Ραδιόφωνο Live Επικοινωνία Χρήσιμα τηλέφωνα Φαρμακεία
Follow us
  • ΑΡΘΡΟΓΡΑΦΊΑ

Μετά την καθαίρεση του Μουσολίνι από το Μέγα Φασιστικό Συμβούλιο (25-7-1943),  ο βασιλιάς της Ιταλίας Βίκτωρ Εμμανουήλ ο Γ΄ θα διατάξει την κράτησή του και θ’ αναθέσει την πρωθυπουργία στον Στρατάρχη Pietro Badoglio. Ο Στρατάρχης Badoglio θα συνεχίσει τον πόλεμο, αλλά κάτω απ’ το βάρος της συντριπτικής ήττας των φασιστών, θα υποχρεωθεί στις 3 Σεπτεμβρίου του 1943 να υπογράψει ανακωχή (armistizio) με το Συνασπισμό των Συμμαχικών Δυνάμεων. Οι πρώην σύμμαχοι των Ιταλών Γερμανοί ναζιστές έγιναν τώρα αντίπαλοί τους.Η είδηση της ανακωχής θ’ ακουστεί πέντε μέρες αργότερα και θα έχει ευχάριστη απήχηση στα Δωδεκάνησα και στους Ιταλούς στρατιώτες, που νόμιζαν ότι σώθηκαν τα βάσανά τους και θα γύριζαν στις οικογένειές τους. Στην Κω τη βραδιά που μεταδόθηκε η είδηση της καθαίρεσης του Μουσολίνι  και της ανάληψης της πρωθυπουργίας απ’ τον Στρατάρχη Badoglio δύο νεαροί Κώοι, ο Βαγγέλης Σταυράκης και ο Παντελής Τριπολίτης συνέταξαν στην ιταλική γλώσσα και σε δύο αντίτυπα έκκληση προς τους Ιταλούς να προσχωρήσουν στην Κυβέρνηση ανακωχής και να συνεργασθούν με τους Συμμάχους. Τα αντίγραφα της έκκλησης αναρτήθηκαν κρυφά στους τοίχους της Δημοτικής Αγοράς. Η Ιταλική όμως φρουρά του νησιού, που σύμφωνα με νεότερες και στρατιωτικά τεκμηριωμένες πληροφορίες, ανερχόταν σε 3.500-4.000 περίπου αξιωματικούς και οπλίτες (συμπεριλαμβανομένης και της αστυνομικής δύναμης των Καραμπινιέρων και της υπηρεσίας των Τελωνείων), πήρε διαταγή απ’ το Διοικητή της Συνταγματάρχη Felice Leggio να παραμείνει πειθαρχημένη στις θέσεις της. Τα ξημερώματα της 10ης Σεπτεμβρίου δύο Άγγλοι αλεξιπτωτιστές, ο Λοχαγός Johnson κι ένας Λοχίας, Κυπριακής καταγωγής ρίφθηκαν στην περιοχή του Αμπάβρη, οδηγήθηκαν στην Ιταλική Στρατιωτική Διοίκηση και ζήτησαν  από τον Leggio να τους πει αν συμφωνεί με τη συνθηκολόγηση της Ιταλικής Κυβέρνησης. Ο Leggio παρέμενε αναποφάσιστος, όχι μόνο γιατί φοβόταν τους Γερμανούς που βρίσκονταν στη Ρόδο, αλλά και γιατί ανάμεσα στους 6 Αντισυνταγματάρχες του υπήρχε  διαφωνία.  Ύστερα από αλλεπάλληλες συσκέψεις των Ιταλών στρατιωτικών και μετά από ένα αποτυχόν σαμποτάζ που έκαμε μια δεκαμελής περίπου ομάδα  Γερμανών αεροπόρων στο αεροδρόμιο της Αντιμάχειας, για το οποίο συνελήφθηκαν, ο Συντ/ρχης Leggio μεταπείστηκε και ζήτησε απ’ τον Λοχαγό Johnson να καλέσει τις Βρετανικές Δυνάμεις στο νησί, για την αντιμετώπιση ενδεχόμενης Γερμανικής επίθεσης.            Έτσι μεταξύ της 13ης και 29ης  Σεπτεμβρίου του 1943, στα πλαίσια της σχεδιασθείσας αγγλικής επιχείρησης «Accolade» για την κατάληψη των Δωδεκανήσων σε συνεργασία με τις τοπικές ιταλικές δυνάμεις, κατέφθασε στην Κω το Βρετανικό εκστρατευτικό σώμα 1.500 περίπου αξιωματικών και στρατιωτών, με αρκετό αντιαεροπορικό οπλισμό, πυρομαχικά, καύσιμα και άφθονα τρόφιμα. Η αφίξεις των Βρετανών έγιναν σταδιακά και σε διάστημα μιας εβδομάδας, κυρίως στο αεροδρόμιο Αντιμάχειας με μεταγωγικά αεροπλάνα και στο