Ραδιόφωνο Live Επικοινωνία Χρήσιμα τηλέφωνα
Follow us
  • ΑΡΘΡΟΓΡΑΦΊΑ

Κάθε τόπος στην Ελλάδα για να ναι άξιος του ονόματός, πρέπει να χει τον τρελό του – τουλάχιστον στα δικά μας τα χρόνια, όταν ήμαστε παιδιά και έφηβοι.

Η Κως είχε δύο. Ο ένας ντόπιος, ο Γιάννης ο Καγκάς, νέος, καμία τριανταριά χρονώ. Οι δικοί του, μικροαστοί νοικοκυραίοι, τον φρόντιζαν αλλά εκείνος που να καθίσει στο σπίτι. Γύριζε όλη μέρα στους δρόμους, κουρεμένος με την ψιλή μηχανή άτριχος, ξυπόλητος και επειδή τα ρούχα τον ενοχλούσαν, τα σκίζε και γυρνούσε μονίμως με κουρέλια. Γελούσε υστερικά, χωρίς λόγο κι όταν έβλεπε κάποιον που δεν του άρεσε η φάτσα του, τον πλησίαζε, τον έδειχνε με το δεξί του χέρι που κουνούσε σαν του Καραγκιόζη, έσκαγε στα γέλια (γέλιο τρελού) και τον προσφωνούσε με τη μοναδική φράση που ήξερε: «Μωρέ γαμπρός!...».

Όπου μια μέρα, είχε βρει περίπατο στον παραλιακό δρόμο, ο Ιταλός Διοικητής της Κω, ένας σεβάσμιος κόντες, κοντούλης, καλοντυμένος, με καπελαδούρα και μπαστούνι, κρατώντας αλαμπρατσέτα την μπρατσωμένη κοντέσα του. Κανένας καραμπινιέρος δεν το συνόδευε, κι ο κόσμος κρατιόταν σε απόσταση για να μην υποχρεωθεί να υποβάλει τα σέβη του. όπου τον βλέπει ο Καγκάς, τον πλησιάζει, τον δείχνει με το μακρύ του χέρι, βγάζει την πολεμική κραυγή «Μωρέ γαμπρός!...» και ξεκαρδίζεται στα γέλια. Επιπλέον παραμερίζει τα κουρέλια του παντελονιού του και σήκωνε με το δεξί του χέρι τη γυμνή φύση του.

Η γυναίκα του Διοικητή δεν πίστευε το ονοματιόν της. Προπεράσανε τον Καγκά και το κεφάλι της γυρισμένο ίσια πίσω και έβλεπε το υπερφυσικό εργαλείο.

Το τι επακολούθησε το αντιλαμβάνεται ο καθένας, αν και η ιστορία δεν το χει καταγράψει. Κι όμως επρόκειτο για την πιο πρωτότυπη αντιστασιακή πράξη που έγινε επί Ιταλοκρατίας στα Δωδεκάνησα. Ο Καγκάς, στην περίπτωση αυτή, είχε ενεργήσει, έστω ασυνείδητα, εκφράζοντας το ομαδικό υποσυνείδητο.

Άλλος τύπος ήταν ο Σπύρος ο Φασουλής. Καμιά σαρανταπενταριά, πενήντα χρονώ, με μαύρα κορακάτα μαλλιά και μουστακόγενα που άρχιζαν ν’ ασπρίζουν. Δεν ήταν ντόπιος, η προφορά του έδειχνε καθαρά πως ήταν Ελλαδίτης θαλασσινός, ίσως από κανένα μεγάλο νησί του Αιγαίου. Κανένας δεν ήξερε πως έφτασε στην Κω, έλεγαν πως τον ξέβρασε η θάλασσα στην ακρογιαλιά, ύστερα από κάποιο ναυάγιο. Ενώ ο Καγκάς ήτανε ντόπιος και καταγόταν από την οικογένεια Τσάμπαλα, που μαζί με τους Ιτσινέδες, ήτανε οι περιβολάρηδες της Κω. Ίσως οι φρικτές καταστάσεις που αντιμετώπισε τότε, στάθηκαν η αιτία να σαλέψει το λογικό του. Πώς ήξεραν τ’ ονομά του, ήταν επίσης άγνωστο. Ίσως το είπε ο ίδιος, όταν πρωτοπάτησε στη στεριά. Ο Σπύρος ήταν ήμερος, εκτός όταν τον πείραζαν, οπότε μπορούσε να γίνει και επικίνδυνος.

Αξιοπρεπέστατος πάντα, δεν πήγαινε ποτέ να ζητιανέψει. Γύριζε τα σπίτια και ρωτούσε με βαριά βραχνή φωνή τις νοικοκυρές: «Θέλετε ψάρια;». Και όταν του λεγαν ναι, ρωτούσε «πόσα;». Kι ύστερα έβγαζε από την τσέπη του ένα ξύλινο δισκάρι, καλοδουλεμένο, ίσαμε μια παλάμη, και τους έριχνε όσα καλά ψάρια του ζητούσαν: «Ένα, δύο, τρία». Οι νοικοκυρές έπαιρναν από το φανάρι ότι απομεινάρια φύλαγαν και του τα χυναν στο μεγάλο τενεκεδένιο κατσαρόλι που κρατούσε, αδιακρίτως: μακαρόνια, κρεατινά, χορταρικά, σούπες, σαλάτες, ψάρια. Κι όταν αυτό γέμιζε, αποσυρόταν σε κάποιο έρημο μέρος, όπου έμενε μονολογώντας βραχνά κι έτρωγε χωρίς να πλησιάζει κανέναν.

