Αρθρογραφία

Η κότα που μεγάλωνε πάπιες...

Ο Jorge Bucay είναι Αργεντινός ψυχοθεραπευτής και συγγραφέας, γνωστός για τη χρήση σύντομων αλληγορικών ιστοριών μέσα από τις οποίες επιχειρεί να εξηγήσει σύνθετες ανθρώπινες συμπεριφορές με απλό και κατανοητό τρόπο. Πολλές από αυτές τις ιστορίες δεν αφορούν μόνο την προσωπική ανάπτυξη, αλλά προσφέρουν πρακτικά μαθήματα για το πώς οι άνθρωποι αντιλαμβάνονται την πραγματικότητα και πόσο εύκολα μπορούν να οδηγηθούν σε λάθος συμπεράσματα όταν βλέπουν τα γεγονότα μόνο μέσα από τη δική τους εμπειρία. Μία από αυτές τις ιστορίες, ιδιαίτερα επίκαιρη και για την επιχειρηματική πραγματικότητα, είναι η ιστορία με την κότα και τα παπάκια.Μια πάπια γέννησε τέσσερα αυγά. Πριν εκκολαφθούν, μια αλεπού την σκότωσε. Τα αυγά έμειναν μόνα μέχρι που μια κότα τα κλώσησε και όταν γεννήθηκαν τα παπάκια έγινε η μόνη μητέρα που γνώρισαν. Τα μεγάλωσε λοιπόν όπως ήξερε. Τα έμαθε να σκαλίζουν το χώμα, να ψάχνουν τροφή, να αποφεύγουν το νερό. Μέχρι που μια μέρα έφτασαν σε μια λίμνη.Τα παπάκια μπήκαν στο νερό χωρίς δισταγμό και άρχισαν να κολυμπούν. Η κότα πανικοβλήθηκε. Ήταν βέβαιη ότι θα πνιγούν. Ένας κόκορας που άκουσε τις φωνές συμφώνησε: τα θεώρησε απερίσκεπτα.Κανείς όμως δεν είχε πραγματικά άδικο. Η κότα έβλεπε κίνδυνο γιατί δεν μπορούσε να κολυμπήσει. Ο κόκορας έβλεπε απερισκεψία γιατί δεν καταλάβαινε τι έβλεπε. Τα παπάκια έβλεπαν φυσικότητα γιατί αυτό ήταν το περιβάλλον τους.Το μόνο πραγματικό λάθος ήταν η βεβαιότητα ότι η δική τους εμπειρία αρκούσε για να εξηγήσει την πραγματικότητα.Και αυτό είναι ένα από τα πιο συχνά και πιο ακριβά λάθη στην επιχειρηματικότητα.Το πρόβλημα δεν είναι οι αποφάσειςΟι περισσότερες επιχειρήσεις δεν αποτυγχάνουν επειδή παίρνουν παράλογες αποφάσεις. Αποτυγχάνουν επειδή παίρνουν λογικές αποφάσεις βασισμένες σε λάθος κατανόηση της κατάστασης. Ο επιχειρηματίας που δεν γνωρίζει το πραγματικό πλαίσιο μέσα στο οποίο λειτουργεί, θα ερμηνεύει σωστά δεδομένα με λάθος τρόπο. Και αυτό συμβαίνει πολύ πιο συχνά από όσο παραδεχόμαστε.Επιχειρήσεις που εμφανίζουν λογιστικά κέρδη αλλά δεν έχουν ρευστότητα. Επιχειρηματίες που αυξάνουν τον τζίρο χωρίς να αντιλαμβάνονται ότι μειώνεται το πραγματικό περιθώριο κέρδος τους. Αποφάσεις που βασίζονται στο «έτσι το κάναμε πάντα» αντί στο «έτσι λειτουργεί σήμερα». Σχεδόν ποτέ το πρόβλημα δεν είναι η έλλειψη προσπάθειας. Το πρόβλημα είναι η λάθος κατανόηση της πραγματικότητας.Η παγίδα της εμπειρίαςΗ εμπειρία είναι απαραίτητη στην επιχειρηματικότητα. Αλλά έχει ένα βασικό περιορισμό: αφορά το παρελθόν. Όταν αλλάζει το φορολογικό περιβάλλον, όταν αλλάζουν οι χρηματοδοτικές συνθήκες, όταν αλλάζει η τεχνολογία, η παλιά εμπειρία δεν είναι πάντα πλεονέκτημα. Μπορεί να γίνει παγίδα.Εκεί εμφανίζεται η πιο επικίνδυνη φράση: «Αφού τόσα χρόνια έτσι λειτουργούσε.». Πίσω από αυτή τη φράση κρύβονται συχνά ελλιπής έλεγχος κόστους, απουσία προγραμματισμού ταμειακών ροών, έλλειψη ανάλυσης κινδύνου, αποφάσεις χωρίς στρατηγικό φορολογικό σχεδιασμό. Όχι απαραίτητα επειδή δεν υπάρχει ενδιαφέρον, αλλά επειδή η πραγματικότητα ερμηνεύεται μέσα από παλιά νοητικά μοντέλα.Όταν το πρόβλημα είναι η αρχική υπόθεσηΤο πραγματικό ρίσκο δεν ξεκινά όταν γίνει ένα λάθος. Ξεκινά όταν δεν επανεξετάζεται ποτέ η αρχική παραδοχή. Γιατί τότε συμβαίνει κάτι πολύ ανθρώπινο: Δεν αμφισβητούμε τη βάση της απόφασης, απλώς επενδύουμε περισσότερο σε αυτήν. Περισσότερο χρόνο, περισσότερα χρήματα, περισσότερη προσπάθεια.Και όσο μεγαλώνει η επένδυση, τόσο δυσκολότερο γίνεται να αναγνωριστεί ότι ίσως το σημείο εκκίνησης ήταν λάθος. Έτσι δημιουργούνται τα περισσότερα επιχειρηματικά αδιέξοδα. Όχι από μια καταστροφική απόφαση, αλλά από μικρές παρανοήσεις που δεν διορθώθηκαν εγκαίρως.Εκεί που δημιουργείται το πραγματικό κόστοςΟι περισσότερες επιχειρηματικές δυσκολίες δεν ξεκινούν από μεγάλα λάθη. Ξεκινούν από μικρές λανθασμένες ερμηνείες: μια λάθος ανάγνωση των αριθμών, μια ελλιπή εικόνα των υποχρεώσεων, μια πρόχειρη εκτίμηση κόστους, μια υπερβολικά αισιόδοξη εκτίμηση κινδύνου. Και τότε αντί να προσαρμοστεί η σκέψη στα δεδομένα, επιχειρείται το αντίθετο: να προσαρμοστούν τα δεδομένα στη σκέψη. Εκεί αρχίζει το πραγματικό κόστος. Όχι στο λάθος. Στην επιμονή να μην διορθωθεί.