχνά επιστρέφουν με αξιοσημείωτη συνέπεια τα ίδια προβλήματα: έλλειψη ρευστότητας, κόπωση, αβεβαιότητα για το αύριο, δυσκολία να σχεδιαστεί η επόμενη μέρα.Η νησιωτική επιχειρηματικότητα έχει αντικειμενικές δυσκολίες. Η εποχικότητα συμπιέζει τον χρόνο, το κόστος ανεβαίνει, η εύρεση προσωπικού γίνεται δυσκολότερη και η εξάρτηση από εξωγενείς παράγοντες είναι δεδομένη. Όλα αυτά είναι πραγματικά. Δεν αρκούν, όμως, για να εξηγήσουν γιατί παρόμοια προβλήματα εμφανίζονται ακόμη και σε χρονιές υψηλών τζίρων, όταν υποτίθεται ότι «πήγαμε καλά».Για να το καταλάβει κανείς, πρέπει να δει την μεγαλύτερη εικόνα. Η έκθεση Business Ready 2025 της Παγκόσμιας Τράπεζας αποτυπώνει μια γνωστή ελληνική αντίφαση: σύγχρονο κανονιστικό πλαίσιο, αλλά υστέρηση στην επιχειρησιακή αποτελεσματικότητα, δηλαδή στον τρόπο με τον οποίο οι νόμοι και οι κανόνες εφαρμόζονται στην πράξη. Με άλλα λόγια, μπορούμε να θεσπίζουμε νόμους που είναι ανταγωνιστικοί σε διεθνή σύγκριση, όμως δυσκολευόμαστε να τους υπηρετήσουμε με συνέπεια.Το βλέπει κανείς στις «μικρές ιστορίες» που επαναλαμβάνονται: μια επιχείρηση μπορεί να συσταθεί ψηφιακά πολύ γρήγορα, όμως μια αδειοδότηση, μια επένδυση, μια διαδικασία, μπορεί να καθυστερήσει υπερβολικά. Το χάσμα ανάμεσα στην θεωρία και στην πράξη δημιουργεί ένα πρόσθετο βάρος που δεν αποτυπώνεται σε κανένα στατιστικό δείκτη, αλλά πληρώνεται σε χρόνο, αντοχή και κυρίωςρευστότητα. Στα νησιά, όπου οι περίοδοι λειτουργίας είναι ασφυκτικές και τα περιθώρια στενά, αυτή η επιβάρυνση γίνεται ακόμη πιο αισθητή.Άρα τις πταίει; Ποιος φταίει τελικά που το εθνικό περιβάλλον επηρεάζει και την εσωτερική ανθεκτικότητα της επιχείρησης;Όταν μια επιχείρηση «δουλεύει», αλλά δεν αντέχει, τότε το ζήτημα δεν είναι μόνο τι συμβαίνει «εκεί έξω». Είναι και ο τρόπος που λειτουργεί «εδώ μέσα». Στη νησιωτική οικονομία, ο βασικός φορέας αυτής της λειτουργίας είναι η οικογενειακή επιχείρηση , που από μόνο του, σε καμία περίπτωση δεν είναι μειονέκτημα. Αντίθετα προσφέρει ταχύτητα αποφάσεων, βαθιά γνώση του αντικειμένου, πείσμα και ευελιξία. Μαζί του, όμως, μεταφέρει και παθογένειες που συχνά περνούν απαρατήρητες, ακριβώς επειδή είναι οικείες.Οι ρόλοι θολώνουν: ο ιδιοκτήτης είναι ταυτόχρονα διαχειριστής, εργαζόμενος και τελικός αξιολογητής. Η διαδοχή αναβάλλεται, οι διαδικασίες μένουν να εφαρμόζονται προφορικά, οι αποφάσεις λαμβάνονται κυρίως με βάση το ένστικτο και την εμπειρία. Η φράση «έτσι δουλεύουμε χρόνια» γίνεται τρόπος να κλείνει κάθε δύσκολη συζήτηση. Προσοχή: κανείς δεν αμφισβητεί την αξία της εμπειρίας. Το ερώτημα είναι αν η εμπειρία συνοδεύεται από έλεγχο. Αν οι αριθμοί αντιμετωπίζονται ως εργαλείο κατανόησης ή ως τυπική υποχρέωση. Διότι στην πράξη εμφανίζονται συχνά επιχειρήσεις με τζίρο αλλά χωρίς «ταμείο», με κέρδη στα χαρτιά αλλά με αδυναμία να ανταποκριθούν στις υποχρεώσεις τους. Και τότε, ό,τι έπρεπε να είχε προληφθεί, αντιμετωπίζεται εκ των υστέρων , συνήθως με μεγαλύτερο κόστος.