λιμάνι της Κω με το πολεμικό ναυτικό τους. Οι μέρες εκείνες για τους Κώους ήταν γεμάτες ενθουσιασμό και χαρά. Με αναπτερωμένες τις ελπίδες ο κόσμος υποδεχόταν την πρώτη αυτή Συμμαχική αποστολή, αποτελούμενη εκτός από Άγγλους και από Νοτιοαφρικανούς, Αυστραλούς, Νεοζηλανδούς και Ινδούς, οι οποίοι θα τεθούν υπό τη διοίκηση του Βρετανού Συντ/ρχη Kenyon και δύο άλλων αξιωματικών, που θα εγκαταστήσουν την έδρα τους στο παλιό κτίριο του σημερινού ξενοδοχείου «Ζέφυρος», επί της  πλατείας 7ης Μαρτίου. Η πόλη της Κω για πολλές μέρες θα παρουσιάζει πολεμική όψη. Στην Πλατεία Ελευθερίας θα ακούγεται κάθε βράδυ ο ραδιοφωνικός σταθμός του ΒΒC, από τον οποίο οι Κώοι θα πληροφορούνται όλη την αλήθεια για τις πολεμικές εξελίξεις στα Ευρωπαϊκά μέτωπα, που λίγες μέρες πριν την απέκρυπτε το φασιστικό καθεστώς. Θα οργανωθεί απ’ τους Άγγλους η άμυνα του νησιού, η οποία όμως θ’ αποδειχθεί ελλιπής και αδύνατη* να αντέξει στην επικείμενη Γερμανική εισβολή. Τα καταδιωκτικά αεροσκάφη των Άγγλων δεν θα μπορέσουν να αναχαιτίσουν τα Γερμανικά στούκας, τα οποία, άλλωστε, το πρωί της 26ης Σεπτεμβρίου θα βυθίσουν τα αγκυροβολημένα στο Λακκί της Λέρου αντιτορπιλικά «Βασίλισσα Όλγα» και «Intrepid».             Από τις 18 Σεπτεμβρίου μέχρι τις 2 Οκτωβρίου (μια μέρα πριν από τη Γερμανική απόβαση και κατάληψη της Κω)  θα πραγματοποιηθεί μεγάλος αριθμός  αεροπορικών επιδρομών των Γερμανών εναντίον στρατιωτικών θέσεων των Βρετανών στο νησί της Κω. Το πρωινό, ειδικά, της 27ης Σεπτεμβρίου σμήνος Γερμανικών αεροπλάνων βομβάρδισε την πόλη της Κω. Στη διασταύρωση των οδών Βασ. Παύλου & Πεισάνδρου (στα ΝΑ αυτής της οδού), όπου οι Άγγλοι είχαν εγκαταστήσει αντιαεροπορικά πολυβόλα, έπεσαν βόμβες με αποτέλεσμα να υπάρξουν θύματα μεταξύ του άμαχου πληθυσμού. Οι βομβαρδισμοί επαναλήφθηκαν και το απόγευμα της ίδιας μέρας, γεγονός που ανάγκασε πολλούς κατοίκους να εγκαταλείψουν την πόλη και να μεταφερθούν στις εξοχές, ακόμη και μέχρι τις Χαϊχούτες στο Ασφενδιού. Όλα αυτά λίγο πριν τη γερμανική εισβολή και κατάληψη της Κω.     ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΠΟ ΝΕΟΤΕΡΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ:      Το Βρετανικό Γενικό Στρατηγείο Μέσης Ανατολής διέθεσε για τις επιχειρήσεις στα Δωδεκάνησα, μετά από πολλές αναβολές και αμφιταλαντεύσεις λόγω των αναγκών σε άλλα μέτωπα, μόνο την 234 ταξιαρχία Μάλτας με 5 τάγματα πεζικού, μεταξύ των οποίων και το Ελαφρύ Τάγμα Πεζικού DURHAM (DLI) που ανέλαβε την Κω, και άλλες μονάδες υποστήριξης. Το εκστρατευτικό σώμα της Κω διέθετε, εκτός από το DLI, μία πυροβολαρχία αντιαεροπορικών ταχυβόλων BOFORS των 40 χιλιοστών, δύο μοίρες αντιαεροπορικών πολυβόλων HISPANO των 20 χιλιοστών της RAF, ένα λόχο μηχανικού της ινδικής μεραρχίας, την 7η νοτιοαφρικανική μοίρα δίωξης  και την 74η μοίρα δίωξης της RAF, αμφότερες με ένα σύνολο 20 περίπου καταδιωκτικών Spitfire V και επιπλέον τμήματα υποστήριξης διοικητικής μέριμνας.                                                       ~~~*~~~  