Το σημείο που κάνει τη διαφοράΤο πραγματικό ανταγωνιστικό πλεονέκτημα μιας σύγχρονης επιχείρησης δεν είναι απλώς η περισσότερη δουλειά. Είναι η σωστή κατανόηση. Γιατί πολλές φορές η διαφορά δεν βρίσκεται στο ποιος δουλεύει περισσότερο. Βρίσκεται στο ποιος καταλαβαίνει καλύτερα τι πραγματικά συμβαίνει.Δεν θα κουραστώ να το γράφω , τα δεδομένα είναι το πολυτιμότερο περιουσιακό στοιχείο των επιχειρήσεων. Όλων των τύπων δεδομένα, από τα έσοδα τα έξοδα και πόσες φορές αγόρασε εκ νέου ο ίδιος πελάτης την υπηρεσία μας, μέχρι ποιες ώρες έχουμε μεγαλύτερη επισκεψιμότητα στην επιχείρηση ή την αγαπημένη γεύση μιας ηλικιακής ομάδας.Ο Peter Drucker , ο θεμελιωτής του σύγχρονου management, είχε τονίσει πως ότι «ό,τι μετριέται μπορεί να διοικηθεί», θέλοντας να δείξει ότι η σύγχρονη επιχειρηματικότητα δεν μπορεί να στηρίζεται μόνο στη διαίσθηση αλλά σε δεδομένα, ανάλυση και σαφή στοχοθέτηση. Όμως η πραγματική αξία των δεδομένων δεν βρίσκεται μόνο στη συλλογή τους, αλλά στην επιμέλεια με την οποία αναλύονται και στη λεπτομέρεια με την οποία ερμηνεύονται. Γιατί η ίδια ακρίβεια δεν έχει πάντα την ίδια σημασία σε κάθε πεδίο: μια πρόβλεψη πωλήσεων με αξιοπιστία 95% μπορεί να θεωρείται εξαιρετική και απολύτως επαρκής για επιχειρηματικό σχεδιασμό, όμως η ίδια πιθανότητα σε μια πρόγνωση πτώχευσης θα μπορούσε να θεωρηθεί επικίνδυνα ανεπαρκής.Αυτό ακριβώς δείχνει ότι τα δεδομένα από μόνα τους δεν αρκούν, χρειάζεται σωστό πλαίσιο, σωστή αξιολόγηση του κινδύνου και κυρίως πειθαρχία στη λεπτομέρεια. Γιατί τελικά, η διαφορά ανάμεσα σε μια καλή απόφαση και μια επικίνδυνη δεν βρίσκεται μόνο στους αριθμούς, αλλά στο πόσο προσεκτικά τους διαβάζει κανείς και στο πόσο καθαρά έχει ορίσει τι πραγματικά προσπαθεί να πετύχει.Να τους αγαπάτε λοιπόν τους αριθμούς. Όχι γιατί λένε πάντα την αλήθεια, αλλά γιατί πίσω από αυτούς κρύβεται , όχι μόνο η εικόνα του σήμερα, αλλά οι αποφάσεις που θα καθορίσουν αν μια επιχείρηση θα υπάρχει και αύριο.* Το παραπάνω κείμενο εκφράζει προσωπικές απόψεις και εκτιμήσεις του συντάκτη. Για την σύνταξη και διόρθωση του παρόντος, έγινε χρήση εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης.*Ο Βασίλης Βογιατζής MSc , είναι Λογιστής – Φοροτεχνικός Α’ Τάξης , ιδρυτής της Λογιστικής εταιρείας VoyiatzisGroup , με έδρα την Κω.

Απασχόληση ανηλίκων: Τι πρέπει να γνωρίζουν οι εργοδότες

Η απασχόληση ανηλίκων αποτελεί μια πραγματικότητα , ειδικά τα τελευταία χρόνια και ιδιαίτερα σε περιοχές με έντονη εποχικότητα. Η πρώτη επαφή των νέων με την εργασία μπορεί να λειτουργήσει θετικά, προσφέροντας εμπειρία, υπευθυνότητα και οικονομική ανεξαρτησία. Ωστόσο, το ελληνικό εργατικό δίκαιο θέτει αυστηρούς κανόνες, ώστε αυτή η πρώτη επαγγελματική εμπειρία να γίνεται με όρους προστασίας και όχι εκμετάλλευσης. Η νομοθεσία είναι σαφής: η απασχόληση ανηλίκων επιτρέπεται μόνο υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, με συγκεκριμένες διαδικασίες και με αυστηρό έλεγχο από τις αρμόδιες αρχές.Προαπαιτούμενο το βιβλιάριο εργασίας ανηλίκουΤο πρώτο και βασικό βήμα για τη νόμιμη απασχόληση ενός ανηλίκου είναι η έκδοση βιβλιαρίου εργασίας. Χωρίς αυτό, οποιαδήποτε εργασία θεωρείται παράνομη, ανεξαρτήτως διάρκειας ή μορφής απασχόλησης. Το βιβλιάριο εκδίδεται από την Επιθεώρηση Εργασίας μετά από αίτηση του γονέα ή κηδεμόνα και αφορά συγκεκριμένο εργοδότη και συγκεκριμένη θέση εργασίας. Αυτό σημαίνει ότι αν αλλάξει εργοδότης ή αντικείμενο εργασίας, απαιτείται νέα διαδικασία.Η απασχόληση επιτρέπεται μόνο μετά τη συμπλήρωση του 15ου έτους. Κάτω από αυτή την ηλικία επιτρέπονται μόνο εξαιρετικές περιπτώσεις καλλιτεχνικών δραστηριοτήτων, οι οποίες δεν σχετίζονται με τους κλάδους του τουρισμού και της εστίασης. Για την έκδοση του βιβλιαρίου απαιτούνται συγκεκριμένα δικαιολογητικά, μεταξύ των οποίων δήλωση εργοδότη για τα καθήκοντα του ανηλίκου, αποδεικτικά ταυτότητας, φωτογραφίες και όπου απαιτείταιάδειες διαμονής.Η διαδικασία περιλαμβάνει επίσης ιατρική εξέταση σε δημόσια δομή υγείας ώστε να πιστοποιηθεί η καταλληλόλητα για εργασία. Μόνο μετά την ολοκλήρωση αυτών των βημάτων το βιβλιάριο θεωρείται και η εργασία μπορεί να ξεκινήσει.