Σε αυτό το σημείο, ίσως αξίζει μια απλή ερώτηση ,όχι εύκολη:μπορεί κανείς να θυμηθεί την τελευταία φορά που εκπαιδεύτηκε ουσιαστικά σε μια νέα διαδικασία για την επιχείρησή του;Όχι μια ενημέρωση, όχι μια υποχρεωτική προσαρμογή, αλλά μια πραγματική εκπαίδευση που άλλαξε τρόπο σκέψης, μέτρησης και απόφασης. Αν η απάντηση δεν έρχεται εύκολα, ή καθόλου ,ίσως αυτό να είναι ήδη ένα στοιχείο.Το μεγαλύτερο «παράδοξο» της ελληνικής οικονομίας: δουλεύουμε πολύ, αλλά παράγουμε σχετικά λίγη αξία ανά ώρα εργασίας. Η χαμηλή παραγωγικότητα , είναι ο λόγος που εξηγεί γιατί η ανάπτυξη συχνά δεν μεταφράζεται σε αντοχή. Όσο κι αν ακούγεται άβολο , οι αιτίες της χαμηλής παραγωγικότητας είναι σε μεγάλο βαθμό γνωστές.Πρώτον, η δομή της επιχειρηματικότητας: η ελληνική οικονομία κυριαρχείται από πολύ μικρές επιχειρήσεις. Όταν το επιχειρείν γίνεται σε μονάδες λίγων ανθρώπων, είναι εξαιρετικά δύσκολο να πετύχεις οικονομίες κλίμακας, να δημιουργήσεις τμήματα, να επενδύσεις σε τεχνολογία, να υποστηρίξεις την καινοτομία. Ένα μεγάλο μέρος της αγοράς λειτουργεί διαισθητικά και εμπειρικά και όχι με επιχειρηματικό σχέδιο.Δεύτερον, το επενδυτικό κενό της δεκαετίας της κρίσης: η μακρά περίοδος υποεπένδυσης άφησε πίσω της γηρασμένο εξοπλισμό, παρωχημένο λογισμικό, ελλιπή αυτοματοποίηση. Η εργασία «συνεργάζεται» με εργαλεία άλλης εποχής, άρα και η απόδοση ανά ώρα, μένει χαμηλή.Τρίτον, ο ψηφιακός μετασχηματισμός παραμένει ασύμμετρος. Υπήρξε πρόοδος, αλλά συχνά σε επίπεδο συμμόρφωσης (πλατφόρμες, δηλώσεις, ψηφιακές υποχρεώσεις) και όχι σε επίπεδο πραγματικής αναδιάρθρωσης της λειτουργίας της επιχείρησης. Η τεχνολογία και ιδιαίτερα η αξιοποίηση δεδομένων και εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης ,παραμένει περιορισμένη στο μεγαλύτερο μέρος των μικρομεσαίων επιχειρήσεων. Θα πει κάποιος: «σουβλάκια πουλάω , τι τεχνητή νοημοσύνημου τσαμπουνάς»; Κι όμως , θα εκπλαγείτε με τις εφαρμογές που έχει η ΑΙ.Τέταρτον, το μίγμα της οικονομίας: ένα μεγάλο μέρος του ΑΕΠ προέρχεται από κλάδους εντάσεως εργασίας, όπως ο τουρισμός και το λιανικό εμπόριο. Αυτό δεν είναι ελάττωμα. Είναι επιλογή και πραγματικότητα. Όμως, όταν ο ανταγωνισμός γίνεται με βάση την τιμή και όχι την αξία, τότε η παραγωγικότητα «κλειδώνει» χαμηλά.Πέμπτον, τα θεσμικά εμπόδια και το ανθρώπινο κεφάλαιο: η γραφειοκρατία, οι καθυστερήσεις, τα διοικητικά βάρη αυξάνουν το κόστος χωρίς να προσθέτουν αξία, ενώ η αναντιστοιχία δεξιοτήτων κάνει δυσκολότερη τη μετάβαση σε πιο απαιτητικά μοντέλα εργασίας και υπηρεσιών. Μέσα σε όλα αυτά, το υψηλό μη μισθολογικό κόστος ενισχύει τον πειρασμό της «ημιεπίσημης» λειτουργίας , δηλαδή τα γνωστά «μαύρα».Στον τουρισμό, το πρόβλημα της παραγωγικότητας γίνεται ακόμη πιο συγκεκριμένο. Η εποχικότητα αφήνει υποδομές ανενεργές για μήνες, η επιχείρηση πληρώνει κάθε χρόνο κόστος επανεκκίνησηςκαι η έλλειψη συστημάτων (CRM/ERP, data analytics, δυναμική τιμολόγηση) περιορίζει τη δυνατότητα να μετατραπεί ο τζίρος σε πραγματική αξία. Δεν είναι τυχαίο ότι οι μεγαλύτερες, καλύτερα οργανωμένες μονάδες εμφανίζουν υψηλότερη παραγωγικότητα: δείχνουν πως το ζήτημα δεν είναι μόνο η ζήτηση, αλλά και η οργάνωση.Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, αναδύεται σταδιακά μια από τις πιο διαδεδομένες και ταυτόχρονα πιο επικίνδυνεςσυνήθειες: η φοροαποφυγή ως εργαλείο βιωσιμότητας. Όχι πάντα ως ωμή παρανομία, αλλά ως «αναγκαία προσαρμογή». Η φράση είναι γνώριμη: «αν πληρώσω όλα όσα πρέπει, δεν βγαίνω». Έτσι, η πίεση δεν αντιμετωπίζεται με καλύτερη οργάνωση, κοστολόγηση, έλεγχο και αναδιάρθρωση, αλλά με χειραγώγηση των φορολογικών στοιχείων και των φόρων προς απόδοση.Το πρόβλημα, εδώ, δεν είναι μόνο θεσμικό. Είναι βαθιά επιχειρησιακό. Όταν μια επιχείρηση υφίσταται μόνο εφόσον αποκρύπτει μέρος της δραστηριότητάς της, τότε δεν είναι βιώσιμη εξ ορισμού , απλώς επιβιώνει. Κυρίως, όμως, δεν μπορεί να δει με καθαρότητα το πραγματικό της μέγεθος, το πραγματικό της κόστος και τις πραγματικές της δυνατότητες. Το «τις πταίει;» δεν απευθύνεται εδώ στο κράτος ή στο σύστημα, αλλά στην επιλογή να αντιμετωπίζεται η στρέβλωση ως κανονικότητα.Υπάρχει, τέλοςκαι ένα ακόμη γνώριμο μοτίβο: η μίμηση. Επενδύσεις και τακτικές επειδή «το έκαναν όλοι», χωρίς να εξετάζεται αν ταιριάζουν στο συγκεκριμένο μέγεθος ή μοντέλο. Οι καλές χρονιές γεννούν αισιοδοξία, όχι πάντα μεθοδολογία, Όταν η συγκυρία αλλάξει, επιστρέφει η ίδια απορία, με άλλο ένδυμα.Ο τίτλος του άρθρου , δεν αναζητά ενόχους , απεναντίας θέτει ερωτήματα. Ζητά από τον επιχειρηματία να σταθεί απέναντι στην επιχείρησή του με ειλικρίνεια και να αναρωτηθεί τι λειτουργεί ήδη ,τι δεν δοκιμάστηκε ακόμη. Τι δεν μετριέται για να μη φανεί. Τι αναβάλλεται για «μετά τη σεζόν».Ίσως, τελικά, το πιο κρίσιμο ερώτημα για τη νησιωτική επιχειρηματικότητα να μην αφορά μόνο το επόμενο καλοκαίρι. Αφορά τη διάθεση να τεθεί εγκαίρως το σωστό ερώτημα χωρίς φόβο και χωρίς εύκολες απαντήσεις. Γιατί όσο «το ποιος φταίει» μένει μετέωρο, οι ίδιες παθογένειες θα επιστρέφουν. Όχι επειδή είναι αναπόφευκτες, αλλά επειδή έγιναν οικείες. Και κάποια στιγμή, οικείες σημαίνει «αποδεκτές». Την στιγμή που οι παθογένειες θα γίνουν αποδεκτές ως δεδομένες , ο επιχειρηματίας έχει ήδη υπογράψει το τέλος της επιχείρησης του. Αργά ή γρήγορα.* Το παραπάνω κείμενο εκφράζει προσωπικές απόψεις και εκτιμήσεις του συντάκτη.Για την σύνταξη και διόρθωση του παρόντος, έγινε χρήση εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης.*Ο Βασίλης Βογιατζής MSc , είναι Λογιστής – Φοροτεχνικός Α’ Τάξης , ιδρυτής της Λογιστικής εταιρείας VoyiatzisGroup , με έδρα την Κω.

Ε9: Οι διορθώσεις που μειώνουν τον ΕΝΦΙΑ και προλαμβάνουν προβλήματα στις μεταβιβάσεις

Το Ε9 είναι η ηλεκτρονική δήλωση με την οποία ο φορολογούμενος καταγράφει αναλυτικά στην ΑΑΔΕ την ακίνητη περιουσία του (κτίσματα και αγροτεμάχια) και τα βασικά χαρακτηριστικά της. Αποτελεί το επίσημο φορολογικό μητρώο ακινήτων κάθε ιδιοκτήτη και είναι η αποκλειστική βάση πάνω στην οποία υπολογίζεται ο ΕΝΦΙΑ, αλλά και το σημείο αναφοράς για κάθε μεταβολή ή έλεγχο που αφορά την περιουσιακή του κατάσταση.Μέχρι τις 31 Ιανουαρίου 2026 οι ιδιοκτήτες ακινήτων έχουν τη δυνατότητα να υποβάλουν τροποποιητική δήλωση Ε9 για διόρθωση ή μεταβολή στοιχείων ακίνητης περιουσίας που έχουν δηλωθεί εσφαλμένα ή ελλιπώς. Μετά την ημερομηνία αυτή, τα δεδομένα «κλειδώνουν» και βάσει αυτών θα εκδοθούν τα εκκαθαριστικά του ΕΝΦΙΑ 2026, τα οποία αναμένονται εντός του Φεβρουαρίου. Η εξόφληση του φόρου προβλέπεται σε 12 μηνιαίες δόσεις, από Μάρτιο 2026 έως και Φεβρουάριο 2027. Η σημασία του Ε9 είναι καθοριστική, καθώς οποιοδήποτε λάθος στη δήλωση οδηγεί σε λανθασμένο και συνήθως αυξημένο φόρο, ανεξάρτητα από το τι ισχύει στην πραγματικότητα.