Παρέλειψα να πω ότι στον ώμο του είχε πάντα ένα αυτοσχέδιο τουφέκι δικής του κατασκευής, φτιαγμένο από ξύλο και κάτι σιδερικά που τα ένωνε τεχνικά με σύρμα. Μ’ αυτό το όπλο, τον βλέπαμε συχνά να ψαρεύει στην ακρογιαλιά, πριν πάρει τη γύρα του στη γειτονιά, μονολογώντας. Χωρίς υπερβολή, ο Σπύρος θα μπορούσε να θεωρηθεί (τουλάχιστον κατ’ ονομα) ως ο εφευρέτης του ψαροντούφεκου.

Τον πλησίασα περισσότερο, μετά το σεισμό, τα καλοκαίρια, ίσαμε το 1937, που πήγαινα στην Κω να δω τον πατέρα. Ο Σπύρος έμενε σ’ ένα ερειπωμένο από το σεισμό αρχοντικό, δίπλα στου πατέρα, σκοτεινό σαν καταγώγιο μάγου και εκεί έτρωγε, κοιμόταν κι είχε το εργαστήρι του. Μου δειξε διάφορα όπλα, καμωμένα απ’ τον ίδιο, κρεμασμένα στους ετοιμόρροπους τοίχους, καθώς και δαχτυλίδια με στριμμένο σύρμα, που τα φορούσε ο ίδιος. Με κανέναν τρόπο δεν τα δινε όταν του τα ζητούσαν, αλλά σε μένα χάρισε ένα, για τη φιλία μας. Και να πεις ότι κουβεντιάζαμε. Του άρεσε μόνο να κάθομαι κοντά του και να μοιράζομαι τη μοναξιά του.

Ο συνειρμός με τον Σπύρο ήρθε κάπου δέκα χρόνια αργότερα, όταν πηγαίναμε με την αδερφή μου να πάρουμε σ’ ένα κατσαρόλι, το περίσσευμα από τα καζάνια του μάγειρα, έξω από την πόρτα της υπηρεσίας της Λέσχης των Ιταλών Αξιωματικών της Πρέβεζας, μαζί μ’ ένα μικρό ψωμάκι (πανιότα).

(Από το βιβλίο του Ε. Κάσδαγλη «Ιστορίες πριν από τον σεισμό»)


Ο Μανόλης ο Μαστοράκης, μου έλεγε ότι ο Καγκάς έκανε φόρα την φύση του στο ζεύγος της Ιταλικής εξουσίας. Η γυναίκα του Ιταλού διοικητή εκθαμπώθηκε που τον είδε πολύ χαρισματικό και δήθεν ότι τον λυπήθηκε τον καλούσε στο σπίτι της την ώρα που ήταν μοναχή της, τον έλουνε τον τάιζε και τον έβαζε από πάνω της. Άλλοτε πήαινε που λέτε η πρώτη κυρία της Κω, την νύχτα και έβρισκε τον Γιάννη τον Καγκά, εκεί απέναντι από την «δροσιά» του Λήμνου εκεί στον αρχαιολογικό χώρο. Αυτή έμενε μες στα Εξάρχεια. Και αφού είχε κάνει την συνεννόηση πήαινε εκείνη απ’ έξω από τα αρχαία, και έστηνε τον πισινό της πάνω στα κάγκελα και ο Καγκάς από μέσα και κολλούσε και κεινος πάνω στα κάγκελα. Πίεζε εκείνη απ’ εξω, πίεζε και κείνος από μέσα και έμπαινε ο Σουλτάνος μες στην Κωνσταντινούπολη. Ήταν μεσάνυχτα και σκοτάδι. Ο Μανόλης πλησίασε και είδε από κοντά όλο το μυστήριο.

  • 21 Αυγούστου 2021
  • 0 Σχόλια

  • ΑΡΘΡΟΓΡΑΦΊΑ

Ένα διώροφο κτίριο στην οδό Ιπποκράτους πωλείται σε τιμή ευκαιρία ςκαι δεν πάει κανένας κοντά, γιατί τα δυο μαγαζιά του δεν δουλεύουνε και αδυνατούν να πληρώσει το νοίκι. Έτσι κατήντησαν όλα τα μαγαζιά της πόλης της Κω, έπεσε η εμπορικότητα της πόλης. Η Πόλη της Κω επί Δημαρχίας Γ. Κυρίτση, εγώ θυμάμαι εκείνο το κτίριο της λεωφόρου Ιπποκράτους πριν από αρκετά χρόνια, το κρατούσε το καφενείο κάποιος Χριστόδουλος Παντελίδης και είχε πολύ δουλειά, δεν έβρισκες τραπέζι να κάτσεις. Και σήμερα η Πόλη της Κω έχει τα μαύρα της τα χάλια. Έχασε και την ομορφιά της και το μεγαλείο της και την αίγλη της. Οι Ιταλοί της είχαν δώσει όψη μεγαλουπόλεως και τώρα από το άγριο μακελειό που της ρίξανε οι τρεις ΠΑΣΟΚΟΙ Δήμαρχοι (Καϊσερλης, Φάκκος, Κυρίτσης) από τους τρεις, ο Κυρίτσης της έδωσε την χαριστική βολή.

 Τα χρόνια του ΠΑΣΟΚ μας κοροϊδεύανε με τα ψεύτικα λουλούδια και παρτέρια, δεν άφησαν πλατεία για πλατεία. Εκείνη η λεωφόρος Ιπποκράτους και το όνομά της ήταν σύμβολο της Κω, τώρα αντί για λεωφόρος βλέπεις δύο σοκάκια που και τα δυο μαζί κάνουν μια χαντάκα. Και η ταμπέλα λεωφόρος Ιπποκράτους παραμένει εκεί φαρδιά πλατιά να συμβολίζει τον λαϊκισμό του ΠΑΣΟΚ και να μετρά ακόμα λεωφόρος. Θυμάμαι τον ομαδικό θόρυβο των κομπρεσέρ του Δήμου και των άλλων μηχανημάτων που ξεβουίζαν την Πόλη. Ο Κυρίτσης δοκίμασε εκεί την Δύναμη Αλλαγής, όταν ήταν κάπως φορμαρισμένος, τώρα δεν υπάρχει πια Δύναμη Αλλαγής. Ένα μακελειό από την μία άκρια μέχρι την άλλη να βομβαρδίζει ανηλεώς την πόλη, να την κάνει αχταρμά, με μοναδικό σκοπό να βγάλει τα αυτοκίνητα από την πόλη. 