  • 26 Σεπτεμβρίου 2022
  • 0 Σχόλια

  • ΑΡΘΡΟΓΡΑΦΊΑ

Η μουσική τέχνη είχε συγκινήσει και γοητεύσει στην αρχαιότητα ιδιαίτερα τους νέους στο νησί της Κω. Ο Απόλλωνας και οι Μούσες θεωρούνταν οι προστάτες των σχολείων και των καλών τεχνών, γι αυτό λατρεύονταν με ξεχωριστή λαμπρότητα. Τα θέατρα επίσης και τα ωδεία, που η αρχαιολογική σκαπάνη ανακάλυψε στην περιφέρεια της πόλης και στους δήμους Αλασαρνιτών και Ισθμιωτών, πείθουν για την επίδοση των Κώων στους σκηνικούς και μουσικούς αγώνες. Προσφιλές θέμα για τους Κώους ήταν και η ψηφιδωτή απεικόνιση του Ορφέα, που με τους γλυκύτατους ήχους της  λύρας του μαγεύει και εξημερώνει όλα τα άγρια ζώα της φύσης, ένα καταπληκτικό μωσαϊκό, που βρήκε στις ανασκαφές της πόλης ο Γερμανός αρχαιολόγος Rudolf Herzog και υποχρεώθηκε να το τεμαχίσει και να το στείλει το 1904 στο Μουσείο της Κωνσταντινούπολης κατ’ απαίτηση των Τούρκων. Ακόμη και σε νομίσματα του νησιού συναντούμε αποτυπωμένη τη λύρα, σύμβολο της μουσικής και της ποίησης.Από επιγραφικούς καταλόγους των νικητών στους μουσικούς αγώνες των «Μεγάλων Ασκληπιείων» πληροφορούμαστε ότι στα μουσικά αγωνίσματα των «διακιθαρισμών» και «διαψαλμών» μετείχαν και «αυλητές», «κήρυκες», «κιθαρωδοί» και «σαλπιστές».Στο Κάστρο της Νεραντζιάς της Κω εντόπισα μια αφιερωματική επιγραφή, χαραγμένη σε γκριζόσκουρη μαρμάρινη βάση, με διαστάσεις 0,98Χ0,38, που λέει σε μετάφραση τα εξής:«Όταν ασκούσε το λειτούργημα του παιδονόμου ο Ιάσονας, ο γιός του Βωλίχου, ο Μνασίμαχος, ο γιός του Πειθάνορα, που νίκησε δυο φορές τα μεγαλύτερα παιδιά στο τραγούδι με συνοδεία κιθάρας, το έπαθλο που πήρε το αφιέρωσε στις Μούσες». Μια άλλη επιγραφή με αντίστοιχη αφιέρωση τονίζει:«Ο Χαιρύλος, ο γιός του Χαρμύλου, που νίκησε στο παίξιμο της κιθάρας τα μικρότερα παιδιά, το έπαθλο που πήρε το αφιέρωσε στον Απόλλωνα και στις Μούσες». Ακόμα πολύ συγκινητικό είναι το περιεχόμενο μιας επιτύμβιας στήλης, γραμμένο σε ιαμβικό μέτρο, που αντέγραψε ο L.Ross και που αποδίδεται προφανώς σε επιγραφή της Κω:«Ο μουσουργός Καλλίκριτος με ανατρέφει προσφέροντάς μου όλες τις γνώσεις να συνθέτω ύμνους. Καθώς βρισκόμουν στο άνθος της εφηβικής ηλικίας, πρόωρα τότε συνάντησα τον Άδη. Αυτή είναι η ιστορία μου. Ας ευτυχείς ξένε!».Μετά από έρευνα του Ινστιτούτου Μεσογειακών Σπουδών στο Ρέθυμνο για τους μουσικούς της αρχαίας Ελλάδας επιβεβαιώθηκαν από επιγραφές τα ονόματα 21 μουσικών με πανελλήνια φήμη καταγόμενων από το νησί της Κω, περισσότερων δηλαδή από τους μουσικούς άλλων μεγαλύτερων σε έκταση νησιών, όπως της Κύπρου, της Κρήτης, της Λέσβου, της Χίου, της Σάμου και της Ρόδου. Η Κως, λοιπόν, κατά την αρχαιότητα, όπως στους άλλους τομείς της τέχνης, έτσι και στη μουσική της παράδοση, παρουσίασε μιαν εξαιρετικά λαμπρή και αξιοθαύμαστη επίδοση. 