Γιατί το Ε9 επηρεάζει άμεσα την τελική επιβάρυνσηΤο Ε9 δεν καταγράφει μόνο την ύπαρξη ενός ακινήτου, αλλά μια σειρά χαρακτηριστικών που επηρεάζουν τους συντελεστές υπολογισμού του φόρου, όπως: επιφάνεια (τετραγωνικά), χρήση/κατηγορία χώρου (κύριος ή βοηθητικός), όροφος, παλαιότητα (έτος), κατάσταση ακινήτου (ημιτελές, κενό, μη ηλεκτροδοτούμενο), είδος εμπράγματου δικαιώματος (πλήρης/ψιλή κυριότητα, επικαρπία), ποσοστό συνιδιοκτησίας, ειδικά στοιχεία στα αγροτεμάχια (κτίσματα, χρήσεις κ.λπ.). Συνεπώς, η ορθή συμπλήρωση λειτουργεί πρακτικά ως φορολογικό φίλτρο ακρίβειας: αποτρέπει τον υπολογισμό φόρου με δυσμενέστερους συντελεστές.Τα συχνότερα λάθη που αυξάνουν τον ΕΝΦΙΑΣτην πράξη, ένα σημαντικό μέρος των αυξημένων εκκαθαριστικών οφείλεται σε λάθη κατά την καταχώριση. Τα πιο συνηθέστερα που αντιμετωπίζουμε στην καθημερινότητά μας ως λογιστές, είναι τα εξής:1) Βοηθητικοί χώροι ως κύριοι χώροι και αντίστροφαΑποθήκες, θέσεις στάθμευσης, λεβητοστάσια, υπόγεια κ.λπ. δηλώνονται λανθασμένα ως κύριοι χώροι. Το αποτέλεσμα είναι απώλεια της ευνοϊκής φορολογικής μεταχείρισης βοηθητικών χώρων και αυξημένος φόρος. Πολλές φορές, από αμέλεια, συμβαίνει οι κύριοι χώροι να δηλώνονται ως βοηθητικοί, οδηγώντας σε λανθασμένη εκκαθάριση φόρου.2) Λάθος τετραγωνικά μέτραΑναγραφή περισσότερων ή λιγότερων τ.μ. από τα πραγματικά, συχνά λόγω διαφορετικών μετρήσεων από συμβόλαια/Ε9/τακτοποιήσεις, υπολογιστικών λαθών σε αλλαγές ή στρογγυλοποιήσεων. Προτείνεται πάντα η καταχώρηση με τεκμήρια, όπως συμβόλαιο ή ακόμη καλύτερα βεβαίωση μηχανικού ύστερα από αυτοψία.3) ΧρήσηΣυχνά καταστήματα δηλώνονται ως οικίες , αλλά επίσης πολλές φορές έχει μεσολαβήσει αλλαγή χρήσης του ακινήτου και δεν έχει ενημερωθεί το Ε9.4) Μη δήλωση κενών/ημιτελών/μη ηλεκτροδοτούμενωνΑκίνητα που είναι κενά, ημιτελή ή δεν ηλεκτροδοτούνται, χρειάζονται ορθή συμπλήρωση συγκεκριμένων κωδικών. Αν δεν δηλωθεί σωστά η κατάσταση, χάνεται η προβλεπόμενη μείωση, με αποτέλεσμα το ακίνητο να φορολογείται ως πλήρως αξιοποιούμενο.5) Αγροτεμάχια: λάθος χαρακτηρισμός λόγω κτισμάτωνΣε αρκετές περιπτώσεις δεν δηλώνονται σωστά γεωργικά κτίσματα/αποθήκες/επαγγελματικές στέγες. Το σύστημα μπορεί να θεωρήσει ύπαρξη κατοικίας, οδηγώντας σε σημαντική αύξηση φόρου.6) Λανθασμένο έτος κατασκευήςΣυχνό λάθος: δηλώνεται το έτος αποπεράτωσης ή νομιμοποίησης αντί του έτους άδειας/κατασκευής (ανά περίπτωση). Αυτό εμφανίζει το ακίνητο «νεότερο», άρα λιγότερο ευνοϊκό φορολογικά.7) Εμπράγματα δικαιώματα & ποσοστάΛάθος δήλωση πλήρους κυριότητας αντί επικαρπίας/ψιλής κυριότητας και ποσοστού συνιδιοκτησίας μπορεί να οδηγήσει σε φορολόγηση σαν να κατέχεται ποσοστό επί του ακινήτου μεγαλύτερο του πραγματικού.