Ο πιο σώφρων α’ όλους ήταν ο Νίκος ο Μυλωνάς. Μου είπε τότε ότι θα μπορούσε να κάνει πεζόδρομους με διαγραμμίσεις. Ο Κυρίτσης προτίμησε τον βομβαρδισμό της Πόλης, μέχρι που την έκανε Γκουέρνικα ( ισπανική πόλη που βομβαρδίστηκε ανηλεώς από τους Γερμανούς φίλους του Φράνκο). 

Όπως είναι σήμερα η παραστριμωγμένη πόλη με τους πεζόδρομους τα παρτέρια και τα λουλουδάκια, αν συμβεί μια πυρκαγιά, είναι δύσκολο να πάει κοντά η πυροσβεστική. Ο Φάκκος παραμόρφωσε την πλατεία του Κερμεττέ με δύο κινεζικές παγώδες εκτρώματα που δεν δένουν καθόλου με την παράδοση της Κω, μόνο και μόνο για να βγάλει τα αυτοκίνητα μέσα από την πλατεία και να τα παραστιβάξει στον δρόμο του Ασκληπιείου με αποτέλεσμα να δεινοπαθεί να περάσει το λεωφορείο. Αυτό ήταν έγκλημα.

Θα ήτανε καλύτερα να ήταν τα αυτοκίνητα μέσα στην πλατεία, παρά μέσα στο δρόμο του Ασκληπιείου, να υποβαθμίζει εκείνο το αθάνατο μνημείο του Ελληνικού πολιτισμού. Υπήρχαν και άλλοι τρόποι για να απελευθερώσουμε την πόλη από τα σταθμευμένα αυτοκίνητα και να γλιτώσει η πόλη το μακελειό. Τα πιο πολλά αυτοκίνητα Ιχ μέσα στην πόλη έχουν αυλές που μπορούσε να κάνει ο καθένας ένα πάρκινκ να φεύγει το αμάξι μέσα από το δρόμο. Επίσης τα μονίμως σταθμευμένα αυτοκίνητα να τα βγάζαμε έξω από την πόλη και να είχαμε μια μάντρα να τα συσσωρεύαμε μέσε και λόγω της κρίσης, πολλά αμάξια δεν τα κυκλοφορούνε. Καταθέτουν τις πινακίδες αλλά τα αμάξια είναι ακόμα μέσα στον δρόμο. Και ακόμα εκείνη η Ιπποκράτους προσφέρεται να γίνουν σιδηροκατασκευές πάρκινκ μέσα στους αρχαιολογικούς χώρους και να έχουν πρόσβαση από την Ιπποκράτους και να σταθμεύουν εκεί με κάποια κάρτα. Θα οφελούσαμε και τα αρχαία μνημεία κάτω από την σκιά επειδή τα προσβάλει ο καυτός ήλιος.

 H Ρώμη έχει πολλά τέτοια πάρκινκ μες στους αρχαιολογικούς χώρους. Επίσης στην Ανατολική πλευρά του λιμανιού, εκείνο το μεγάλο κομμάτι που έχει στη μέση εκείνο το συντριβάνι έκτρωμα ,να ξηλωθούν και να γίνει πάρκινκ με ελεγχόμενη στάθμευση για να δουλέψουν και του λιμανιού τα μαγαζιά και να λειτουργήσει και ο παλιός παραδοσιακός περίπατος επίσης η Ελ. Βενιζέλου πρέπει να γίνει ελεγχόμενη στάθμευση καθ’ όλο το μήκος της για να σταθμεύει ο κόσμος τα αυτοκίνητά του για να δουλέψουν τα μαγαζιά και να ανέβει η εμπορικότητα της πόλης και να χουνε και ένα πάρκινκ να κάνουν και μια επίσκεψη στο νοσοκομείο είτε σε κάποια άλλη υπηρεσία. Αν ο Κυρίτσης απέφευγε το μακελειό της πόλης που έκανε σαν μαινόμενος ταύρος, θα ξανάβγαινε πάλι Δήμαρχος , γιατί να μην έβγαινε; εμείς δεν έχουμε τίποτα με τον Κυρίτση, εμείς την θέλαμε την ελεγχόμενη στάθμευση, ήταν και αυτή κάποια λύση. Η Ρόδος έχει πολλούς δρόμους με ελεγχόμενη στάθμευση. Και ακόμα αν είχαμε γίνει Ευρωπαίοι θα κάναμε αυτά που κάνουν εκείνοι, ακόμα και οι Βαλκάνιοι. 

Ώρα 5 απόγευμα, σταματούν τα τροχοφόρα να βγουν τα παιδιά στους δρόμους να παίξουνε. Μου τα λένε Αλβανοί γραμματισμένοι που δουλέψαν στη δουλεψή μου. Και πρώτο το λιμάνι έπρεπε να κλείσει, να εφοδιάζονται τα μαγαζιά από νωρίς και να λειτουργήσει και ο περίπατος. Περίπατος με τροχοφόρα δεν γίνεται. Αυτά που έπρεπε να κάνει ο Κυρίτσης δεν τα έκανε μόνο παραμόρφωσε την πόλη με παρτέρια και φτηνά λουλουδάκια και άλλα μασκαραλίκια και επομένως έπεσε στην αντιπάθεια των Κώων, αυτό φάνηκε στις εκλογές που ακολουθήσανε. 

