Διαφημίσεις - Top Left

Διαφημίσεις - Top Right

Σάββατο, 7 Δεκεμβρίου 2019

Τελευταία νέα

    • Τοπικά
    • Αρχική δημοσίευση
      2/12/2019 10:24:38 πμ
    • Τελευταία ενημέρωση
      2/12/2019 10:27:19 πμ
    • Διαβάστηκε 1201 φορές
    Θα αναρωτιόταν κανείς, τι σχέση μπορεί να έχουν οι Οθωμανοί με το προσφυγικό και την στρατηγική της κυβέρνησης ως προς τα νεοεξαγκελθέντα κέντρα κράτησης. Για να απαντηθεί το ερώτημα αυτό πρέπει πρώτα να αναλογιστούμε τί σημαίνει κανονικότητα. Η κανονικότητα δεν είναι κάτι μονολιθικό. Τα χαρακτηριστικά που την απαρτίζουν διαφέρουν ανάλογα με το οικονομικό υπόβαθρο, την γεωγραφική θέση, το ανάγλυφο, το κλίμα, τον πολιτισμό και τους φυσικούς πόρους του κάθε τόπου. Επίσης, δεν είναι απαραίτητο το ισοζύγιο μιας κανονικότητας να είναι πάντα θετικό. Πρέπει απλά το στοιχείο που θα θεωρηθεί κανονικότητα να είναι διαχρονικά παρών στην ιστορικότητα της κάθε περιοχής. Με άλλα λόγια, το γεγονός ότι οι αυξημένες θερμοκρασίες και οι ξηρασίες δυσχεραίνουν την παραγωγή πλούτου και καταπιέζουν την παραγωγικότητα σε θερμότερες χώρες ασφαλώς δεν είναι επωφελές στοιχείο. Όμως η σχέση αυτή, μεταξύ της ζέστης και της φτώχειας, είναι πλέον αρκετά τεκμηριωμένη και επίσης εμπειρικά εμφανής.

    Όσον αφορά τις καθ’ ημάς κανονικότητες, η Κως υπήρξε ιστορικά και συνεχίζει να είναι ένα από τα πλέον εύφορα νησιά του Αιγαίου. Τα σε μεγάλο βαθμό αλλούβια εδάφη, η σχετική αφθονία υδάτινων πόρων, η έκταση του νησιού και το ήπιο κλίμα την κατέστησαν ένα από τα δυναμικότερα κέντρα αγροτικής παραγωγής του νησιωτικού χώρου και ως εκ τούτου μια αρκετά ισχυρή περιφερειακή αγορά και οικονομία. Επιπροσθέτως, η γεωγραφική θέση του νησιού το καθιστούσε καίριο, ενδιάμεσο σταθμό για τον εμπορικό δρόμο μεταξύ της Αιγύπτου και της Κωνσταντινούπολης. Η Κως εξήγαγε τεράστιες ποσότητες εσπεριδοειδών, σταφυλιών και κρασιού, ενώ παρήγαγε επίσης σημαντικές ποσότητες σύκων και αμυγδάλων. Την Οθωμανική περίοδο οι καλλιέργειες αυτές ήταν τόσο σημαντικές ώστε μια κακή σοδειά, ανεξαρτήτως το πιο από τα προϊόντα αυτά αφορούσε, συνεπαγόταν μερική ή ακόμα και καθολική απαλλαγή από την δεκάτη ή τον κεφαλικό φόρο, το γνωστό σε όλους μας χαράτσι. Επίσης, οι δασωμένες πλαγιές του νησιού παρείχαν αρκετή ξυλεία. Την οθωμανική περίοδο, τα δάση της Κω, ή τουλάχιστον ορισμένα από αυτά, υλοτομούνταν αποκλειστικά για την κατασκευή πλοίων για τις ανάγκες του οθωμανικού στόλου. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι η Κως διέθετε ναυπηγικές εγκαταστάσεις. Πράγματι, τα οθωμανικά αρχεία μας δείχνουν ότι οι μάστορες του νησιού αναλάμβαναν την κατασκευή σκαφών, είτε για λογαριασμό εμπόρων με την άδεια του Αυτοκρατορικού Ναυστάθμου, είτε κατά παραγγελία κάποιου Οθωμανού αξιωματούχου.