Τεχνικός έλεγχος Ε9: τα ελάχιστα σημεία που πρέπει να ελεγχθούνΠριν την οριστική υποβολή τροποποιητικής, που πρέπει να γίνεται πάντοτε από εξειδικευμένο επαγγελματία, προτείνεται ο έλεγχος σε:Τετραγωνικά κύριων χώρων (σύσταση/συμβόλαιο/τακτοποίηση)Τετραγωνικά βοηθητικών χώρων (αποθήκες, πάρκινγκ)Ορθή κατηγοριοποίηση υπογείων/παταριώνΌροφος (να μην είναι κενός)Έτος κατασκευής (ορθή βάση)Κατάσταση ακινήτου (κενό/ημιτελές/μη ηλεκτροδοτούμενο)Εμπράγματο δικαίωμα (κυριότητα/επικαρπία/ψιλή)Ποσοστό συνιδιοκτησίαςΑγροτεμάχια (ορθή αποτύπωση κτισμάτων/χρήσεων)Ιδιοχρησιμοποίηση ακινήτου όταν πρόκειται για Νομικό Πρόσωπο, για τον ορθό υπολογισμότου συμπληρωματικού ΕΝΦΙΑ.Μεταβιβάσεις και myPropertyΙδιοκτήτες που απέκτησαν ή μεταβίβασαν ακίνητο εντός του 2025 οφείλουν να ελέγξουν ότι η μεταβολή έχει αποτυπωθεί σωστά στο Ε9. Στις ψηφιακές μεταβιβάσεις μέσω myProperty η ενημέρωση γίνεται κατά κανόνα αυτοματοποιημένα, ωστόσο στην πράξη εμφανίζονται συχνά αποκλίσεις ή ελλείψεις, οι οποίες απαιτούν έλεγχο και, όπου χρειάζεται, διορθωτικές παρεμβάσεις στο Ε9.Τέλος, είναι εξαιρετικά συχνό όταν οι φορολογούμενοι θέλουν να μεταβιβάσουν την περιουσία τους, είτε λόγω πώλησης είτε λόγω δωρεάς, να χρειάζονται διορθώσεις για την έκδοση πιστοποιητικών ΕΝΦΙΑ, με αποτέλεσμα να προκύπτει πρόσθετη φορολογική επιβάρυνση (και ενδεχομένως αναδρομικές χρεώσεις), εφόσον διαπιστωθούν αποκλίσεις στα δηλωθέντα στοιχεία.Το Ε9 είναι η βάση δεδομένων πάνω στην οποία εκκαθαρίζεται ο ΕΝΦΙΑ. Η έγκαιρη και σωστή διόρθωσή του έως 31 Ιανουαρίου δεν αποτελεί απλή τυπική διαδικασία, αλλά ουσιαστική ενέργεια για τη μείωση της φορολογικής επιβάρυνσης, την αποφυγή άδικων χρεώσεων και την πρόληψη προβλημάτων σε μελλοντικές μεταβιβάσεις ή ελέγχους.* Το παραπάνω κείμενο εκφράζει προσωπικές απόψεις και εκτιμήσεις του συντάκτη.Για την σύνταξη και διόρθωση του παρόντος, έγινε χρήση εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης.*Ο Βασίλης Βογιατζής MSc , είναι Λογιστής – Φοροτεχνικός Α’ Τάξης , ιδρυτής της Λογιστικής εταιρείας VoyiatzisGroup , με έδρα την Κω.

Η Γέφυρα των Στεναγμών

Πρόσφατα επισκέφθηκα την Βενετία. Εκεί βρίσκεται η ιστορική Γέφυρα των Στεναγμών η οποία χτίστηκε τον 16ο αιώνα για να συνδέει τα ανακριτικά δωμάτια με τα κελιά των φυλακισμένων. Οι κρατούμενοι περνούσαν από το φως στο σκοτάδι, ρίχνοντας μια τελευταία ματιά στην πόλη πριν χαθούν στις υπόγειες φυλακές. Σύμφωνα με την παράδοση , το δράμα της μεταφοράς των φυλακισμένων , μαρτυρούνταν από τους στεναγμούς των φυλακισμένων , εξού και το όνομα.Ο συμβολισμός αυτού του περάσματος ,  από την ελευθερία στη «φυλάκιση» , μοιάζει αναπάντεχα με τον κύκλο της οικονομικής ζωής στην Κω.Στο νησί, κάθε χρόνο διανύουμε μια δική μας «γέφυρα»: το καλοκαίρι βρίσκεται στο φωτεινό άκρο, με επιχειρήσεις που λειτουργούν στα όρια, παραγωγή πλούτου σε συμπιεσμένο χρόνο και ένταση που θυμίζει μικρή μητρόπολη. Μόλις όμως κλείσει η σεζόν, η αγορά περνά στο σκοτεινό άκρο , εκεί όπου η ζήτηση σχεδόν εξαφανίζεται, η ρευστότητα στενεύει και η επιχειρηματική σκέψη συχνά επιστρέφει στην επιβίωση αντί στη στρατηγική.Η εποχικότητα δεν είναι απλώς ένα χαρακτηριστικό της δικής μας τοπικής οικονομίας. Είναι ένας μηχανισμός που επηρεάζει τη νοοτροπία, τις αποφάσεις, την ταυτότητα και την κουλτούρα των επιχειρήσεων και γι’ αυτό έχει πολύ μεγαλύτερη βαρύτητα από όση συνήθως της αποδίδουμε.