Στους 100 ψήφους του Νικηταρά, έπαιρνε και εκείνος πέντε. Ο Κυρίτσης μαζί με τους άλλους ΠΑΣΟΚΟΥΣ, με πρώτο πάντα τον Γαληνό του Πυλιού, ήταν πιστό πειθήνιο του Ανδρέα, πιστέψανε στην αλλαγή του Ανδρέα.

 Ήταν η ομάδα πρώτης σειράς ορκισμένοι και ακριβοπληρωμένοι από το ΠΑΣΟΚ, ήταν η εποχή που ο Ανδρέας κατήργησε όλα τα μεγάλα έργα και έριξε όλη την Δύναμη Αλλαγής στα λουλουδάκια και στα παρτέρια. Ο Ανδρέας με τα παρτέρια και τα λουλουδάκια και τα ψυχοπαίδια του κατεδάφισε όλο το δημιουργικό οικοδόμημα των Ιταλών. Τώρα να δούμε ποιος ηγέτης θα βρεθεί που να το λέει η καρδιά του, να μπει από την μια να βγει από την άλλη, να κατεδαφίσει όλα τα εκτρώματα που στηθήκαν επί ΠΑΣΟΚ και να επαναφέρουν την Πόλη της Κω στην προ του Κυρίτση εποχή.

  • 03 Ιουλίου 2021
  • 0 Σχόλια

  • ΑΡΘΡΟΓΡΑΦΊΑ

Ο ποταμός του Ασκληπιού κάποτε πλημμύριζε και κατέβαζε ασπρόπετρες και άσπριζε τα χωράφια σε όλο το Πελεζίκι. Οι Κονιαριώτης Τούρκοι από το Κονιαριό, άρχισαν από το 1940 και φεύγαν από το Κονιαριό και κατεβαίναν κάτω. Μέχρι το 1960 δεν έμεινε κανένας εκεί πάνω. Κατεβήκανε κάτω και κατοικήσανε εκεί στο Πελεζίκι. Εκεί ξεχαλικώνανε τα χωράφια τους και χτίζαν τα σπίτια τους, ασπρόπετρες και με πυλάσβεστο ασβέστη και πορσελάνη. Όμως εκείνες οι ασπρόπετρες ξερνούσανε ένα χνούδι άσπρο, σαν πούδρα, ακόμα και κει που ήταν χτισμένες. Ήταν οι πιο ακατάλληλες πέτρες για να χτίσει κανείς ένα κτίριο. Όπως ήταν λοιπόν χτισμένες, ξερνούσανε την πούδρα και έμενε το κτίριο ξεχοτρόχαλο. Οι Τούρκοι όμως το πήραν αυτό χαμπάρι και τα αδειάσανε σιγά σιγά τα σπίτια και φύγαν από κει και όταν καταρρεύσανε, ήταν ακατοίκητα. Και αυτά τα κτίσματα που κτίζουν οι Αλβανοί σημερα με ασπρόπετρες, και αυτά αυτό πάθανε, γιατί συνηθίζουν να χτίζουν με ασπρόπετρες και είναι όλα χαραμουντάρια, ξεκολλημένες οι πέτρες πάνω από το πυλάσβεστο. Σήμερα γενικά τα πυλάσβεστα σπίτια στο Πελεζίκι, με τον τελευταίο σεισμό, χαλάσαν όλα. σήμερα γενικά τα πυλάσβεστα κτίσματα, τα προσβάλλει η κλιματική αλλαγή. Βλέπουμε και αυτά τα πυλάσβεστα κτίσματα που είναι στην Ιπποκράτους που έχουν ζωή πάνω από 150 χρόνια ζωής και έχουν ζήσει τόσους σεισμούς και δεν έχουν πέσει. Και τώρα που η κλιματική αλλαγή τα πύρωσε και κόπρισε το πυλάσβεστο, καταρρεύσανε με τον τελευταίο σεισμό, αφού είχανε πάθει την αποσύνθεση από την κλιματική αλλαγή.

Ο τελευταίος σεισμός μας δίδαξε ακόμα ότι τα σύγχρονα κτίριά μας είναι πολύ βαριά πάνω σε ένα σεισμογενές νησί. Πήρα βόλτα όλα τα κτίρια που η επιτροπή τα είχε κρίνει ακατοίκητα (κόκκινα) και είδα ότι την πιο μεγάλη ζημιά την πάθαν τα ισόγεια, που σηκώνουν από πάνω άλλους 3 ορόφους. Όλοι οι τοίχοι των ισογείων είχανε κομματιαστεί από τα βαρύ φορτίο που σηκώνουνε, τα τριώροφα κτίρια συν το υπόγειο, τετραώροφα.