Αυστηρά όρια στο ωράριο εργασίαςΗ νομοθεσία δεν αντιμετωπίζει όλους τους ανηλίκους με τον ίδιο τρόπο. Υπάρχει σαφής διαφοροποίηση ανά ηλικιακή κατηγορία. Για ανηλίκους 15 έως 16 ετών, καθώς και για μαθητές που φοιτούν σε σχολείο, το ανώτατο όριο είναι 6 ώρες ημερησίως και 30 ώρες εβδομαδιαίως. Για ανηλίκους 17 έως 18 ετών, το όριο αυξάνεται σε 8 ώρες ημερησίως και 40 ώρες εβδομαδιαίως. Σε κάθε περίπτωση, η υπερωριακή απασχόληση απαγορεύεται απολύτως. Παράλληλα, προβλέπονται και συγκεκριμένοι κανόνες ανάπαυσης. Οι ανήλικοι πρέπει να έχουν τουλάχιστον 12 συνεχόμενες ώρες ανάπαυσης ημερησίως, οι οποίες υποχρεωτικά περιλαμβάνουν το διάστημα από τις 22:00 έως τις 06:00. Αυτό πρακτικά σημαίνει πλήρη απαγόρευση νυχτερινής εργασίας. Επιπλέον, προβλέπονται δύο ημέρες εβδομαδιαίας ανάπαυσης, εκ των οποίων η μία πρέπει να είναι Κυριακή, καθώς και υποχρεωτικό διάλειμμα 30 λεπτών όταν η εργασία υπερβαίνει τις 4,5 ώρες. Ιδιαίτερη πρόβλεψη υπάρχει και για μαθητές: η εργασία τους δεν μπορεί να ξεκινά αμέσως μετά το σχολείο, αλλά πρέπει να μεσολαβούν τουλάχιστον δύο ώρες.Η βασική αρχή της νομοθεσίας είναι ότι οι ανήλικοι μπορούν να εκτελούν μόνο ελαφριές και ασφαλείς εργασίες. Απαγορεύονται αυστηρά εργασίες με αυξημένο κίνδυνο ατυχήματος , βαριές χειρωνακτικές εργασίες, εργασία με επικίνδυνα μηχανήματα, έκθεση σε χημικές ή επικίνδυνες ουσίες. Στον κλάδο της εστίασης και του τουρισμού υπάρχουν και επιπλέον περιορισμοί. Απαγορεύεται πλήρως η απασχόληση ανηλίκων σε μπαρ και νυχτερινά κέντρα, καθώς και οποιαδήποτε εργασία που σχετίζεται με διαχείριση ή σερβίρισμα αλκοόλ.Η βασική αρχή είναι απλή: αν μια εργασία θεωρείται επικίνδυνη για έναν ενήλικα, θεωρείται αυτομάτως απαγορευμένη για έναν ανήλικο.Ο εργοδότης που προσλαμβάνει ανήλικο έχει όλες τις υποχρεώσεις που ισχύουν για κάθε εργαζόμενο, αλλά και επιπλέον ευθύνες. Ο εργοδότης υποχρεούται να τηρεί ειδικό μητρώο ανηλίκων στην επιχείρηση, όπου καταγράφονται στοιχεία ταυτότητας, βιβλιαρίου εργασίας και χρονικής διάρκειας απασχόλησης.Έλεγχοι και κυρώσειςΟι επιχειρήσεις του τουρισμού και της εστίασης αποτελούν βασικό στόχο ελέγχων, ιδιαίτερα κατά την τουριστική περίοδο. Οι παραβάσεις μπορεί να οδηγήσουν σε διοικητικά πρόστιμα ,ποινικές κυρώσεις , ακόμη και αυτόφωρη διαδικασία σε σοβαρές περιπτώσεις. Η απασχόληση ανηλίκου χωρίς βιβλιάριο, η υπέρβαση ωραρίου ή η απασχόληση κάτω των 15 ετών θεωρούνται σοβαρές παραβάσεις. Ιδιαίτερη σημασία έχει ότι ευθύνη μπορεί να αποδοθεί ακόμη και στον γονέα ή κηδεμόνα, εφόσον αποδειχθεί ότι γνώριζε ή επέτρεψε παράνομη εργασία.Ο ρόλος της γονικής συναίνεσηςΗ συναίνεση του γονέα δεν είναι τυπική διαδικασία αλλά ουσιαστική προϋπόθεση νομιμότητας. Ο γονέας καταθέτει την αίτηση για το βιβλιάριο και ουσιαστικά εγκρίνει την εργασία του ανηλίκου. Χωρίς αυτή τη διαδικασία, η απασχόληση δεν μπορεί να γίνει νόμιμα. Παράλληλα, η νομοθεσία επιβάλλει και στους γονείς ευθύνη να προστατεύουν τους ανηλίκους από παράνομη εργασία.Το θεσμικό πλαίσιο για την απασχόληση ανηλίκων δεν δημιουργήθηκε για να εμποδίσει την εργασία τους, αλλά για να διασφαλίσει ότι αυτή θα γίνεται με όρους ασφάλειας, αξιοπρέπειας και σεβασμού στην εκπαίδευση και την ανάπτυξή τους. Τα νέα παιδία πρέπει να προστατεύονται και να γαλουχηθούν σε υγιή εργασιακά καθεστώτα, με απόλυτη διαφάνεια και νομιμότητα. Για τις επιχειρήσεις του τουρισμού και της εστίασης, η σωστή εφαρμογή των κανόνων δεν αποτελεί απλώς νομική υποχρέωση. Αποτελεί δείκτη επαγγελματισμού και εταιρικής υπευθυνότητας. Γιατί η πρώτη εργασιακή εμπειρία ενός νέου ανθρώπου δεν πρέπει να είναι απλώς μια θέση εργασίας. Πρέπει να είναι ένα ασφαλές πρώτο βήμα προς την επαγγελματική του ωριμότητα. Απευθυνθείτε στον σύμβουλο σας και στην τοπική Επιθεώρηση Εργασίας για περισσότερες πληροφορίες.* Το παραπάνω κείμενο εκφράζει προσωπικές απόψεις και εκτιμήσεις του συντάκτη. Για την σύνταξη και διόρθωση τουπαρόντος, έγινε χρήση εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης.*Ο Βασίλης Βογιατζής MSc , είναι Λογιστής – Φοροτεχνικός Α’ Τάξης , ιδρυτής της Λογιστικής εταιρείας VoyiatzisGroup , μεέδρα την Κω.