  • 23 Σεπτεμβρίου 2022
  • 0 Σχόλια

  • ΑΡΘΡΟΓΡΑΦΊΑ

Στο Θυμιανό της Κεφάλου, κατά τη διάρκεια της ναζιστικής κατοχής της Κω, υπήρχαν Γερμανικές εγκαταστάσεις ελέγχου εναέριας κυκλοφορίας συμμαχικών αεροπλάνων, οι οποίες αποτελούνταν από τέσσερις συστοιχίες ηλεκτρικών αεροπορικών φάρων, έναν οικίσκο με γεννήτριες ηλεκτρικού ρεύματος και το φυλάκιο της Γερμανικής φρουράς, που περικλείονταν από διπλά συρματοπλέγματα. Τις σημαντικές αυτές εγκαταστάσεις η διοίκηση του Ιερού μας Λόχου αποφάσισε να καταστρέψει με εκτέλεση νυχτερινής καταδρομής. Προηγήθηκε λεπτομερής αναγνώριση των εγκαταστάσεων αυτών από τον Κώο Ιερολοχίτη Διαμαντή Γιαννιό, βοηθούμενο ουσιαστικά από τον βοσκό Παντελή Πίκο, που έδωσε ακριβείς πληροφορίες για τον αριθμό και τις κινήσεις των Γερμανών εκεί. Σε ερημική τοποθεσία της Κεφάλου αποβιβάστηκε μια ομάδα κρούσης Ιερολοχιτών, με επικεφαλής τον Υπολ/γό Ανδρέα Έρσελμαν, φορτωμένη με οπλοπολυβόλα και υλικά ανατίναξης. Το βράδυ της 7ης Σεπτεμβρίου του 1944 οι Ιερολοχίτες αναρριχήθηκαν μέχρι τις εγκαταστάσεις και αφού έκοψαν τα συρματοπλέγματα, όρμησαν ρίχνοντας χειροβομβίδες και πυροβολώντας με τα αυτόματα. Οι Γερμανοί αιφνιδιάστηκαν. Ένας Ιταλός στρατιώτης δεν πρόλαβε να αρπάξει το πιστόλι του και μια ροπή τον έριξε κάτω νεκρό. Γρήγορα οι Ιερολοχίτες αιχμαλώτισαν τους Γερμανούς, που αποτελούσαν τη φρουρά της εγκατάστασης και  η ομάδα ανατίναξης άρχισε το έργο της. Σε λίγο μεγάλες φλόγες και καπνοί έζωναν τις εχθρικές εγκαταστάσεις και ανατίναζαν τους αεροπορικούς φάρους. Έτσι η νυχτερινή επιδρομή  στο Θυμιανό της Κεφάλου στέφθηκε από επιτυχία, χωρίς να τραυματιστεί ούτε ένας από τους Έλληνες Ιερολοχίτες. Τους αιχμαλωτισθέντες Γερμανούς στρατιώτες οι Ιερολοχίτες δεν τους πήραν μαζί τους. Αντίθετα τους άφησαν ακινητοποιημένους στο Θυμιανό, δείχνοντας συνάμα και υψηλά αισθήματα ανθρωπισμού, αφού, φεύγοντας και πάλι από το ίδιο σημείο όπου είχαν αναρριχηθεί,  τους περιέθαλψαν επουλώνοντας τα τραύματά τους με γάζες και υγειονομικό υλικό, το οποίο  είχαν φέρει μαζί τους.                Τον Πίκο όμως συνέλαβαν αμέσως οι Γερμανοί και τον ανέκριναν μετά από  καταγγελία ενός τραυματία Αυστριακού φρουρού, ότι τα τελευταία βράδια πριν από  την επίθεση επισκεπτόταν το φυλάκιο του Θυμιανού, έμενε αρκετή ώρα και άκουγε ραδιόφωνο μαζί με τους φρουρούς, ενώ τη βραδιά της επίθεσης η επίσκεψή του ήταν σύντομη κι έγινε πολύ νωρίς. Ο Πίκος φυσικά επέμενε ότι δεν γνώριζε τίποτα για το εγχείρημα και οι Γερμανοί, αφού τον ξυλοκόπησαν, τον άφησαν τελικά ελεύθερο. Την ίδια τύχη είχαν και δεκατέσσερις περίπου νεαροί Κεφαλιανοί, που συνελήφθηκαν ως όμηροι και κρατήθηκαν αρκετές μέρες στην Αντιμάχεια. Σίγουρα θα εκτελούνταν αν ο Αυστριακός φρουρός δεν διευκρίνιζε πως η επίθεση έγινε από «καλά οπλισμένους και με κοντά παντελόνια στρατιώτες».[Οι Άγγλοι στρατιώτες στις επιχειρήσεις τους συνήθιζαν να φορούν κοντά παντελόνια. Τη συνήθειά τους αυτή διατήρησαν και οι Έλληνες Ιερολοχίτες. Γιαυτό και ο Αυστριακός φρουρός μίλησε για στρατιώτες με κοντά παντελόνια]. 