Κάποτε έφτασαν στην Κω κάποιοι γυρολόγοι και πουλούσανε ορόφους στους παραλήδες. Όσοι είχαν λοιπόν φράγκα αγοράσανε ορόφους, όπως ήταν το ξενοδοχείο Ξενία, το σημερινό «Νερό». Άλλη μια άδεια πήρε ο Κυριάκος ο Μπακάλογλου, άλλη μια το ξενοδοχείο Κως και μερικοί άλλοι. Πάνω στα βεβαρυμένα κτίρια προσθέσαν ακόμα έναν όροφο, για να φανταστείτε τι βάρος έχουν τα κτίριά μας. η Κως έχει υποστεί πολλούς σεισμούς, πολλές ζημιές και μυαλό δεν βάλαμε. Τώρα τελευταία φαίνεται να βάλαμε. Του Αφεντούλη η κόρη η Σόνια, πήγε να βγάλει άδεια οικοδομής για να πάρει όροφο πάνω στο διώροφό της. Και εκεί την κόψανε για να της δώσουν άδεια την υποχρεώσαν να το κάνει σιδηροκατασκευή. Οι σιδηροκατασκευές θα είναι οι κατασκευές του μέλλοντος. Είναι 100 φορές πιο ελαφριά από την τσιμεντοκατασκευή και 50% οικονομικότερη και 100% μακροβιότερη. Δουλεύαμε μαζί με τον Κωνσταντή τον Μαμμουζέλο ποσπερίζαμε μαζί και μου έλεγε για τα μπινιαλίδικα κτίρια που χτίζαν οι Βυζαντινοί τις εκκλησίες του και οι Μουσουλμάνοι τα τζαμιά τους. Τα κτίζανε ως εξής: ανοίγαν λάκκο στην πορσελάνα και σβήναν εκεί μέσα τον ασβέστη και όταν μαλάσαν το πυλάσβεστο, η λάσπη έκαιγε και έπρεπε να δουλευτεί ζεστή ζεστή πριν κρυώσει, αυτός ήταν ο μπινιάς. Έτσι χτιζόταν τα μπινιαλίδικα κτίσματα. Και εδώ στην Κω έτσι τα κτίζανε και όταν κτιζότανε τα αφήνανε πέντε χρόνια αστέγαστα για να φάει το κτίριο πέντε χειμώνες βροχή, να στανιάρουνε. Και όταν οι μπινιάδες βρέχονταν χόχλαζε ο τοίχος που νόμιζες ότι έσβηνες ασβέστη. Αλλά από αντοχή ξεπερνούσαν το μπετόν. Μπινιαλίδικα κτίσματα στην Κω εκτός από τα τζαμιά, ήταν τα Χαμάμ, τα αρχαία μνημεία, τα κάστρα, προπαντώς εκείνα που ήταν θεμελιωμένα μες στη θάλασσα. Κάποτε πριν 40 χρόνια με βαλε ο Γιώργης ο Παππούλης να χαλάσω έναν μπινιαλίδικο τοίχο μες στο τζαμί της Λότζιας, που το χε νοικιασμένο. Μαρτύρησα να το χαλάσω με το κομπρεσέρ. Μια πέτρα γερή δεν έβγαλα, όλες τις έβγαλα κομματιασμένες που δεν ξεκολλούσαν πάνω από τους μπινιάδες. Αν ήτανε από μπετόν, θα το χαλούσα πολύ πιο εύκολα. Επίσης το τζαμί της Αγοράς είναι μπινιαλίδικο κτίσμα. Υπέστη μεγάλες ζημιές από την πελέκα που του χαν ρίξει οι ένοικοι των μαγαζιών. Πήραν χαμπάρι ότι οι τοίχοι είχαν 60 πόντους φάρδος και τους πελεκούσανε να τους κάνουν πιο στενούς για να κερδίσουν χώρο μες στα μαγαζιά τους. Και η Αγιά Σοφιά και ο τρούλος της είναι φτιαγμένα μπινιαλίδικα γι΄αυτό στέκονται ακόμα όρθια και μετρά αιώνες. Οι Ιταλοί στην Κω μπορεί να κάναν κτίρια από μπετόν αλλά μπινιαλίδικα δεν κάνανε. Ωραία τα κτίρια των Ιταλών αλλά δεν έχουν την αντοχή του μπινιά. Η Αγιά Σοφιά στέκεται πάνω από 1000 χρόνια σήμερα ενώ η ζωή του μπετόν δεν ξεπερνά τα 200 χρόνια το πολύ πολύ. Ο Άγιος Νικόλαος της Κω αν ήτανε μπινιαλίδικος θα μετρούσε και κείνος χιλιετηρίδες όπως μετρά η Αγιά Σοφιά. Οι Ιταλοί τα πυλάσβεστα κτίρια προτιμούσαν σπαστή πέτρα της κάβας, που μαγκώνουν καλύτερα παό τις στρογγυλές του ποταμού. Το κάστρο της Κω είναι μπινιαλίδικο και είναι θεμελιωμένο μες στο νερό και μετρά μέχρι σήμερα 14 αιώνες. Το 1947 ο Γενικός Διοικητής Δωδ/σου Γεώργιος Κουρούκλης, άνθρωπος διορατικός είδε τα κτίρια της Κω ότι ήταν υπέρβαρα και μια που ήταν εξουσία απεφάσισε να τα ελαφρώσει. Έβαλε τους αδελφούς Κωνσταντή και Θοδωρή τους Τσολάκηδες και χάλασε το καμπαναριό της Ιταλικής εκκλησίας και ένα μικρό στοιχείο στην οροφή του Δικαστικού μεγάρου που είχε 2,5 μέτρα ύψος. Τότε τον επικρίναμε τον Κουρούκλη γιατί να βάλει χέρι να χαλάσει αυτά τα Ιταλικά κτίσματα που ήταν το πρεπάδι της Κω. Σήμερα όσο βλέπουμε ότι τα κτίρια της Κω πουζιάζονται από το πολύ βάρος, του δίνουμε δίκιο και λέμε, μακάρι να αφαιρούσε και από το δικαστικό μέγαρο κανένα όροφο να το ελαφρύνει πιο πολύ να το σώσει για να μην ψαχνόμαστε σήμερα για νέο δικαστικό μέγαρο. Κάνουμε λοιπόν μια σύγκριση και λέμε, το μπινιαλίδικο κάστρο της Κω στέκεται και μετρά σήμερα 14 αιώνες και το δικαστικό μέγαρο που είναι κτισμένο με τη σύγχρονη κατασκευή , με μπετόν και σίδηρο που το θεωρούμε άτρωτο, δεν έζησε παραπάνω από 90 χρόνια αφού οι δικηγόροι ψάχνουνε σήμερα για νέο δικαστικό κτίριο.

Εγώ αυτά τα γράφω από τις εμπειρίες μου και τις δραστηριότητές μου στη οικοδομή σαν ο πιο παλιός εργολάβος της Κω που στέκομαι ακόμα στη ζωή.