Πού θα καθίσει ο πρώτος; Αποφάσεις, μίμηση και επιχειρηματικότητα στις μικρές νησιωτικές αγορές

Υπάρχει μια μικρή, σχεδόν αστεία στιγμή που οι περισσότεροι έχουμε ζήσει. Μπαίνεις πρώτος σε ένα άδειο εστιατόριο. Ο χώρος έχει δέκα-είκοσι τραπέζια και όμως, για λίγα δευτερόλεπτα μένεις όρθιος. Κοιτάς γύρω σου. Αναρωτιέσαι πού να καθίσεις.Βλέπεις δεν υπάρχει κανείς για να σε καθοδηγήσει. Δεν υπάρχουν «σημάδια». Κανένα τραπέζι δεν φαίνεται καλύτερο από τα υπόλοιπα. Η επιλογή είναι απολύτως δική σου και ακριβώς γι’ αυτό γίνεται πιο δύσκολη.Το παράδοξο είναι ότι αν στο ίδιο μαγαζί υπήρχαν ήδη τρεις-τέσσερις πελάτες, η απόφαση θα ήταν σχεδόν στιγμιαία. Θα διάλεγες ένα τραπέζι κοντά σε αυτούς, λίγο πιο μακριά, ή σε μια γωνία. Με άλλα λόγια, θα χρησιμοποιούσες τις επιλογές των άλλων ως σημείο αναφοράς.Ο ανθρώπινος εγκέφαλος λειτουργεί συχνά έτσι. Παρατηρεί τι κάνουν οι άλλοι για να μειώσει την αβεβαιότητα. Στη συμπεριφορική οικονομική το φαινόμενο αυτό περιγράφεται ως κοινωνική επιβεβαίωση (socialproof) , (RobertCialdini , 1984): οι άνθρωποι θεωρούν πιο ασφαλή μια επιλογή όταν βλέπουν ότι την έχουν ήδη κάνει άλλοι.Σε μικρές αγορές εμφανίζεται συχνά και ένα δεύτερο φαινόμενο, η λεγόμενη συμπεριφορά αγέλης (herdbehavior) , ένα φαινόμενο το οποίο αναφέρεται στην τάση των ατόμων να μιμούνται τις ενέργειες μιας μεγαλύτερης ομάδας, συχνά αγνοώντας τις δικές τους προσωπικές πληροφορίες ή αναλύσεις. Όταν ένας επιχειρηματίας δοκιμάζει κάτι και φαίνεται να λειτουργεί, αρκετοί ακολουθούν την ίδια κατεύθυνση. Δεν είναι απαραίτητα κακή στρατηγική , είναι ένας τρόπος μείωσης του κινδύνου.Σε αυτό προστίθεται και ένας τρίτος μηχανισμός που έχουν μελετήσει οι οικονομολόγοι DanielKahneman και AmosTversky (1979): η αποστροφή προς την απώλεια (lossaversion).Μια γνωστική προκατάληψη όπου οι άνθρωποι φοβούνται περισσότερο μια πιθανή απώλεια απ’ όσο επιθυμούν ένα αντίστοιχο κέρδος. Έτσι, η αναμονή συχνά μοιάζει πιο ασφαλής από την πρωτοβουλία , ακόμη κι όταν η καθυστέρηση κοστίζει ευκαιρίες.Η σκηνή του άδειου εστιατορίου μοιάζει περισσότερο απ’ όσο νομίζουμε με αυτό που συμβαίνει στην τοπική επιχειρηματικότητα, ιδιαίτερα σε μικρές νησιωτικές οικονομίες. Σε αυτές τις αγορές οι επιχειρηματίες παρατηρούν ο ένας τον άλλον περισσότερο απ’ όσο σε μια μεγάλη πόλη. Οι κινήσεις δεν περνούν απαρατήρητες. Ένα νέο concept, μια διαφορετική τιμολογιακή πρακτική ή μια αλλαγή στον τρόπο λειτουργίας συζητιούνται γρήγορα.Έτσι δημιουργείται ένα γνώριμο μοτίβο: πολλοί περιμένουν να δουν ποιος θα κάνει την πρώτη κίνηση. Ο πρώτος που επενδύει σε μια νέα ιδέα. Ο πρώτος που δοκιμάζει μια διαφορετική στρατηγική. Ο πρώτος που αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί μια επιχείρηση. Οι υπόλοιποι παρακολουθούν. Αν το εγχείρημα δείξει να δουλεύει, τότε ακολουθούν.Η δυναμική αυτή συνδέεται και με μια γνωστή θεωρία της καινοτομίας που έχει παρουσιάσει ευρύτερα ο SimonSinek στο βιβλίο “StartwithWhy” (2009), βασισμένος στο έργο του EverettRogers. Σύμφωνα με τη θεωρία αυτή, σε κάθε αγορά υπάρχει ένα μικρό ποσοστό ανθρώπων που είναι πρόθυμοι να δοκιμάσουν πρώτοι κάτι νέο. Αυτοί ονομάζονται earlyadopters.Δεν περιμένουν να δουν τι θα κάνουν όλοι οι υπόλοιποι. Αντίθετα, λειτουργούν ως καταλύτες που επιτρέπουν σε μια ιδέα να περάσει αργότερα στη μεγάλη μάζα της αγοράς. Χωρίς αυτούς, πολλές καινοτομίες δεν θα ξεπερνούσαν ποτέ το στάδιο της ιδέας.