  • 06 Σεπτεμβρίου 2022
  • 0 Σχόλια

  • ΑΡΘΡΟΓΡΑΦΊΑ

Η αρχή του ορθόδοξου εκκλησιαστικού έτους θεωρείται η 1η του Σεπτέμβρη. Η ημερομηνία αυτή, της οποίας ο συμβολισμός έχει τις ρίζες του στο Βυζάντιο, λέγεται και «αρχή της ινδίκτου». Οι κυρίες του Παραρτήματος  του Λυκείου Ελληνίδων της πόλης Κω και πολλές συντοπίτισσες τηρούν κάθε χρόνο ένα παμπάλαιο έθιμο, που ξεκινά απ’ τους ζευγάδες της Κω καθώς αυτοί θεωρούσαν την 1η του Σεπτέμβρη ως την ημέρα έναρξης  της γεωργικής τους χρονιάς και  τη λέγανε μάλιστα «αρκιχρονιά». Το βράδυ της παραμονής της αρκιχρονιάς (31 Αυγούστου) οι ζευγάδες «αστρονομούσαν» ένα μεγάλο σπορικό καρπούζι, που το άφηναν όλη τη νύχτα στο δώμα του σπιτιού τους μαζί με ένα ρόδι κι ένα κεφάλι σκόρδου. Το πρωί και πριν να φέξει ο ήλιος κατέβαζαν τα αστρονομημένα απ’ το δώμα και κυλούσαν το καρπούζι μέσα στη μισοσπιτιά, για να «κυλάει όλο το χρόνο η ευτυχία μέσα στο σπίτι». Παίρνανε ένα ρόδι κι ένα σκόρδο και τα κρεμούσαν στο εικονοστάσι μέχρι την ημέρα της σποράς. Στη Χώρα της Κω αστρονομούσαν μαζί με το ρόδι και το σκόρδο κι ένα τσαμπί σταφύλι. Το έθιμο αυτό παραλλάσσει στο Πυλί, όπου πρόσθεταν ένα κυδώνι κι ένα καρύδι βαμβακιού, ενώ στο Ασφενδιού το σταφύλι ήταν μαύρο «πληθερό», δηλ. χρησιμοποιούσαν ένα μέρος απ’ το κλήμα, που κάνει μαύρα σταφύλια και ήταν πιο καρποφόρο απ’ τ’  άλλα κλήματα. Στο Λαγούδι ειδικά του Ασφενδιού οι γυναίκες από βραδύς έβγαζαν ένα καρπούζι στο ύπαιθρο για να «αστρονομηθεί» και το πρωινό της 1ης του Σεπτέμβρη το έφερναν μέσα στο σπίτι. Παράλληλα η κάθε νοικοκυρά έπαιρνε ένα ρόδι καθώς κι ένα τσαμπί σταφύλι κόκκινο, τα έδενε με μια κλωστή και τα κρεμούσε μπροστά στις εικόνες. Την πρώτη μέρα που ο αγρότης θ’ άρχιζε να σπέρνει, τα έκοβε όλα αυτά σε τεμάχια μαζί με το καρπούζι και τα έριχνε μέσα στο σάκο του σπόρου, τον οποίο θα έσπερνε στο χωράφι. Οι γυναίκες των αγροτών της Αντιμάχειας το βράδυ της παραμονής της 1ης του Σεπτέμβρη τοποθετούσαν σ’ ένα σακούλι 1 ρόδι,1 σκόρδο και 1 καρύδι βαμβακιού, που τα άφηναν στο δώμα όλη τη νύχτα μαζί με ένα καρπούζι. Το πρωί πριν ανατείλει ο ήλιος τα έφερναν μέσα στο σπίτι. Το ρόδι σήμαινε τον εμπλουτισμό του αγρότη με όλα τα είδη που θα έσπερνε, το σκόρδο, για να μη «βασκανίζεται» και το βαμβάκι, για να γεράσει και να λευκανθούν τα μαλλιά του σαν το βαμβάκι. Το καρπούζι το φύλαγαν και το έκοβαν για να τιμήσουν τον παπά και τον αγιασμό, που ο γεωργός θα έκανε μόλις άρχιζαν τα πρωτοβρόχια και θ’ άρχιζε τη σπορά. Αν το καρπούζι που τότε θα κοβόταν ήταν κόκκινο σήμαινε ότι ο γεωργός θα έχει μεγάλη παραγωγή σιταριού, όταν όμως ήταν άσπρο, τότε σήμαινε ότι θα έχει παραγωγή κριθαριού!Ανήμερα της «Αρκιχρονιάς», πρωί-πρωί, πριν ακόμα βγουν οι πρώτες ακτίνες του ήλιου, γυναίκες και παιδιά της πόλης Κω κρατώντας χάλκινα δοχεία και την αρμαθιά των αστρονομημένων καρπών της προηγούμενης και της νέας χρονιάς, έβγαιναν απ’ τα σπίτια τους και κατευθύνονταν προς το γιαλό. Εκεί πετούσαν τους καρπούς της προηγούμενης χρονιάς και βουτούσαν τους νέους καρπούς στη θάλασσα. Έβρεχαν τα πρόσωπά τους με θαλασσινό νερό, έπαιρναν από σαράντα κύματα νερό στα δοχεία τους, μάζευαν απ’ την ακροθαλασσιά «κουχλάκια» (βότσαλα) και ξεκινούσαν για τον Πλάτανο του Ιπποκράτη. Άνοιγαν τότε τα χέρια τους κι αγκάλιαζαν τον πελώριο κορμό του αιωνόβιου δέντρου, ενώ συγχρόνως απάγγελλαν δίστιχα, με τα οποία ευχόντουσαν να τους χαρίζει ο γερο-Πλάτανος «δύναμη από τη δύναμή του και χρόνια από τα χρόνια του!». Στα μικρά παιδιά έδιναν την ευχή: «Σ’ εσάς παιδιά ευχόμαστε χρόνια πολλά να ζήσετε και σαν το Πλάτανο της Κω να χιλιοκλωνίσετε!».            Επέστρεφαν ύστερα στα σπίτια τους, μόλις γλυκοχάραζε. Εκεί, μπροστά στο κατώφλι του σπιτιού τους και πριν ακόμα μπουν μέσα, σπούσε ο οικοδεσπότης το ρόδι, σαν σύμβολο ευτυχίας κι ευφορίας και το νερό της θάλασσας μαζί με τα βότσαλα «λαντουρούσε» (ράντιζε) σ’ όλους τους χώρους του σπιτιού και τις αυλές. Την ίδια μέρα στους ναούς του νησιού τελείται  λειτουργία και οι παπάδες αγιάζουν τα σπίτια των ενοριών τους. ΒAΣΙΛΗΣ Σ.ΧΑΤΖΗΒΑΣΙΛΕΙΟΥ         