Τα στοιχεία για το Νότιο Αιγαίο αποκαλύπτουν θεαματικές επιδόσεις. Το 2024 η Περιφέρεια κατέγραψε τη μεγαλύτερη μέση δαπάνη ανά ταξίδι στην Ελλάδα: 863,6 ευρώ, αυξημένη κατά 20,1%. Η μέση δαπάνη ανά διανυκτέρευση έφτασε τα 111 ευρώ, ενώ η μέση παραμονή άγγιξε τις 6,8 ημέρες, σημαντικά υψηλότερη από τον εθνικό μέσο όρο. Οι τουριστικές εισπράξεις αυξήθηκαν κατά 21,5%, επιβεβαιώνοντας ότι η περιοχή παραμένει στην κορυφή της χώρας.Ωστόσο, αυτός ο πλούτος παράγεται σε ελάχιστο χρονικό διάστημα. Στην Κω, οι περισσότερες επιχειρήσεις συγκεντρώνουν το 80–85% του ετήσιου τζίρου τους μέσα σε δέκα περίπου εβδομάδες. Τα έσοδα αυτά πρέπει να καλύψουν δώδεκα μήνες υποχρεώσεων: μισθώματα, δάνεια, εισφορές, προμηθευτές, συντήρηση, ανακαινίσεις, ψηφιοποίηση.Η συμπίεση αυτή μοιραία δημιουργεί ένα «μήνυμα κινδύνου»: τρέξε όσο αντέξεις τώρα, γιατί ο χειμώνας έρχεται. Αυτό αναπόφευκτα περιορίζει την επενδυτική διάθεση και ωθεί τις επιχειρήσεις να λειτουργούν με βραχυπρόθεσμη οπτική. Με άλλα λόγια, το καλοκαίρι δίνει δύναμη, αλλά δεν δίνει σταθερότητα.Η Eurostat δείχνει ότι στις παραθεριστικές περιοχές της Ε.Ε. πάνω από το 40% των διανυκτερεύσεων συγκεντρώνεται σε δύο μήνες. Το μοτίβο αυτό αντικατοπτρίζεται πλήρως στην Κω, όμως τα στατιστικά δεν αποτυπώνουν το σημαντικότερο: το ψυχολογικό βάρος της χειμερινής περιόδου.Τον χειμώνα, το νησί αλλάζει ρυθμό. Οι δρόμοι αδειάζουν, τα καταστήματα κλείνουν, οι κοινωνικές αφορμές αραιώνουν. Όσοι εργάζονται σε εξαντλητικούς θερινούς ρυθμούς βρίσκονται ξαφνικά σε μια καθημερινότητα χωρίς στόχο, χωρίς ζήτηση, χωρίς αίσθηση θετικής κίνησης. Αυτή η μετάβαση μοιάζει με «ψυχική αποσυμπίεση» που δεν ξεκουράζει , απεναντίας κουράζει.Η κοινωνική αυτή συρρίκνωση μειώνει τη διάθεση για δημιουργία, αποδυναμώνει τη στρατηγική σκέψη και οδηγεί την επιχείρηση σε κατάσταση αναμονής. Η αναμονή είναι ο χειρότερος αντίπαλος της επιχειρηματικότητας. Χωρίς σταθερό χειμερινό υπόβαθρο, οι επιχειρήσεις λειτουργούν με μειωμένη αυτοπεποίθηση και περιορισμένο ορίζοντα. Η ψυχολογική πλευρά της εποχικότητας είναι εκείνη που καθορίζει πόσο μακριά μπορεί να πάει μια επιχείρηση και συνήθως, την κρατά πιο πίσω απ’ όσο νομίζουμε.Με τα χρόνια, η εποχικότητα έχει γίνει ,όχι μόνο οικονομικό φαινόμενο αλλά κουλτούρα λειτουργίας. Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι το καλοκαίρι «τρέχουμε όσο αντέχουμε», τον χειμώνα «μαζευόμαστε όσο χρειάζεται», η επένδυση εξαρτάται από το πώς πήγε η σεζόν, η επιχειρησιακή ταυτότητα διαμορφώνεται από την αιχμή και όχι από τη διάρκεια, η στρατηγική δεν απαντά στο πού θέλουμε να πάμε αλλά στο πώς θα βγάλουμε τη χρονιά.Όταν ένας επιχειρηματικός κύκλος κινείται μεταξύ έντασης και απραξίας, οι τρεις πυλώνες κάθε σοβαρής στρατηγικής , «ποιοι είμαστε» , «πού θέλουμε να πάμε», «πώς θα φτάσουμε εκεί», μοιραία αποδυναμώνονται. Η επιχείρηση χάνει τη συνοχή της και λειτουργεί σαν μηχανή που ανάβει και σβήνει, αντί να λειτουργεί με συνέχεια και συνέπεια. Η εποχικότητα, δεν περιορίζει μόνο τη ρευστότητα , περιορίζει την ίδια την ταυτότητα των επιχειρήσεων.