Στην εικόνα του άδειου εστιατορίου , οι earlyadopters είναι απλώς οι πρώτοι που κάθονται στο τραπέζι. Από τη στιγμή που εμφανίζονται, οι επόμενοι αποφασίζουν πολύ πιο εύκολα.Στην τοπική επιχειρηματικότητα όμως εμφανίζεται συχνά το αντίστροφο πρόβλημα: πολλοί περιμένουν να εμφανιστούν πρώτα οι earlyadoptersπριν κινηθούν. Το αποτέλεσμα είναι συχνά η ομοιομορφία. Ξαφνικά εμφανίζονται πολλά παρόμοια καταστήματα, παρόμοια προϊόντα και παρόμοιες στρατηγικές. Όταν όλοι ακολουθούν την ίδια κατεύθυνση, ο ανταγωνισμός μεταφέρεται σχεδόν αποκλειστικά στην τιμή.Σύμφωνα με τις πρόσφατες κατευθυντήριες του ΕΟΤ για το 2026, η Ελλάδα και κατ’ επέκταση η Κως, μετακινείται από το μοντέλο του "Ήλιου και Θάλασσας" σε αυτό της "Εμπειρίας και Βιωσιμότητας". Η τάση που καταγράφει το ΙΝΣΕΤΕ στις τελευταίες μελέτες του δείχνει ότι ο σύγχρονος ταξιδιώτης δεν αναζητά το "ίδιο παντού". Αντίθετα, η "μίμηση" στην τοπική αγορά (το να ανοίγουν όλοι παρόμοιες επιχειρήσεις) δημιουργεί πλέον κορεσμό που διώχνει τους high-end επισκέπτες.Υπάρχει όμως ένας διαφορετικός τρόπος προσέγγισης.Πρώτον, οι αποφάσεις μπορούν να βασίζονται περισσότερο σε δεδομένα και λιγότερο στη μίμηση. Στοιχεία για τη ζήτηση, την εποχικότητα, τη συμπεριφορά των πελατών ή το πραγματικό κόστος λειτουργίας μπορούν να μειώσουν σημαντικά την αβεβαιότητα.Τα στοιχεία από το Στατιστικό Δελτίο του ΙΝΣΕΤΕ για την περιοχή της Δωδεκανήσου δείχνουν μια σαφή αλλαγή: η σεζόν στην Κω επιμηκύνεται, αλλά οι δαπάνες ανά κεφαλή αυξάνονται μόνο εκεί όπου υπάρχει εξειδίκευση. Οι επιχειρηματίες που "κάθονται πρώτοι στο τραπέζι" φέτος δεν είναι αυτοί που μαντεύουν τι θα δουλέψει, αλλά αυτοί που αναλύουν τα δεδομένα ήδη από τις αρχές Μαρτίου.Δεύτερον, οι επιχειρήσεις μπορούν να υιοθετήσουν τη λογική των μικρών πειραμάτων. Δεν χρειάζεται κάθε αλλαγή να είναι μια μεγάλη, μη αναστρέψιμη απόφαση. Πολλές ιδέες μπορούν να δοκιμαστούν πιλοτικά, σε μικρή κλίμακα, πριν εφαρμοστούν ευρύτερα.Όπως τονίστηκε και στο πρόσφατο συνέδριο της ΠΟΞ το στοίχημα για το 2026 είναι η ψηφιακή μετάβαση. Το να είσαι ο "earlyadopter" στο νησί σήμερα σημαίνει να ενσωματώνεις τεχνολογίες που μειώνουν το λειτουργικό κόστος (ενέργεια, διαχείριση προσωπικού), κάτι που οι μελέτες του ΣΕΤΕΛ (Σύνδεσμος Επιχειρήσεων Τεχνικού Ελληνικού Λογισμικού) δείχνουν ότι αποτελεί το νούμερο ένα κλειδί επιβίωσης για τις μικρομεσαίες τουριστικές επιχειρήσεις.Τρίτον, αξίζει να αναγνωριστεί ότι η διαφοροποίηση είναι συχνά το σημαντικότερο ανταγωνιστικό πλεονέκτημα σε μικρές αγορές. Όταν όλοι κάνουν το ίδιο πράγμα, εκείνος που τολμά να κάνει κάτι διαφορετικό έχει περισσότερες πιθανότητες να ξεχωρίσει.Η αβεβαιότητα δεν θα εξαφανιστεί ποτέ από την επιχειρηματικότητα. Είναι μέρος του παιχνιδιού. Η αναμονή μπορεί να μειώνει προσωρινά το άγχος της απόφασης, αλλά σπάνια δημιουργεί τις συνθήκες για κάτι νέο.Η εικόνα του άδειου εστιατορίου θα επιστρέφει ξανά και ξανά. Όταν ο χώρος είναι άδειος, κανείς δεν είναι σίγουρος πού να καθίσει. Όταν όμως κάποιος επιλέξει ένα τραπέζι, οι επόμενοι αποφασίζουν πολύ πιο εύκολα.Σε ένα άδειο εστιατόριο , κάποιος πάντα θα πρέπει να είναι ο πρώτος που θα καθίσει. Και σε μια μικρή οικονομία, κάποιος πρέπει να πάρει την πρώτη απόφαση.* Το παραπάνω κείμενο εκφράζει προσωπικές απόψεις και εκτιμήσεις του συντάκτη. Για την σύνταξη και διόρθωση του παρόντος, έγινε χρήση εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης.*Ο Βασίλης Βογιατζής MSc , είναι Λογιστής – Φοροτεχνικός Α’ Τάξης , ιδρυτής της Λογιστικής εταιρείας VoyiatzisGroup , με έδρα την Κω.