  • 31 Αυγούστου 2022
  • 0 Σχόλια

  • ΑΡΘΡΟΓΡΑΦΊΑ

Αφιέρωμα  στην επιφανέστατη  μορφή του Μικρασιατικού Ελληνισμού«Όποιος διάβασε Ηρόδοτο έχει διαβάσει σχεδόν όλη την ιστορία»Άρθουρ ΣοπενχάουερΟ Ηρόδοτος γεννήθηκε στην Αλικαρνασσό γύρω στα 484 π. Χ. Ο πατέρας του ονομαζόταν Αύξης και η μητέρα του Δρυώ ή Ροιώ. Ανήκε σύμφωνα με τους βιογράφους του σε επιφανή οικογένεια (Σουίδας: «Ηρόδοτος Αλικαρνασσεύς των επιφανών»). Όταν γεννήθηκε ο Ηρόδοτος η Αλικαρνασσός τελούσε υπό την ηγεμονία του εγγονού της βασίλισσας Αρτεμισίας της Α΄ του Λύγδαμη (ή Λυγδάμιος), τυράννου, που ασκούσε σκληρή και δεσποτική εξουσία. Η οικογένεια του Ηροδότου φαίνεται να ανήκε σε αντίπαλο πολιτικό κόμμα του τότε τυράννου, γι’ αυτό και ο Ηρόδοτος εξορίστηκε από την Αλικαρνασσό κι ένα μέρος της νεανικής ζωής του (7 ή 8 χρόνια) έζησε ως πολιτικός εξόριστος στη Σάμο. Στο έργο του φαίνεται καθαρά, ότι γνωρίζει πρόσωπα και πράγματα του νησιού αυτού. Γνωρίζει την τοπογραφία της πόλης, το Ηραίο και πολλά αναθήματα, που φυλάσσονταν στο Ιερό. Επιπλέον αφιερώνει στην ιστορία της Σάμου αρκετά κεφάλαια και γενικά μιλάει με κολακευτικά λόγια για τους Σάμιους. Στο Λεξικό Σουΐδα (Σούδα) διαβάζουμε ότι επέστρεψε στην Αλικαρνασσό, έδιωξε τον τύραννο Λύγδαμη και «επειδή ύστερον είδεν εαυτόν φθονούμενον υπό των πολιτών», κατέφυγε στη νέα αποικία των Αθηναίων, στους Θουρίους (πρώην Σύβαρη), της Κάτω Ιταλίας, όπου έγραψε την Ιστορία του και εκεί απέθανε γύρω στα 410 π. Χ.Η βάση της Ιστορίας του Ηροδότου είναι οι περιηγήσεις του στις χώρες, των οποίων γράφει την ιστορία. Η κύρια πηγή του είναι η δική του έρευνα και το υλικό που συλλέγει στις περιηγήσεις του. Πολλές πληροφορίες για τους τόπους που επισκεπτόταν έπαιρνε από τους Έλληνες, όσους συναντούσε εγκατεστημένους στις διάφορες πόλεις. Πληροφορίες επίσης του χορηγούσαν ιερείς, οδηγοί και διερμηνείς. Από τη Μικρά Ασία επισκέπτεται τις Σάρδεις, τη Σμύρνη, την Έφεσο. Γνωρίζει τα νότια παράλια του Ευξείνου Πόντου, φθάνοντας μέχρι την ελληνική αποικία της Ολβίας στη Νότια Ρωσία. Ταξιδεύει από τον κόλπο της Αλεξανδρέττας μέχρι τον Ευφράτη. Επισκέπτεται τη Βαβυλώνα και φθάνει στα Σούσα, χωρίς να δει τα Εκβάτανα. Επισκέπτεται την Αίγυπτο, την Κυρήνη, τα παράλια της Κάτω Ιταλίας στον κόλπο του Τάραντα και τη Σικελία. Στην κυρίως Ελλάδα επισκέπτεται τα πεδία των μαχών που περιγράφει, ασφαλώς την Αθήνα και τη Σπάρτη, τους Δελφούς, τη Θήβα, το Άργος, τη Δωδώνη και την Κέρκυρα. Αναφέρει επίσης τα νησιά του Αιγαίου, την Κρήτη και την Κύπρο.Όπως τα έπη του Ομήρου είναι το αρχαιότερο σωζόμενο έργο της ελληνικής λογοτεχνίας, έτσι και του Ηροδότου η Ιστορία είναι το αρχαιότατο έργο της ελληνικής πεζογραφίας. Λογογράφοι όμως ή λογοποιοί προηγήθηκαν του Ηροδότου, που διηγούνταν κτίσεις πόλεων ή γενεαλογίες μάλλον μυθικές, στηριζόμενοι σε λαϊκές παραδόσεις και θρύλους, που κατέγραφαν χωρίς καμιά κριτική επεξεργασία. Μερικοί απ’ αυτούς ήταν ταυτόχρονα γεωγράφοι με άφθονα εθνολογικά στοιχεία. Οι περισσότεροι ήταν Ίωνες και τα έργα τους γράφτηκαν στην ιωνική διάλεκτο. Ο σπουδαιότερος  απ’ αυτούς ήταν ο Εκαταίος από τη Μίλητο, που έζησε τον 6ο αιώνα. Ταξίδεψε στην Ευρώπη, Ασία και Αίγυπτο. Υπήρξε ο πρώτος γεωγράφος. Έγραψε δυο μεγάλα έργα: «Γενεαλογίαι» και «Περιήγησις», τα οποία δεν διασώθηκαν. Ίσως τα βιβλία του Εκαταίου να είχε ως οδηγό στα ταξίδια του ο Ηρόδοτος. Άλλωστε κι αυτός έγραψε το έργο του στην ιωνική διάλεκτο, που ήταν η γλώσσα του πεζού λόγου.