Το ζητούμενο δεν είναι να εξαφανιστεί η εποχικότητα , αυτό την πρακτικά προυποθέτει αλλαγή τουριστικού μοντέλου , οπότε πρακτικά δεν γίνεται, τουλάχιστον προς το παρόν. Το ζητούμενο είναι η εποχικότητα , να σταματήσει να ορίζει την κουλτούρα μας.Ο χειμώνας δεν πρέπει να είναι περίοδος αδράνειας, αλλά περίοδος αναθεώρησης, εκπαίδευσης, οργάνωσης και σχεδιασμού. Παράλληλα, οι κάτοικοι οφείλουν να στηρίξουν τις τοπικές επιχειρήσεις και οι επιχειρήσεις να στηρίξουν τους κατοίκους. Μόνο έτσι διατηρείται μια οικονομική και κοινωνική βάση σταθερή.Η Κως έχει δυναμική , έχει φυσική ομορφία , έχει επιχειρηματίες που μπορούν να πάνε πιο μακριά. Η Γέφυρα των Στεναγμών θα συνεχίσει να υπάρχει. Το ερώτημα είναι αν θα τη διασχίζουμε κάθε χρόνο με στεναγμό ή με προοπτική.* Το παραπάνω κείμενο εκφράζει προσωπικές απόψεις και εκτιμήσεις του συντάκτη.Για την σύνταξη και διόρθωση του παρόντος, έγινε χρήση εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης.*Ο Βασίλης Βογιατζής MSc , είναι Λογιστής – Φοροτεχνικός Α’ Τάξης , ιδρυτής της Λογιστικής εταιρείας VoyiatzisGroup , με έδρα την Κω.

O tempora, o mores!

Όταν ξεκίνησα να εργάζομαι ως λογιστής το 2010, η ελληνική επιχειρηματικότητα ζούσε μέσα στην αβεβαιότητα της κρίσης. Οι επιχειρήσεις λειτουργούσαν με φειδώ, συχνά με φόβο. Οι αποφάσεις λαμβάνονταν αργά και προσεκτικά. Η τεχνολογία ήταν εκεί, αλλά συνήθως περιοριζόμασταν στον να παρατηρούμε τι γίνεται στο εξωτερικό. Θυμηθείτε , το Facebook μετρούσε μόνο μερικούς μήνες ζωής. Έκτοτε, οι αλλαγές ήταν καταιγιστικές. Οι δυνατότητες πολλαπλασιάστηκαν, η τεχνολογία έγινε εργαλείο όλων, η εικόνα απέκτησε δύναμη. Όμως όσο οι «καιροί» προχώρησαν, τόσο τα «ήθη» άλλαξαν και όχι πάντα προς το ουσιαστικότερο. Αντιγράφουμε, ακολουθούμε, προσαρμοζόμαστε μα σπάνια σταματάμε για να σκεφτούμε: ποιοι είμαστε ως επιχείρηση; τι θέλουμε να εκφράζουμε;Δεν θα ξεχάσω ποτέ , τις αντιδράσεις των πελατών μου ,όταν πριν 15 χρόνια τους συμβούλευα να χρησιμοποιούν βίντεο για να προωθούν την δουλειά τους. Μόνο ντομάτες που δεν μου πετούσαν! Η άνοδος των κοινωνικών δικτύων, το YouTube και η γενικευμένη ψηφιοποίηση έφεραν έναν εντελώς νέο τρόπο σκέψης. Ο επιχειρηματίας της δεκαετίας 2020 συχνά δεν περιμένει, δεν ωριμάζει, δεν προετοιμάζει. Θέλει άμεσα αποτελέσματα. Θέλει ταχύτητα. Θέλει να «φαίνεται». Και για να το πετύχει, συχνά επιλέγει τον γρήγορο δρόμο: την μίμηση.Αν ο ανταγωνιστής ανεβάσει ένα ωραίο βίντεο, θα κάνει κι εκείνος το ίδιο. Αν μια επιχείρηση στο εξωτερικό δοκιμάσει μια νέα τεχνική marketing, θα την αντιγράψει χωρίς δεύτερη σκέψη. Αν μια μορφή περιεχομένου γίνει viral, θα την υιοθετήσει αμέσως, χωρίς να εξετάσει αν ταιριάζει στο δικό του κοινό ή στη δική του ταυτότητα. Η αγορά γεμίζει από επιχειρήσεις που επαναλαμβάνουν κινήσεις άλλων, λες και η επιτυχία είναι συνταγή που εκτελείται κατά γράμμα.Αυτός ο μιμητισμός δημιουργεί την ψευδαίσθηση εξέλιξης, όμως στην πραγματικότητα αποκαλύπτει ένα βαθύτερο έλλειμμα: την απουσία επιχειρησιακής στρατηγικής. Πολλοί επιχειρηματίες επενδύουν χρόνο και χρήμα σε προβολή, αλλά όχι σε προσανατολισμό. Ξοδεύουν για προώθηση , αλλά όχι για πλάνο μάρκετινγκ. Προσπαθούν να δείξουν μοντέρνα εικόνα, αλλά δεν έχουν χαράξει έναν σταθερό δρόμο για το πού θέλουν να βρεθούν.