Πώς ξέρω αν πρέπει να προχωρήσω σε μια επένδυση;

Μια επένδυση δεν είναι πράξη ενθουσιασμού και δεν θα έπρεπε να είναι σε καμία περίπτωση. Στην Ελλάδα βέβαια είναι συχνό φαινόμενο ο επενδυτής να λειτουργεί είτε διαισθητικά είτε εμπειρικά, είτε με το συναίσθημα. Το να ιδρύσω μια επιχείρηση επενδύοντας τις αποταμιεύσεις μου είναι απόφαση κατανομής κεφαλαίου. Κάθε απόφαση κατανομής κεφαλαίου πρέπει να απαντά σε τρία θεμελιώδη ερωτήματα: αποδίδει; Αντέχει; δημιουργεί αξία; Η απάντηση δεν βρίσκεται σε έναν δείκτη. Βρίσκεται στη συσχέτισή τους.Ο ROI (Return on Investment) είναι το πρώτο επίπεδο ελέγχου. Μετρά το ποσοστό κέρδους σε σχέση με το αρχικό επενδυμένο κεφάλαιο. Αν επενδύονται 100.000€ και παράγονται 20.000€ καθαρού κέρδους, ο ROI είναι 20%. Είναι ένας απλός δείκτης απόδοσης, αλλά δεν λαμβάνει υπόψη ούτε τον χρόνο ούτε το κόστος κεφαλαίου.Γι’ αυτό εξετάζεται η Καθαρή Παρούσα Αξία (ΚΠΑ ή NPV). Η ΚΠΑ υπολογίζει το άθροισμα των μελλοντικών ταμειακών ροών προεξοφλημένων στο σήμερα. Αν η ΚΠΑ είναι θετική (ΚΠΑ > 0), η επένδυση δημιουργεί αξία. Αν είναι αρνητική, δεν δημιουργει αξία, αλλά ζημιά. Η ΚΠΑ εξαρτάται άμεσα από το επιτόκιο προεξόφλησης, δηλαδή από το κόστος κεφαλαίου.Εδώ εισέρχεται το WACC (Weighted Average Cost of Capital), το Σταθμισμένο Μέσο Κόστος Κεφαλαίου. Είναι το μέσο κόστος των ιδίων και των δανειακών κεφαλαίων. Το WACC λειτουργεί ως «κατώφλι απόδοσης». Όταν η απόδοση της επένδυσης είναι μεγαλύτερη από το WACC, τότε η ΚΠΑ είναι θετική. Όταν η απόδοση είναι μικρότερη από το WACC, η ΚΠΑ γίνεται αρνητική. Η σχέση είναι άμεση:Απόδοση > WACC → ΚΠΑ > 0 → Δημιουργία αξίας.Απόδοση < WACC → ΚΠΑ < 0 → Καταστροφή αξίας.Συμπληρωματικά χρησιμοποιείται ο IRR (Internal Rate of Return). Ο IRR είναι το επιτόκιο εκείνο που μηδενίζει την ΚΠΑ. Αν ο IRR είναι μεγαλύτερος από το WACC, η επένδυση γίνεται αποδεκτή. Αν είναι μικρότερος, απορρίπτεται.Η σχέση IRR–WACC είναι ίσως το πιο καθαρό τεστ βιωσιμότητας.Όμως ακόμη κι αν μια επένδυση δημιουργεί αξία σε επίπεδο απόδοσης, τίθεται το ζήτημα της ρευστότητας. Εδώ εξετάζεται ο DSCR (Debt Service Coverage Ratio), δηλαδή ο Δείκτης Κάλυψης Δανειακών Υποχρεώσεων. Ο DSCR μετρά πόσες φορές οι ταμειακές ροές καλύπτουν τις ετήσιες δόσεις δανείου.DSCR > 1 σημαίνει ότι η επιχείρηση παράγει επαρκείς ροές για να εξυπηρετεί τον δανεισμό της.DSCR < 1 σημαίνει έλλειμμα ρευστότητας.Μια επένδυση μπορεί να έχει θετική ΚΠΑ αλλά χαμηλό DSCR στα πρώτα έτη. Αυτό σημαίνει θεωρητική αξία αλλά πρακτική πίεση.Οι τράπεζες συνήθως ζητούν DSCR σημαντικά μεγαλύτερο του 1 (π.χ., 1.2 ή 1.5) για να υπάρχει ένα περιθώριο ασφαλείας (μαξιλάρι) σε περίπτωση που τα έσοδα μειωθούν προσωρινά.  Η ανάλυση δεν σταματά στη νέα επένδυση. Εξετάζεται και η υφιστάμενη αποδοτικότητα. Ο ROA (Return on Assets) μετρά την απόδοση του συνολικού ενεργητικού, δηλαδή πόσο αποτελεσματικά χρησιμοποιούνται όλα τα περιουσιακά στοιχεία. Ο ROE (Return on Equity) μετρά την απόδοση των ιδίων κεφαλαίων.Η σχέση τους αποκαλύπτει τον ρόλο της μόχλευσης:ROE > ROA σημαίνει ότι ο δανεισμός ενισχύει την απόδοση των ιδίων κεφαλαίων.Όσο μεγαλύτερη η διαφορά, τόσο μεγαλύτερη η χρηματοοικονομική μόχλευση.Αν ο ROE αυξάνεται επειδή αυξάνεται ο δανεισμός και όχι επειδή βελτιώνεται ο ROA, τότε η επιχείρηση αναλαμβάνει περισσότερο ρίσκο για να διατηρήσει υψηλή απόδοση.Η σχέση ROE–ROA συνδέεται έμμεσα και με το WACC. Αυξημένη μόχλευση μπορεί να βελτιώσει τον ROE, αλλά μεταβάλλει τη διάρθρωση κεφαλαίου και την ευαισθησία σε μεταβολές επιτοκίων. Αν τα επιτόκια αυξηθούν, το κόστος δανεισμού ανεβαίνει και το WACC μεταβάλλεται, επηρεάζοντας την ΚΠΑ της επένδυσης. Οι δείκτες λοιπόν, δεν λειτουργούν ανεξάρτητα. Αλληλεπιδρούν.