  • 28 Απριλίου 2021
  • 0 Σχόλια

  • ΑΡΘΡΟΓΡΑΦΊΑ

Για τους ανθρώπους εκείνης της εποχής ο Α’ Παγκόσμιος Πόλεμος ήταν ένα τρομακτικό σφαγείο. Στο διάστημα όμως 1918-1919, ο κόσμος βίωσε την εμπειρία μιας τρομερής ασθένειας που μέσα σε λίγους μήνες εξόντωσε περισσότερα θύματα απ’ ότι ο πόλεμος: την «ισπανική» γρίπη.

Οι μοναδικές πανδημίες που μπορούν να συγκριθούν με αυτή του 1918, είναι οι λοιμοί του Ιουστινιανού που τον 6ο αιώνα κόστισαν τη ζωή, απ’ ότι φαίνεται, εκατό εκατομμυρίων ανθρώπων και ο Μαύρος Θάνατος (πανώλη) του 1347 – 1350 που θέρισε τον ευρωπαϊκό πληθυσμό

Τα θύματα της πανδημίας της γρίπης του 1918 είναι σύμφωνα με τις εκτιμήσεις, είκοσι εκατομμύρια. Ίσως και παραπάνω, δεδομένου ότι τα υψηλότερα ποσοστά θνησιμότητας καταγράφονται σε πολλές περιοχές της Ασίας και της Αφρικής, για τις οποίες δεν υπάρχουν επίσημα στοιχεία των θανάτων. Οι θάνατοι αυτοί προκλήθηκαν από έναν ιό που παρέμεινε μυστηριώδης, καθώς οι επιστήμονες δεν κατάφεραν να τον απομονώσουν με βεβαιότητα, ενώ σε τέσσερις μόνο μήνες, μόλυνε το μισό πληθυσμό του πλανήτη. 

Ενδεχομένως να πρόκειται για έναν ιό που προήλθε από τα ώα και συνδυάστηκε με κάποιον ανθρώπινο: αυτός ο θανάσιμος συνδυασμός μπορεί να γεννήσει ένα νέο ιό που προσβάλλει τους πνεύμονες των ανθρώπων. Ένα από τα τόσα μυστήρια που τυλίγουν την «ισπανική» γρίπη είναι και αυτό της καταγωγής της. 

Παρά το όνομά της, η νόσος δεν προήλθε από την Ισπανία. Και μάλιστα, πιθανότατα ο ιός να εκδηλώθηκε για πρώτη φορά στο Κάνσας, μέσα σε ένα στρατόπεδο. Εδώ, το Μάρτιο του 1918, νοσηλεύτηκαν 107 ασθενείς με συμπτώματα μιας σοβαρής γρίπης. Σύντομα, ο ιός εξαπλώθηκε στο στρατόπεδο. Οι επιζήσαντες στάλθηκαν στην Ευρώπη, όπου και διέδωσαν την ασθένεια. 

Κατά μυστήριο τρόπο, ο ίός εξαφανίστηκε όπως εμφανίστηκε, χωρίς να αφήσει ίχνη. Πάντως, σύμφωνα με ορισμένους επιστήμονες, δεν αποκλείεται ο ιός να επιβιώνει σιωπηλά σε κάποια περιοχή της γης, διατηρώντας την ικανότητα να ενεργοποιηθεί και να προκαλέσει πάλι επιδημία την κατάλληλη στιγμή. Εδώ και μερικά χρόνια, οι επιστήμονες άρχισαν να μελετούν και πάλι την «ισπανική» γρίπη, όταν ανακάλυψαν στη Νορβηγία τα πτώματα έξι θυμάτων της γρίπης που ήταν θαμμένα σε κάποιο σημείο πάνω από τον Πολικό Κύκλο: το κρύο διατήρησε τον ιό και ίσως τελικά να έφτασε η στιγμή να κατανοήσουμε την μοριακή δομή του.