Η ιστορία του Ηροδότου είναι χωρισμένη σε 9 βιβλία, που το καθένα φέρει, εκτός από τον αριθμό, και το όνομα μιας των Μουσών. Τον χωρισμό αυτό δεν τον έκαμε ο ίδιος ο συγγραφέας, ούτε είναι γνωστό πότε έγινε. Υποθέτουν ότι είναι έργο των Αλεξανδρινών Γραμματικών. Όπου παραπέμπει ο ίδιος σε άλλα μέρη του βιβλίου του ομιλεί περί «λόγων». Λύδιος λόγος, Περσικός λόγος, Βαβυλώνιος λόγος, Αιγύπτιος, Σκυθικός, Λιβυκός, Θρακικός λόγος κλπ. Κάθε λόγος αποτελείται από 4 μέρη: α) τη γεωγραφία του τόπου, β) τα ήθη και έθιμα, γ) την ιστορία του και δ) «τα θώματα» , δηλ. τα αξιοπερίεργα που παρουσιάζει.Ο Ηρόδοτος αρχίζει το προοίμιο της Ιστορίας του με τα ακόλουθα:«Ηροδότου Αλικαρνησσέος ιστορίης απόδειξις ήδε, ως μήτε τα γενόμενα εξ ανθρώπων τω χρόνω εξίτηλα γένηται, μήτε έργα μεγάλα τε και θωμαστά, τα μεν Έλλησι, τα δε βαρβάροισι αποδεχθέντα, ακλεά γένηται, τα τε άλλα και δι’ ην αιτίην επολέμησαν αλλήλοισι». Δηλαδή:«Ο Ηρόδοτος από την Αλικαρνασσό εκθέτει εδώ πέρα τα πορίσματα των ερευνών του, που τις έκανε για να μη σβήσει ο χρόνος τα ανθρώπινα έργα, να μην πέσει το σκοτάδι της ασημαντότητας πάνω σε σπουδαίες κι αξιόλογες πράξεις Ελλήνων και βαρβάρων, και, εκτός των άλλων, για να γίνει φανερή η αιτία του πολέμου μεταξύ τους». Έτσι στο Α΄ βιβλίο του ο Ηρόδοτος, αρχίζοντας από τους μυθικούς χρόνους, πραγματεύεται τα περί της σταδιοδρομίας του Κύρου, ιδρυτή της Περσικής Αυτοκρατορίας, ενώ στο Β΄ βιβλίο αναφέρεται στην άνοδο του Καμβύση στον Περσικό θρόνο και περιγράφει την Αίγυπτο. Στο Γ΄ βιβλίο διαβάζουμε πώς ο Καμβύσης κυρίευσε τα παρά τον Νείλο εδάφη και τον διαδέχθηκε μετά το θάνατό του ο Δαρείος ο Α΄. Η εκστρατεία του Δαρείου κατά των Σκυθών, η υποταγή της Λιβύης, η κατάκτηση της Θράκης και η Ιωνική Επανάσταση περιγράφονται στο Δ΄ και Ε΄ βιβλίο, ενώ στο ΣΤ΄ βιβλίο διηγείται πώς οι Πέρσες υπόταξαν την Ιωνία και εκθέτει τις επιχειρήσεις κατά της Ελλάδας, τη μάχη του Μαραθώνα και τα αποτελέσματά της. Ακολουθεί η κορωνίδα του έργου του, η μεγαλειώδης αφήγηση η καλούμενη «Τα Μηδικά», στα βιβλία Ζ΄, Η΄ και Θ΄, όπου περιγράφεται η μεγάλη εκστρατεία του Ξέρξη κατά της Ελλάδας, η μάχη των Θερμοπυλών, οι ναυμαχίες στο Αρτεμίσιο και στη Σαλαμίνα. Η διήγηση φθάνει στο τέλος του πρώτου έτους του πολέμου και η Ιστορία τελειώνει με τις μάχες των Πλαταιών και της Μυκάλης μέχρι την άλωση της Σηστού από τους Έλληνες τον χειμώνα του 479 προς το 478 π. Χ.          Τι θα γνώριζε, αλήθεια, ο κόσμος σήμερα για τις Περσικές εκστρατείες κατά της Ελλάδας, για τους σπουδαιότερους πολέμους της ιστορίας, εάν δεν υπήρχε ο Ηρόδοτος; Όντως, ο Ηρόδοτος υπήρξε ο Όμηρος των Περσικών Πολέμων. Ό, τι δηλ. χρωστάμε στον Όμηρο για την περιγραφή του Τρωικού Πολέμου, χρωστάμε και στον Ηρόδοτο για την περιγραφή των Περσικών Πολέμων. Με ύφος απλό, ανεπιτήδευτο, με διήγηση απαράμιλλη ζωντανεύει τα πρόσωπα από το μακρινό τους παρελθόν και μας βοηθάει να εμβαθύνουμε καλύτερα στο πνεύμα και τα αισθήματα της Ελλάδας των χρόνων εκείνων, δίχως να έχουμε μια ψυχρή κριτική ιστορία της εποχής. Παρόλο που η επίδραση του Ομήρου στο έργο του Ηροδότου είναι εμφανής, εντούτοις στη διήγησή του ο Ηρόδοτος δεν αναμιγνύει τον πεζό και τον ποιητικό λόγο. Οι αρχαίοι τεχνικοί του λόγου επαινούν «την ηδονήν, χάριν, πειθώ, γλυκύτητα, το ιλαρόν και αυτοφυές»  της διήγησής του, που ρέει ήρεμα, όπως το ρεύμα του ποταμού. Γι αυτό και τον γραφικό χαρακτήρα του Ηροδότου ο Αθήναιος προσονομάζει: «Μελίγηρυν».         