Παράλληλα, η ανάλυση ευαισθησίας εξετάζει πώς μεταβάλλονται η ΚΠΑ, ο IRR και ο DSCR όταν αλλάζουν βασικές παραδοχές. Μείωση πωλήσεων, αύξηση κόστους, μεταβολή επιτοκίου. Αν μια μικρή μεταβολή οδηγεί την ΚΠΑ από θετική σε αρνητική ή τον DSCR κάτω από το 1, τότε η επένδυση χαρακτηρίζεται εύθραυστη.Τέλος, εργαλεία έγκαιρης προειδοποίησης, όπως το μοντέλο Altman Z-score (για το οποίο έχουμε γράψει στο παρελθόν) υπενθυμίζουν ότι η συνολική οικονομική υγεία προηγείται της επέκτασης. Μια επιχείρηση με αυξημένη πιθανότητα χρηματοοικονομικής δυσχέρειας δεν θεραπεύεται με νέα επένδυση.Συνοψίζοντας τις κρίσιμες συσχετίσεις:– IRR > WACC → ΚΠΑ > 0 → Δημιουργία αξίας.– IRR < WACC → ΚΠΑ < 0 → Μη αποδεκτή επένδυση.– DSCR > 1 → Επαρκής κάλυψη δανείου.– ROE > ROA → Υπάρχει μόχλευση.– Υψηλός ROE με χαμηλό ROA → Απόδοση βασισμένη σε δανεισμό.– Μικρή μεταβολή παραδοχών που ανατρέπει ΚΠΑ ή DSCR → Αυξημένος κίνδυνος.Η ουσία λοιπόν είναι ότι η επενδυτική απόφαση δεν κρίνεται από έναν αριθμό, αλλά από την συσχέτιση μεταξύ τους. Μια επένδυση πρέπει ταυτόχρονα να δημιουργεί αξία, να υπερβαίνει το κόστος κεφαλαίου, να εξυπηρετείται χωρίς ασφυξία ρευστότητας και να μην βασίζεται αποκλειστικά σε επιθετική μόχλευση.Σε ένα περιβάλλον όπου πολλές αποφάσεις λαμβάνονται διαισθητικά, η τεκμηριωμένη ανάλυση αποτελεί δείγμα ωριμότητας. Η εμπιστοσύνη σε καταρτισμένους συμβούλους πριν από μια σημαντική κεφαλαιακή δέσμευση δεν είναι υπερβολή, αλλά είναι μηχανισμός περιορισμού σφάλματος. Μην στέκεστε στο συναίσθημα ή στην διαίσθηση σας.Στην VoyiatzisGroup αναλαμβάνουμε τη συστηματική χρηματοοικονομική αξιολόγηση επενδυτικών σχεδίων, συνδυάζοντας ανάλυση δεικτών, εξέταση συσχετισμών και μοντελοποίηση εναλλακτικών σεναρίων, ώστε κάθε απόφαση να στηρίζεται σε δεδομένα και όχι σε διαίσθηση. Για εμάς η επένδυση των χρημάτων σας δεν είναι μόνο ελπίδα ανάπτυξης.Είναι υπολογισμένη ανάληψη ευθύνης.* Το παραπάνω κείμενο εκφράζει προσωπικές απόψεις και εκτιμήσεις του συντάκτη. Για την σύνταξη και διόρθωση του παρόντος, έγινε χρήση εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης.*Ο Βασίλης Βογιατζής MSc , είναι Λογιστής – Φοροτεχνικός Α’ Τάξης , ιδρυτής της Λογιστικής εταιρείας VoyiatzisGroup , με έδρα την Κω.

«Πού πήγαν τα Λεφτά;»

Υπάρχει μια ερώτηση που μου τίθεται σχεδόν κάθε φορά που υποβάλλω την φορολογική δήλωση του έτους για λογαριασμό των πελατών μου και τους ενημερώνω για τα κέρδη και τον φόρο της χρονιάς:«Αφού έχουμε κέρδος, πού είναι τα λεφτά;»Η απορία είναι απολύτως λογική. Ο επιχειρηματίας βλέπει έναν θετικό αριθμό στο αποτέλεσμα χρήσης και περιμένει να τον συναντήσει και στο «ταμείο». Όταν αυτό δεν συμβαίνει, δημιουργείται η αίσθηση ότι κάτι δεν «κολλάει».Στην πραγματικότητα, αυτό που δεν κολλάει είναι η ταύτιση δύο διαφορετικών εννοιών: του λογιστικού κέρδους και της ρευστότητας.Το κέρδος καταγράφεται όταν τιμολογείται μια πώληση και όταν αναγνωρίζεται μια δαπάνη. Η ρευστότητα όμως αφορά στο πότε εισπράττεται μια απαίτηση και πότε πληρώνεται μια υποχρέωση. Η διαφορά στον χρόνο είναι αρκετή για να εξηγήσει γιατί μια επιχείρηση μπορεί να εμφανίζει θετικό αποτέλεσμα και ταυτόχρονα να πιέζεται ταμειακά.Σε ποιους παράγοντες βασίζεται όμως αυτή η απόρια των επιχειρηματιών, δηλαδή «που πήγαν τα λεφτά»;Πρώτος παράγοντας είναι ο χρονισμός εισπράξεων και πληρωμών. Όταν μια επιχείρηση πληρώνει προμηθευτές σε 30 ημέρες αλλά εισπράττει από πελάτες σε 60 ή 90, δημιουργείται ένα χρηματοδοτικό κενό. Ακόμη κι αν η χρήση κλείσει με κέρδη 120.000 ευρώ, μπορεί να υπάρχουν απαιτήσεις 300.000 ευρώ που δεν έχουν μετατραπεί σε εισπράξεις. Το αποτέλεσμα είναι θετικό, αλλά το ταμείο χρηματοδοτεί την αγορά.Δεύτερος παράγοντας , το υπερβολικό απόθεμα στο οποίο και έχουμε αναφερθεί σε προηγούμενα άρθρα. Το εμπόρευμα στο ράφι αποτιμάται και εμφανίζεται στο κόστος πωληθέντων, αλλά δεν πληρώνει μισθούς ούτε φόρους. Μια μαζική αγορά 70.000 ευρώ για καλύτερη τιμή μπορεί να βελτιώσει το μικτό περιθώριο, αφαιρεί όμως άμεσα 70.000 ευρώ από τη ρευστότητα. Το κέρδος ίσως βελτιώνεται, το «ταμείο» όμως μειώνεται.