  • 16 Απριλίου 2021
  • 0 Σχόλια

  • ΑΡΘΡΟΓΡΑΦΊΑ

Εγώ γεννήθηκα και μεγάλωσα και γέρασα στο Γιαπιλί, δεν ξενιτεύτηκα, ούτε έκανα πολλά ταξίδια στην ζωή μου. Και αυτοί που ξενιτευτήκανε από το Γιαπιλί δεν κάνανε καλύτερη κατούνα από μένα. Το 1970 αγόρασα ένα μεγάλο χωράφι στο Γιαπιλί. Είναι λίγο πλαγιαστό. Έχτισα μέσα αρκετά σπίτια, έχτισα και ένα δικό μου μικρό για τα γεράματά μου στο πιο ψηλό μέρος του χωραφιού και μένουμε εκεί με την γυναίκα μου. Το δωμάτιό μου είναι ψηλά και έχω πόρτα και βγαίνω και καθίζω στη βεράντα αυγή αυγή και κάνω ένα τσιγάρο και απολαμβάνω τους πετεινούς που κράσουνε και ξημερώνει η μέρα και βλέπω τα παλιά σπίτια, το πιο πολλά είναι ρημάδια, όμως εγώ τα φτασα κατοικημένα και θυμάμαι όλους τους παλιούς κατοίκους του Γιαπιλιού που τα κατοικούσανε. Τώρα που τα βλέπω ρημαγμένα και ακατοίκητα, λέγω που πήγαν αυτοί οι παλιοί ανθρώποι και αναστενάζω. Οι πιο πολλοί ήταν γεωργοί και τώρα όπως κάθομαι στη βεράντα μου την αυγή, βλεπω κατά ήλιου βασίλεμα ήταν οι Μανιάδες, οι Βραχνάδες, παλιοί γεωργοί της Κω κατά ήλιου βγάλμα και κατά την νοτιά κατοικούσανε οι Σβουρένηδες, οι Πεταλάδες, οι Παζάκηδες, οι Χόνδρηδες, ο Βσίλης ο Προκόπης, οι Πασπαράδες, οι Κωστόγληδες, οι Καρακιόζηδες και οι Τσουκαλάδες, οι πιο κοντινοί μου γείτονες ήτανε οι Τσουκαλάδες. Εκεί που μένω τώρα ένας γαδουρόδρομος, μας χωρίζει 2 μέτρα φάρδος, ίσα ίσα που περνά ένας γάδαρος φορτωμένος κλαδιά, αν συναντιόνταν με άλλο γάδαρο, ό ένας έπρεπε να στρέψει πίσω γιατί δεν χωρούσανε.Σήμερα θα κάνω λόγο για τους Τσουκαλάδες του Γιαπιλιού. Γύρω από το 1880, ήρθε από τη Ρωσία ένας Καλύμνιος, Θέμελη Μαμουζελο τον λέγανε, τσουκαλάς στο επάγγελμα, καλός τεχνίτης και καλός άνθρωπος. Εγώ δεν τον έφτασα αλλά η μάνα μου, μου έλεγε ότι όταν μαλώναν μεταξύ τους οι γεωργοί στο Γιαπιλί και είχαν διαφορές, πήαινε ο ίδιος έλυνε τις διαφορές τους και τους συμφιλίωνε. Στο Γιαπιλί παντρεύτηκε την Ρηνιώ, αδελφή του Γιώργη του Σβουρένου. Τον αναγνωρίζαν όλοι ότι ήταν ο πιο ανδρειωμένος και τον σέβονταν όλοι. Ο Γιώργης ο Σβουρένος έδωσε στην αδερφή του ένα χωράφι προίκα, αυτό που είναι το πιο κοντινό μου και το έκανε εργαστήρι και καμίνι και έκανε τα πήλινά του. έκανε λαϊνια, τσουκάλια, τσανάκες, πιάτα, λεκάνες που ψήναν το αρνί της Λαμπρής, πύθους και κουζιά που αποθηκεύαν τις ελιές, τα σύκα και όλες τις κουμπάνιες, έκανε ακόμα φουφούδες για μαγκάλια, φλιτζάνες και σχεδόν όλα τα σκεύη της κουζίνας. Δεν υπήρχαν ακόμα οι τέντζερες και τα αλουμίνια. Τότε πίναμε νερό με τα λαϊνια, το λαϊνι το κρύενε το νερό όσο έπρεπε και ήμασταν υγιής. Τώρα πίνουμε παγωμένο νερό από το ψυγείο και παθαίνουμε όλο κρυολογήματα στο λαιμό.Εμείς δεν το φτάσαμε τον γέρο Θέμελη, φτάσαμε όμως τον γιο του τον Κωνσταντή ο οποίος ήταν και κείνος άριστος τεχνίτης και τσουκαλάς και χτίστης. Ήτανε γείτονάς μας και κουμπάρος μας και συγγενής μας αφού και κεινος ήταν Σβουρένος από την μάνα του. Ήταν ο άνθρωπος που έχτισε τον Αγιο Νεκτάριο. Του γέρου Θέμελη τα Τσουκαλαριά και το καμίνι ήτανε πάνω στο χωράφι της γυναίκας του, στέκονται ακόμα τα παλια σπίτια, έστω και ακατοίκητα που κατοικήσαν οι δυο κόρες του η Αγγελική και η Γραμματική. Εκεί πάνω ήταν και το μεγάλο καμίνι που το δούλεψε ο Κωνσταντής μερικά χρόνια μετά τον πατέρα του. τελευταία φορά που το άναψε ήταν το 1947 και θυμάμαι που πήγαμε όλοι και οι παλιοί γεωργοί και ποσπερίσαμε και ο Κωνσταντής τους έστησε τάβλες και κάτσανε.O πατέρας μου τους έφερε ένα καλάθι βελανίδια και βγάζαν από το καμίνι αθθάλι με καρβουνίδα και τα ψήναν και τρώγανε. Είχανε μια όρεξη και τα τρώγανε, ούτε κάστανα να τα νε.