Ο Ηρόδοτος υπήρξε ακριβοδίκαιος και αναμφισβήτητα αμερόληπτος. Αυτό μαρτυρεί η στάση του απέναντι στους ξένους και τους εχθρούς των Ελλήνων. Δεν καταφρονεί τους βαρβάρους, όπως οι σύγχρονοί του. Επαινεί τους Φοίνικες και θαυμάζει τη ναυτική τους τέχνη. Μιλάει με θαυμασμό για τα μνημεία των Αιγυπτίων και Βαβυλωνίων. Υποστηρίζει ότι πολλά στοιχεία του πολιτισμού οι Έλληνες τα παρέλαβαν από τους λαούς της Ανατολής. Ειδικά για τους Πέρσες τονίζει τη φιλομάθεια και τη χρηστότητά τους, την δε ήττα τους αποδίδει όχι στην ανανδρία, αλλά στην έλλειψη πειθαρχίας και στον κατώτερο οπλισμό τους. Ωστόσο στις κρίσεις του για την πολιτική των διαφόρων πόλεων της Ελλάδας κατά τη διάρκεια των Περσικών πολέμων, δεν διέφυγε την επίδραση των πολιτικών συμπαθειών της εποχής του. Εξαίρει έντονα τη συμβολή των Αθηναίων στον κοινό αγώνα, θεωρώντας τους σωτήρες της Ελλάδας. Επαινεί το έργο του Θεμιστοκλή, αν και δεν διστάζει να επικρίνει κάποιες πράξεις του, που τείνουν να αμαυρώσουν τα κατορθώματά του.         Στον Ηρόδοτο, βέβαια, απουσιάζει η γνώση των στρατιωτικών πραγμάτων, παρόλο που με γλαφυρότητα περιγράφει τις πολεμικές συγκρούσεις Ελλήνων και Περσών. Όπου πρόκειται για στατιστικά στοιχεία, όπως για παράδειγμα ο αριθμός των πεζικών και ναυτικών δυνάμεων του Ξέρξη, οι πληροφορίες του φαίνονται φαντασιώδεις. Τις αναγράφει, όπως τις παρέλαβε από την παράδοση, χωρίς να υπολογίσει την πραγματική κατάσταση, όπως π.χ. πώς θα μπορούσαν να φθάσουν στην Ελλάδα τόσο πολυάριθμες μάζες ανθρώπων, πώς θα διατρέφονταν κλπ. Οι κύριες μάχες του Περσικού πολέμου παρίστανται από τον Ηρόδοτο ως επεισόδια ρομαντικά μεμονωμένα.         Αυτό όμως δεν εμπόδισε την Ιστορία του Ηροδότου αμέσως μετά την έκδοση του έργου του να γίνει πολύ γνωστή στον ελληνικό κόσμο. Ο Αριστοφάνης στις κωμωδίες του παρωδεί ορισμένα σημεία, τα οποία πρέπει να ήταν βέβαια γνωστά στους θεατές. Ο Θουκυδίδης, αν και επικρίνει πολλά τρωτά σημεία, ο ίδιος όμως συνεχίζει την Ιστορία του αρχίζοντας από την άλωση της Σηστού, όπου τελειώνει την Ιστορία του ο Ηρόδοτος. Ο Ξενοφών απομιμείται τη φρασεολογία του και ο μέγας Αριστοτέλης πολλάκις αναφέρεται στο έργο του. Η φήμη του Ηροδότου επέζησε και στους μεταγενέστερους.         Η Ιστορία του είναι το πρώτο ιστορικό έργο που παρουσιάζεται, όπως το εννοούμε σήμερα: Ιστορική πραγματεία μιας περιόδου με μια κεντρική ιδέα που το διέπει. Πρώτος συλλαμβάνει την ιδέα να γράψει την ιστορία του όλου έθνους του, χωρίς να περιοριστεί στην ιστορία μιας πόλης. Απ’ αυτή την άποψη συνειδητοποιεί την εθνική ενότητα της πατρίδας του. Το έργο του φέρει τη σφραγίδα της προσωπικότητας του συγγραφέα και δεν είναι απλή συρραφή των πληροφοριών που συνέλεξε. Αν συμπαθεί ιδιαίτερα την Αθήνα, τούτο συμβαίνει, γιατί έχει τη γνώμη, ότι ο ελληνικός κόσμος διασπασμένος όπως ήταν, μπορεί να σωθεί μόνο όταν έχει επικεφαλής ένα ισχυρό κράτος και τέτοιο ρόλο πίστευε ότι είναι άξιο ν’ αναλάβει το κράτος της Αθήνας.         Αλλά ιστορία έγραψε και ο Θουκυδίδης. Ο Θουκυδίδης υπερέβαλε, βέβαια, τον Ηρόδοτο στην κριτική έρευνα, στο ψυχολογικό βάθος και στη βαθύτερη ερμηνεία των γεγονότων. Αλλά στη μορφή της έκθεσης των γεγονότων και στον πλούτο του περιεχομένου ο Ηρόδοτος υπήρξε ανώτερος. Του Θουκυδίδη η Ιστορία είναι Πολιτική, του Ηροδότου είναι Ιστορία του Πολιτισμού. Ιστορία του όλου βίου ενός λαού σ’ όλες τις εκδηλώσεις του, γι αυτό βρίσκεται πλησιέστερα στη ψυχή μας.         Από τους πολλούς μετά απ’ αυτόν ιστορικούς η Ιστορία, με την ευρύτερή της έννοια, σε κανέναν άλλο δεν οφείλει περισσότερα, παρά στον ίδιο τον ιδρυτή της, τον Ηρόδοτο τον Αλικαρνασσέα, που για τις μεγάλες του αρετές επάξια του δόθηκε η προσωνυμία του «Πατέρα της Ιστορίας». ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ:Ηρόδοτος, Μούσαι, Βιβλιοθήκη Αρχαίων Συγγραφέων, έκδοση Ι. Ζαχαρόπουλος.Βικιπαίδεια, λήμμα Ηρόδοτος. Σταματίου Ι. Αβάρα, Το Μαυσωλείον της Αλικαρνασσού, Νέα Υόρκη 1956. .   

  • 28 Αυγούστου 2022
  • 0 Σχόλια

ΕΞΟΔΟΣ