Η φορολογία αποτελεί επίσης κρίσιμο σημείο. Ο φόρος εισοδήματος και η προκαταβολή υπολογίζονται επί του λογιστικού αποτελέσματος, όχι επί των εισπραχθέντων. Μια επιχείρηση με κέρδη 150.000 ευρώ μπορεί να κληθεί να καταβάλει 70.000 ευρώ φόρο, ενώ μέρος των κερδών αυτών δεν έχει ακόμη εισπραχθεί. Πόσοι απο εσάς δεν έχετε μια επιταγή εισπρακτέα οκταμήνου στα χέρια σας; Η φορολογική υποχρέωση προηγείται της είσπραξης.Στην ίδια λογική, οι πάγιες επενδύσεις δεν επιβαρύνουν άμεσα το αποτέλεσμα. Η αγορά εξοπλισμού καταγράφεται ως πάγιο και αποσβένεται σταδιακά, όμως το ταμειακό ισοδύναμο φεύγει ολόκληρο τη στιγμή της πληρωμής. Το αποτέλεσμα χρήσης μπορεί να παραμένει θετικό, ενώ η ρευστότητα έχει ήδη αποδυναμωθεί.Ανάλογη είναι η περίπτωση των δανείων. Μόνο οι τόκοι επηρεάζουν το λογιστικό αποτέλεσμα. Το κεφάλαιο της δόσης αποπληρώνεται από το «ταμείο» χωρίς να εμφανίζεται ως έξοδο. Έτσι, μια επιχείρηση με καθαρό κέρδος 80.000 ευρώ μπορεί να εξυπηρετεί ετήσιες δόσεις 100.000 ευρώ, χωρίς η μείωση της ρευστότητας αυτής να αποτυπώνεται αναλογικά στην κατάσταση αποτελεσμάτων.Ιδιαίτερα αναφορά πρέπει να γίνει για την περίπτωση του ΦΠΑ. Τα ποσά που εισπράττονται ΔΕΝ  αποτελούν ΕΣΟΔΟ αλλά ΥΠΟΧΡΕΩΣΗ προς ΑΠΟΔΟΣΗ. Όταν χρησιμοποιούνται για κάλυψη λειτουργικών αναγκών, δημιουργείται μια προσωρινή εικόνα διαθεσίμων που δεν ανήκουν στην επιχείρηση. Η στιγμή της απόδοσης αποκαθιστά την πραγματικότητα, συχνά βίαια.Σε μικρότερες επιχειρήσεις, προστίθεται συχνά και ο παράγοντας των προσωπικών αναλήψεων. Το κέρδος 60.000 ευρώ δεν σημαίνει ότι το ίδιο ποσό μπορεί να αναληφθεί , αφού εάν αφαιρεθούν φόροι, ασφαλιστικές εισφορές και προσωπικές εκροές, το ταμειακό υπόλοιπο μπορεί να είναι αισθητά χαμηλότερο. Ιδιαίτερα στις οικογενειακές επιχειρήσεις, τα όρια μεταξύ προσωπικών και επαγγελματικών χρημάτων συχνά θολώνουν. Το ταμείο της επιχείρησης αντιμετωπίζεται ως διαθέσιμο εισόδημα, ενώ στην πραγματικότητα αποτελεί εργαλείο λειτουργίας. Η απουσία σαφούς διαχωρισμού οδηγεί σε σταδιακή αποδυνάμωση της ρευστότητας, με συχνά , δυσάρεστες συνέπειες για τις επιχειρήσεις.Τέλος, ακόμη και η ανάπτυξη μπορεί να λειτουργήσει επιβαρυντικά στην ρευστότητα. Η αύξηση πωλήσεων απαιτεί περισσότερα αποθέματα και μεγαλύτερες πιστώσεις προς πελάτες. Η μετάβαση από κύκλο εργασιών 2 σε 3 εκατομμύρια ευρώ μπορεί να απαιτήσει εκατοντάδες χιλιάδες ευρώ επιπλέον κεφάλαιο κίνησης πριν αποδώσει η αυξημένη δραστηριότητα. Η επιχείρηση «μεγαλώνει», αλλά το ταμείο πιέζεται.Το συμπέρασμα δεν είναι ότι το κέρδος δεν έχει σημασία. Αντιθέτως, αποτελεί ένδειξη βιωσιμότητας του επιχειρηματικού μοντέλου. Η ρευστότητα όμως αποτελεί προϋπόθεση συνέχειας. Μια επιχείρηση μπορεί να αντέξει μια χρονιά με χαμηλότερο περιθώριο. Δεν μπορεί να αντέξει χωρίς μετρητά. Όταν λοιπόν τίθεται η ερώτηση «πού πήγαν τα λεφτά;», η απάντηση δεν βρίσκεται σε έναν αριθμό. Βρίσκεται στη ροή των υποχρεώσεων, στον χρόνο είσπραξης, στη δομή χρηματοδότησης και στη διαχείριση.Το κέρδος δείχνει ότι η επιχείρηση λειτουργεί σωστά. Η ρευστότητα δείχνει ότι μπορεί να συνεχίσει να λειτουργεί. Και στην επιχειρηματικότητα, η συνέχεια είναι η πιο αυστηρή μορφή επιτυχίας. Αν δεν έχετε την απάντηση στην ερώτηση «που πήγαν τα λεφτά», τότε θα πρέπει να επανεξετάσετε εκ βάθρων το επιχειρηματικό σας μοντέλο.* Το παραπάνω κείμενο εκφράζει προσωπικές απόψεις και εκτιμήσεις του συντάκτη. Για την σύνταξη και διόρθωση του παρόντος, έγινε χρήση εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης.*Ο Βασίλης Βογιατζής MSc , είναι Λογιστής – Φοροτεχνικός Α’ Τάξης , ιδρυτής της Λογιστικής εταιρείας VoyiatzisGroup , με έδρα την Κω.