    Όμως οι ίδιες ακριβώς γεωγραφικές και χωρικές δυνάμεις που προωθούσαν τις παραγωγικές διαδικασίες αυτές, καθιστούσαν απαγορευτικές άλλες, εξίσου σημαντικές. Τα πεδινά εδάφη του νησιού ήταν μεν εκτενή αλλά δεν ήταν αρκετά εκτενή για την καλλιέργεια σιτηρών. Για τον λόγο αυτό άλλωστε προτιμούνταν τα δέντρα, οι λαχανόκηποι, τα κλήματα και αργότερα ο καπνός και η ντομάτα. Οι καλλιέργειες αυτές αποδίδουν πολύ περισσότερο καρπό ανά στρέμμα από ότι τα σιτηρά και άρα είναι πιο κερδοφόρες και αποδοτικές στα στενά όρια ενός νησιού. Ούτε η αποψίλωση των δασών αποτελούσε λύση όμως, καθώς το έδαφος που θα απελευθερωνόταν θα ήταν πετρώδες, ιδανικό για τα αμπέλια, αλλά ακατάλληλο για την καλλιέργεια δημητριακών. Οι συνθήκες καλλιέργειας αυτές είναι ευδιάκριτες στο νησί μας ακόμα και σήμερα. Όμως, σε αντίθεση με την τωρινή πραγματικότητα και την ευκολία προμήθειας διατροφικών ειδών, οι φυσικοί περιορισμοί του νησιού καθιστούσαν την σιτάρκεια και άρα την διατροφική επάρκεια του νησιού επισφαλή κατά τους προηγούμενους αιώνες. Τα δημητριακά δηλαδή που παράγονταν στο νησί μάλλον δεν ήταν ικανά να το θρέψουν. Ακόμα όμως και όταν συνέβαινε το αντίθετο, το πλεόνασμα σιτηρών της Κω δεν ήταν τέτοιο που θα θωράκιζε τον πληθυσμό από κάποιον λιμό που θα προκαλούνταν από μια κακή σοδειά στο αμέσως επόμενο διάστημα.

    Πράγματι, αν κανείς διατρέξει τον κατάλογο εγγράφων του Οθωμανικού Προεδρικού αρχείου Κωνσταντινούπολης, ή ακόμα και τους Ιεροδικαστικούς Κώδικες του Χάνδακα, θα βρει δεκάδες εντολές για την έκτακτη μεταφορά και διάθεση δημητριακών από την Αίγυπτο και από άλλα μέρη της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας στο λιμάνι του φρουρίου της Νεραντζιάς, ώστε να καλυφθούν οι διατροφικές ανάγκες του νησιού. Η κανονικότητα όμως αυτή, με τα θετικά της και τα αρνητικά της, όσον αφορά τις αγροτικές ικανότητες του νησιού μας, ελλείψει σύγχρονων μεθόδων και εργαλείων καλλιέργειας, δεν είναι η μόνη που μπορεί να εξαχθεί από τα ιστορικά τεκμήρια.