Εδώ όμως ήθελα να πω ότι το 1915 έμαθε ο γέρο Θέμελης ότι στην Γαλλία, που διεξαγόταν ο 1ος Παγκόσμιος πόλεμος, οι Γάλλοι ζητούσανε 2 Τσουκαλάδες να τους κάνουν πηλοσωλήνες για να στεγνώσουν τα νερά από τα χαρακώματα του Βερντέν. Ο Γέρος Θέμελης που έζησε τα πιο πολλά χρόνια του στη ξενιτιά και ήταν γλωσσομαθής πήρε το γιο του τον Κωνσταντή και φύγανε και εκεί οργανώθηκε με Γάλους εργάτες και κάνανε πηλοσωληνες και τα καταφέρανε κα στεγνώσαν τα χαρακώματα. Έτσι κερδίσαν οι Γάλλοι τον πόλεμο και κατατροπώσαν τους Γερμανούς. Όταν όμως τελείωσε ο πόλεμος , όπως μου τα διηγόταν αργότερα ο Κωνσταντής φύγαν με τον πατέρα του και κατεβήκανε στη Μαρσίλια (Μασσαλία) για να ρθουνε στην Κω αλλά εκεί βρήκανε δουλειά και δουλέψαν κανένα χρόνο και μας διηγόταν ο Κωνσταντής την Μαρσίλια που ήτανε μία αφρικανική γύφτιξη πόλη και κατοικούταν από λογοίς λογοίς ανθρώπους, καμηλιέρηδες, ζητιάνους, αγωγιάτες, αραπατζίδες και λογιών λογιών φάτσες και ήκμαζε ο έρωτας του εμπορίου. Εκεί γεμίσανε ψείρες και ζεματίζανε τα ρούχα τους στο καυτό νερό για να ψοφήσουν οι ψείρες. Πήγαν να μπουν στο καράβι και δεν τους δεχόνταν γιατί έπρεπε να εξοντώσουν τις ψείρες. Τελικά ταξιδέψαν το 1919. Το καράβι που τους έφερνε έπιασε Ιταλία και μετά τον ισθμό της Κορίνθου που είχε εγκαινιαστεί εκείνο τον καιρό. Όταν ερχόντανε για την Κω το καράβι έπιασε Σμύρνη που ήταν τότε Ελληνική. Από μέσα από το καράβι βλέπαν την ελληνική σημαία που κυμάτιζε στην προκυμαία της Σμύρνης και κλαίγαν από συγκίνηση. Όταν φτασαν στην Κω με τα λίγα λεφτά που φέρανε αγοράσαν ένα χωράφι στο Γιαπυλί, εκεί κοντά στη Φραζήδενας το Ντεππέ για να βγάζουνε κοκκινόχωμα να συνεχίσουν τα πήλινα. Αργότερα τα παιδιά του Κωνσταντή που ήταν όλοι φίλοι μου, ο Θέμος ο γνωστός ξυλέμπορας της Κω και ο Λευτέρης τα πουλήσανε. Του Λευτέρη το κομμάτι (5 στρέμματα) το αγόρασα εγώ. Ο Βαγγέλης το έχει ακόμα.Μετά το 1950 που ρθε η εξέλιξη έφερε ο Δημοσθένης ο Κρασάς τα αλουμίνια πιάτα και τις ανοξείδωτες κατσαρόλες , ήρθαν και τα ψυγεία με το παγωμένο νερό και κόπηκε η δουλειά των Τσουκαλάδων και ο Κωνσταντής το άφησε το μεγάλο καμίνι και έκανε ένα πιο μικρό κάτω στης γυναίκα τους το χωράφι και το λειτουργούσε μέχρι το 1965. Τότε έκλεισαν οριστικά τα Τσουκαλαριά στο Γιαπιλί.ΕΝΑ ΕΥΘΥΜΟ ΣΧΟΛΙΟΈνας παλιός μου φίλος, ο Ηλίας ο Καλαιζής που έζησε 104 χρονών και πέθανε πριοπέρυσι μου έλεγε σχετικά με τον πρώτο παγκόσμιο πόλεμο, που τα άκουγε και κείνος από τους Κώους προύχοντες που καθόταν στα καφενεία και πίνοντας τον καφέ τους εκεί στο καφενείο στην προκυμαία , από μία παρέα με επιφανείς Κώους με πρώτο τον Κώστα τον Πλατανίστα, πρεπιζάμενος προύχοντας της Κω, όπως και ο Κώστας ο Λουκίδης, ο Ευριπίδης ο Ζερβάνος και μερικοί άλλοι τα συζητούσανε μεταξύ σοβαρού και αστείου. Ο Κώστας ο Πλατανίστας αστειευόμενος πάντα έλεγε ότι 3 άνθρωποι από την Κω βοήθησαν τους Γάλλους στο 1ο παγκόσμιο πόλεμο να φτάσει στη νίκη. Πρώτοι ήταν ο Θέμελης Μαμουζέλος και ο γιος του Κωνσταντής που πήγαν στην Γαλλία και καναν τους πηλοσωλήνες και στραγγίξαν τα χαρακώματα του Βερντέν και τρίτος ο γέρο Δημοσθένης Θυμανάκης, πρώτος γιατρός της Κω, που είχε στο Παρίσι τον γιο του τον Αλέξη και σπούδαζε 20 χρόνια γιατρός και ένα χαρτί δεν έφερε του πατέρα του. 20 χρόνια του έστελνε ο πατέρας του το χρήμα με το τσουβάλι (που λέει ο χρόνος). Με αυτό το χρήμα κράτησε η Γαλλία στον πόλεμο. Εκεί πέρασε ο Αλέξης ο Θυμανάκης τα καλύτερα χρόνια της ζωής του. τα τρωγε με τις ωραίες Γαλλίδες. Αυτά μας έλεγε ο παλιός μου φίλος ο Ηλίας Καλαϊζής. Τώρα πια γέρος και γω βγαίνω στη βεράντα μου και ακούω τους πετεινούς που κράζουν για να ξημερώσει η μέρα και βλέπω τα παλιά σπίτια έρημα και ακατοίκητα. Τα σπίτια των Τσουκαλάδων είναι τα πλησιέστερά μου και το καμίνι που το θυμάμαι τον καιρό που λειτουργούσε, δεν υπάρχει και αυτό σήμερα και μες στο λάκκο του καμινιού έχει φυτρώσει ένας τεράστιος ευκάλυπτος.Φέρνω στο νου μου τους παλιούς γεωργούς τους Τσουκαλάδες τις παλιές παραγωγικές χρονιές της Κω, τα χωράφια όλα καλλιεργημένα, όλα τα παράγαμε ακόμα και τα βουνά ήταν σπαρμένα σιτάρια. Τα θυμάμαι όλα και βγάζω βαθύ αναστεναγμό γιατί τότε ήμασταν αυτάρκες όλα τα παράγαμε και τα αμπάρια μας ήταν γεμάτα και βροντούσανε και οι πύθοι μας γεμάτοι και τα σκεύη του σπιτιού μας τα παράγαμε οι ίδιοι, ας ήταν και πήλινα. Σήμερα είμαστε εξαρτημένοι απ’ έξω.Εμείς παραμείναμε πιστοί στα λαϊκίστικα διδάγματα του μεγάλου αγύρτη Ανδρέα Παναδρέα που μας πουλούσε και μας αγόραζε με τον λαϊκισμό του και μας έλεγε ότι δεν είναι ανάγκη να δουλεύουμε να κουραζόμαστε, υπάρχει και άλλος τρόπος, να δανειζόμαστε να ζούμε. Εμείς τον πιστέψαμε και αφήσαμε τα χωράφια μας και ερημώσανε. Και τώρα εάν δεν έρθει να πλευρίσει καράβι να μας φέρει ψωμί να φάμε, θα ψοφήσουμε σαν τους τζιτζίκους.

  • 29 Ιανουαρίου 2021
  • 0 Σχόλια

ΕΞΟΔΟΣ