Η επιδίωξη γρήγορων αποτελεσμάτων είναι πλέον κανόνας. Θέλουν να δουν άμεσα πελάτες, άμεσα likes, άμεσα έσοδα. Όμως μια επιχείρηση δεν εξελίσσεται επειδή έγινε viral για μια ημέρα, ούτε επειδή αντέγραψε μια καμπάνια που δούλεψε σε κάποιο άλλο νησί ή σε μια άλλη χώρα. Αυτή η ταχύτητα υπονομεύει τα θεμέλια. Η ουσία χάνεται μέσα στο κυνήγι εντυπωσιασμού.Το ίδιο συμβαίνει και με το επιχειρηματικό σχέδιο. Παρότι η τεχνολογία προσφέρει περισσότερα εργαλεία από ποτέ, οι περισσότεροι επιχειρηματίες λειτουργούν χωρίς σταθερό πλάνο. Δεν έχουν ξεκάθαρους στόχους, δεν μετρούν την αποτελεσματικότητα των ενεργειών τους και δεν επενδύουν στην εσωτερική οργάνωση της επιχείρησης. Προχωρούν «στο περίπου» και ό,τι έρθει. Έτσι, όταν οι συνθήκες αλλάζουν, δεν υπάρχει μηχανισμός προσαρμογής — μόνο πανικός.Αλλά ίσως το πιο σημαντικό κενό είναι αυτό της εταιρικής κουλτούρας. Πολλές επιχειρήσεις δεν έχουν καταφέρει να απαντήσουν σε βασικές ερωτήσεις: Τι εκφράζουμε ως επιχείρηση; Ποιες είναι οι αξίες μας; Ποια είναι η στάση μας απέναντι στους πελάτες, στους εργαζόμενους, στη δουλειά; Αν δεν υπάρχει ξεκάθαρη ταυτότητα, τότε κάθε νέο εργαλείο επικοινωνίας καταλήγει να λειτουργεί μηχανικά. Η επιχείρηση εμφανίζεται, αλλά δεν ξεχωρίζει. «Φωνάζει», αλλά δεν «ακούγεται».Παρά τις αδυναμίες αυτές, υπάρχουν και φωτεινές εξαιρέσεις. Έχω δει επιχειρηματίες που αξιοποίησαν την τεχνολογία με σκέψη και μέτρο. Που παρατήρησαν τι γίνεται στο εξωτερικό, αλλά δεν το αντέγραψαν , το προσάρμοσαν. Που έβαλαν την στρατηγική πριν από την εικόνα και το σχέδιο πριν από την προβολή. Που έφτιαξαν εταιρική κουλτούρα και την έκαναν οδηγό σε κάθε απόφαση. Αυτοί δεν αναζητούν γρήγορα αποτελέσματα, αλλά σταθερή πορεία. Κι αυτό είναι που τελικά τους κάνει να αντέχουν.Το 2025 βρίσκει την ελληνική επιχειρηματικότητα μπροστά σε ένα μεγάλο σταυροδρόμι : η τεχνολογία δίνει τη δυνατότητα σε όλους να φανούν, αλλά ταυτόχρονα απαιτεί από όλους να έχουν κάτι ουσιαστικό να δείξουν. Γρήγορες λύσεις υπάρχουν πολλές. Σταθερές λύσεις υπάρχουν λίγες. Η μίμηση μπορεί να προσφέρει προσωρινή κινητικότητα, αλλά ποτέ δεν χτίζει ταυτότητα.Δανειζόμενος την φράση του Κικέρωνα , δεν εστιάζω στην παρακμή της εποχής, αλλά στην υπερβολική ρηχότητα της. Οι καιροί αλλάζουν και αλλάζουν γρήγορα. Το πραγματικό ερώτημα είναι αν αλλάζουμε κι εμείς με τρόπο που έχει ουσία.Αν κάτι έμαθα από το 2010 μέχρι τώρα, είναι πως η επιχειρηματική επιτυχία δεν προέρχεται από το να κάνεις ό,τι κάνουν οι άλλοι. Προέρχεται από το να ξέρεις ποιος είσαι και πού πας. Κι αυτό δεν το χαρίζει η εποχή. Το χτίζει η στρατηγική και το στηρίζει η κουλτούρα. Άλλωστε όταν δεν ξέρεις που θες να πας , όπου και να καταλήξεις , θα σου φαίνεται αρκετό. * Το παραπάνω κείμενο εκφράζει προσωπικές απόψεις και εκτιμήσεις του συντάκτη.Για την σύνταξη και διόρθωση του παρόντος, έγινε χρήση εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης.*Ο Βασίλης Βογιατζής MSc , είναι Λογιστής – Φοροτεχνικός Α’ Τάξης , ιδρυτής της Λογιστικής εταιρείας VoyiatzisGroup , με έδρα την Κω.