    Μεγαλώνοντας στο νησί, όλοι έχουμε ακούσει ότι η Κως ήταν τόπος εξορίας. Την ίδια μοίρα άλλωστε μοιράζεται με άλλα νησιά που βρίσκονται στην φυσική περιφέρεια της, όπως η Λέρος που αποτέλεσε τόπο εξορίας κατά την Δικτατορία. Το Οθωμανικό Αρχείο Κωνσταντινούπολης διαθέτει γύρω στις 4 χιλιάδες έγγραφα, τεφτέρια κτλ. που αφορούν με τον ένα ή τον άλλο τρόπο το νησί μας. Με έναν πρόχειρο υπολογισμό τουλάχιστον τα μισά από αυτά αναφέρονται στην εξορία κάποιου ατόμου ή κάποιας ομάδας ατόμων στην Κω. Το ½ δηλαδή του συνόλου των εγγραφών στον κατάλογο του Αρχείου αφορούν μία και μία μόνο πράξη, την εξορία. Το ποσοστό αυτό είναι αστρονομικό αν αναλογιστεί κανείς την πληθώρα των άλλων θεμάτων που μπορεί να καλύπτονται από τα αρχεία αυτά. Από τον διορισμό αξιωματούχων και την αποστολή φρουρών, στην αγροτική παραγωγή, στην συλλογή φόρων, στα δημόσια έργα, στην απονομή δικαιοσύνης, ακόμα και στην ανέγερση εκκλησιών και σχολείων. Από τα οθωμανικά έγγραφα λοιπόν μπορούμε να εξάγουμε ότι η Κως, κατά την οθωμανική περίοδο, φιλοξενούσε ή καλύτερα αποτελούσε κέντρο κράτησης για έναν διόλου ευκαταφρόνητο αριθμό εξόριστων από το οθωμανικό κέντρο. Τί ήταν όμως οι άνθρωποι αυτοί; Η απάντηση στο ερώτημα αυτό έρχεται μέσω της ερμηνείας δύο οθωμανικών σύνθετων λέξεων.

    Η πρώτη λέξη, kalebent (καλεμπέντ), απαντάται συχνά καθ’ όλο το μήκος και το πλάτος της αυτοκρατορίας. Σημαίνει κρατούμενος σε φρούριο. Συνήθως όρος αυτός αναφέρεται σε αυτό που θα λέγαμε σήμερα εγκληματίες κοινού ποινικού δικαίου. Συνηθέστερα, οι κρατούμενοι σε φρούριο κατά την οθωμανική περίοδο ήταν είτε οι θεωρούμενοι πολύ επικίνδυνοι, είτε οι χρεώστες. Σε γενικές γραμμές ο εγκλεισμός δεν ήταν μια προσφιλής ποινική πρακτική για τους Οθωμανούς. Μόνον μετά τον 19ο αιώνα, στο πλαίσιο των θεωρούμενων προσπαθειών εκσυγχρονισμού της αυτοκρατορίας, παρατηρούμε να πληθαίνουν τόσο οι κατασκευές φυλακών όσο και οι ποινές φυλάκισης. Αντίθετα, τους προηγούμενους αιώνες δεν θα ήταν απίθανο ακόμα και για έναν φονιά να απελευθερωθεί, μετά την πληρωμή ενός προστίμου, και αφού δεν επρόκειτο για κάποιον σεσημασμένο[1]. Όμως, η πλειονότητα των κρατούμενων στην Κω δεν ταυτίζονται με τους kalebent. Άλλωστε οι φυλακές του φρουρίου της Νεραντζιάς δεν ήταν ιδιαίτερα ευμεγέθεις. Για τα 2/3 των εξόριστων στην Κω μάλλον ισχύει κάτι διαφορετικό.

    Ο πιο άγνωστος όρος, cezirebent (τζεζιρεμπέντ), απαντάται συχνότερα στα έγγραφα που αφορούν την Κω, και μάλλον απηχεί πολύ καλύτερα την πραγματικότητα των εξόριστων, αλλά όχι έγκλειστων στο νησί μας. Cezirebent, σημαίνει κρατούμενος σε νησί. Περιγράφει δηλαδή κάποιον που βρίσκεται στο νησί, κινείται και ζει ελεύθερα μέσα σε αυτό, αλλά δεν μπορεί να φύγει. Είναι δηλαδή, αυτός που με τον νόμο βρίσκεται εγκλωβισμένος στα όρια που χαράσσει η ακτογραμμή. Οι άνθρωποι αυτοί, στην συντριπτική τους πλειονότητα, δεν ήταν εγκληματίες. Άλλωστε, αν είχαν εγκληματήσει, είτε θα είχαν αφεθεί ελεύθεροι με ένα πρόστιμο, είτε θα ήταν έγκλειστοι σε κάποιο φρούριο. Από τα έγγραφα φαίνεται να ήταν χαμηλόβαθμοι και υψηλόβαθμοι Οθωμανοί αξιωματούχοι, πρώην διοικητές, ουλεμάδες, στρατιωτικοί, βεζίρηδες, ακόμα και γυναίκες των οποίων η διαγωγή δεν κρίθηκε κόσμια. Δεν ήταν εγκληματίες, αλλά άνθρωποι των οποίων και μόνο η ύπαρξη ενοχλούσε το οθωμανικό κέντρο, από το οποίο έπρεπε να εξαφανιστούν. Ήταν οι χαμένοι του πολιτικού παιχνιδιού, αυτοί που είχαν υποστηρίξει τον λάθος Μεγάλο Βεζίρη την λάθος στιγμή, ή αυτοί που βρέθηκαν στην λάθος πλευρά μιας εξέγερσης, ή ακόμα αυτοί που υπηρετούσαν κάποιον έκπτωτο Σουλτάνο όταν οι γενίτσαροι αποφάσισαν να τον εκθρονίσουν. Ιδίως στην περίπτωση των γυναικών, είτε το ότι είχαν συνάψει ερωτικές σχέσεις εκτός γάμου, είτε το ότι εκδίδονταν για να βγάλουν τα προς το ζην, μάλλον είχε ενοχλήσει την αισθητική και την ηθική της γειτονιάς που έμεναν στην Κωνσταντινούπολη. Οι εξόριστοι της Κω, οι cezirebent, ήταν πολιτικοί κρατούμενοι. Η ύπαρξη λοιπόν ενός πληθυσμού εγκλωβισμένων ανθρώπων στο νησί μας αποτελεί μια άλλη ιστορική κανονικότητα την οποία μέχρι την Προσφυγική Κρίση του 2015 είχαμε ξεχάσει, όπως ακριβώς τείνουμε να ξεχάσουμε το αγροτικό υπόβαθρο του νησιού μετά την επέλαση της τουριστικής βιομηχανίας.

    Η Κως κατά την οθωμανική εποχή, αν και δεν αποτελούσε εξωτερικό σύνορο της αυτοκρατορίας, αποτελούσε ιδιότυπο εσωτερικό σύνορο, ακριβώς λόγο του νησιωτικού της χαρακτήρα. Η θάλασσα με την ίδια ευκολία που ενώνει δύο γεωγραφίες, περιχαρακώνει και εγκλωβίζει. Η κατάπτυστη συμφωνία μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Τουρκίας ήρθε για να ανανεώσει και να επαναφέρει την λειτουργία αυτή του νησιού μας ως συνοριακό και περιχαρακωμένο τόπο εξορίας. Οι δομές που δημιουργήθηκαν από την προηγούμενη κυβέρνηση μας θυμίζουν την ιστορική κανονικότητα των εγκλωβισμένων cezirebent της οθωμανικής περιόδου.

    Τώρα και αφού η κανονικότητα της εξορίας έχει και πάλι μερικώς εμπεδωθεί στο νησί μας, η κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας ευαγγελίζεται την δημιουργία κλειστών δομών διπλάσιας χωρητικότητας. Αυτό που η νέα κυβέρνηση ισχυρίζεται ότι θα συμβάλει στην αντιμετώπιση της κρίσης και την ασφάλεια του νησιού, στην ουσία αποτελεί μια μονιμοποίηση του εγκλωβισμού των πολιτικά ανεπιθύμητων αυτών ανθρώπων, των προσφύγων και μεταναστών, σε μια περιοχή μακριά από το κέντρο. Σε ένα νησί όπου μπορούν να ξεχαστούν και να πεθάνουν μακριά από τα φώτα δημοσιότητας και μακριά από εκεί που η παρουσία τους μπορεί να βλάψει πολιτικά την εικόνα της κυβέρνησης. Η επιλογή αυτή αντικατοπτρίζει και επιβεβαιώνει την ιστορική λειτουργία και κανονικότητα του νησιού μας σαν τόπο εξορίας, ενώ ένα πολιτικό κόμμα, το οποίο υποτίθεται ότι διαπνέεται από εθνικές και εθνικιστικές ευαισθησίες ενστερνίζεται, χωρίς να το καταλαβαίνει, και παγιώνει πολιτικές που εφάρμοσε ο εθνικός Άλλος, δηλαδή Οθωμανική Αυτοκρατορία. Ακόμα πιο παράδοξο, μια εθνική κυβέρνηση, μιας δημοκρατικής χώρας χρησιμοποιεί τεχνάσματα εγκλωβισμού που έχουν προηγούμενο σε απολυταρχικά καθεστώτα, είτε πρόκειται για μια αυτοκρατορία του κοντινού παρελθόντος, είτε πρόκειται για την επταετή δικτατορία της νεότερης ιστορίας μας και τη γειτονική Λέρο. Καταλήγοντας λοιπόν, πρέπει μάλλον να είμαστε καχύποπτοι ως προς το τί σημαίνει επιστροφή στην κανονικότητα και αν αυτή είναι πάντοτε επιθυμητή.

     

    Eυθύμιος Μαχαίρας κάνει το διδακτορικό του στο Ιστορικό του Πανεπιστημίου Κρήτης και μέσα από το άρθρο του εκθέτει τις σκέψεις του για τα Κέντρα Κράτησης Μεταναστών, όπως αυτές διαμορφώθηκαν μετά την πρόσφατη επίσκεψη του στο Οθωμανικό Αρχείο Κωνσταντινούπολης)

     

     



    [1] Η θανατική ποινή (απαγχονισμός ή αποκεφαλισμός) ή άλλες σωματικές ποινές, όπως το μαστίγωμα ή το κόψιμο άκρων, εφαρμόζονταν με φειδώ. Η παρούσα βιβλιογραφία υποδεικνύει ότι τέτοιου είδους τιμωρίες, αν και προβλέπονται από την Σαρία, επιβάλλονταν μόνον εφόσον οι ενάγοντες επέμεναν στην εφαρμογή τους παρά τις προσπάθειες των καδήδων (ιεροδικαστών) να συμβιβάσουν αναίμακτα τα δύο μέρη μιας δικονομικής διένεξης.

    1 σχόλια
    • Ευρυπίδης Τσαμπίκος - Μαρκοράς: 2/12/2019 11:40:00 μμ Εξαιρετικό κείμενο, μπράβο. Απάντησέ του
    Το όνομα και το σχόλιό σας θα δημοσιευθούν εφόσον ελεγχθούν από την συντακιτκή ομάδα.
    Τα σχόλια θα πρέπει να τηρούν τους όρους και τις προύποθέσεις της ιστοσείδας

    Άρθρα και σχόλια του Γιάννη Ιωαννίδη

    Δημοσκόπηση

    Συμφωνείτε με την απόφαση της Κυβέρνησης να μετατρέψει το hot spot Πυλίου, σε κλειστή Δομή;

    Εξώφυλλο Εφημερίδας

    693

    PAPARAZZI

    • Στην υγειά σας ρε κορίτσια!

      Στην υγειά σας ρε κορίτσια!

    Quiz

    Γρήγορη αναζήτηση

    Διαφημίσεις - Right

    Widget Πρωτοσέλιδα Εφημερίδων

    Πρόγραμμα Τηλεόρασης

    Διαφημίσεις - Right 2

    ΧΡΗΜΑΤΙΣΤΗΡΙΟ

      Υπηρεσίες

      zwdia