Υπάρχει μια ερώτηση που μου τίθεται σχεδόν κάθε φορά που υποβάλλω την φορολογική δήλωση του έτους για λογαριασμό των πελατών μου και τους ενημερώνω για τα κέρδη και τον φόρο της χρονιάς:
«Αφού έχουμε κέρδος, πού είναι τα λεφτά;»
Η απορία είναι απολύτως λογική. Ο επιχειρηματίας βλέπει έναν θετικό αριθμό στο αποτέλεσμα χρήσης και περιμένει να τον συναντήσει και στο «ταμείο». Όταν αυτό δεν συμβαίνει, δημιουργείται η αίσθηση ότι κάτι δεν «κολλάει».
Στην πραγματικότητα, αυτό που δεν κολλάει είναι η ταύτιση δύο διαφορετικών εννοιών: του λογιστικού κέρδους και της ρευστότητας.
Το κέρδος καταγράφεται όταν τιμολογείται μια πώληση και όταν αναγνωρίζεται μια δαπάνη. Η ρευστότητα όμως αφορά στο πότε εισπράττεται μια απαίτηση και πότε πληρώνεται μια υποχρέωση. Η διαφορά στον χρόνο είναι αρκετή για να εξηγήσει γιατί μια επιχείρηση μπορεί να εμφανίζει θετικό αποτέλεσμα και ταυτόχρονα να πιέζεται ταμειακά.
Σε ποιους παράγοντες βασίζεται όμως αυτή η απόρια των επιχειρηματιών, δηλαδή «που πήγαν τα λεφτά»;
Πρώτος παράγοντας είναι ο χρονισμός εισπράξεων και πληρωμών. Όταν μια επιχείρηση πληρώνει προμηθευτές σε 30 ημέρες αλλά εισπράττει από πελάτες σε 60 ή 90, δημιουργείται ένα χρηματοδοτικό κενό. Ακόμη κι αν η χρήση κλείσει με κέρδη 120.000 ευρώ, μπορεί να υπάρχουν απαιτήσεις 300.000 ευρώ που δεν έχουν μετατραπεί σε εισπράξεις. Το αποτέλεσμα είναι θετικό, αλλά το ταμείο χρηματοδοτεί την αγορά.
Δεύτερος παράγοντας , το υπερβολικό απόθεμα στο οποίο και έχουμε αναφερθεί σε προηγούμενα άρθρα. Το εμπόρευμα στο ράφι αποτιμάται και εμφανίζεται στο κόστος πωληθέντων, αλλά δεν πληρώνει μισθούς ούτε φόρους. Μια μαζική αγορά 70.000 ευρώ για καλύτερη τιμή μπορεί να βελτιώσει το μικτό περιθώριο, αφαιρεί όμως άμεσα 70.000 ευρώ από τη ρευστότητα. Το κέρδος ίσως βελτιώνεται, το «ταμείο» όμως μειώνεται.
Η φορολογία αποτελεί επίσης κρίσιμο σημείο. Ο φόρος εισοδήματος και η προκαταβολή υπολογίζονται επί του λογιστικού αποτελέσματος, όχι επί των εισπραχθέντων. Μια επιχείρηση με κέρδη 150.000 ευρώ μπορεί να κληθεί να καταβάλει 70.000 ευρώ φόρο, ενώ μέρος των κερδών αυτών δεν έχει ακόμη εισπραχθεί. Πόσοι απο εσάς δεν έχετε μια επιταγή εισπρακτέα οκταμήνου στα χέρια σας; Η φορολογική υποχρέωση προηγείται της είσπραξης.
Στην ίδια λογική, οι πάγιες επενδύσεις δεν επιβαρύνουν άμεσα το αποτέλεσμα. Η αγορά εξοπλισμού καταγράφεται ως πάγιο και αποσβένεται σταδιακά, όμως το ταμειακό ισοδύναμο φεύγει ολόκληρο τη στιγμή της πληρωμής. Το αποτέλεσμα χρήσης μπορεί να παραμένει θετικό, ενώ η ρευστότητα έχει ήδη αποδυναμωθεί.
Ανάλογη είναι η περίπτωση των δανείων. Μόνο οι τόκοι επηρεάζουν το λογιστικό αποτέλεσμα. Το κεφάλαιο της δόσης αποπληρώνεται από το «ταμείο» χωρίς να εμφανίζεται ως έξοδο. Έτσι, μια επιχείρηση με καθαρό κέρδος 80.000 ευρώ μπορεί να εξυπηρετεί ετήσιες δόσεις 100.000 ευρώ, χωρίς η μείωση της ρευστότητας αυτής να αποτυπώνεται αναλογικά στην κατάσταση αποτελεσμάτων.
Ιδιαίτερα αναφορά πρέπει να γίνει για την περίπτωση του ΦΠΑ. Τα ποσά που εισπράττονται ΔΕΝ αποτελούν ΕΣΟΔΟ αλλά ΥΠΟΧΡΕΩΣΗ προς ΑΠΟΔΟΣΗ. Όταν χρησιμοποιούνται για κάλυψη λειτουργικών αναγκών, δημιουργείται μια προσωρινή εικόνα διαθεσίμων που δεν ανήκουν στην επιχείρηση. Η στιγμή της απόδοσης αποκαθιστά την πραγματικότητα, συχνά βίαια.
Σε μικρότερες επιχειρήσεις, προστίθεται συχνά και ο παράγοντας των προσωπικών αναλήψεων. Το κέρδος 60.000 ευρώ δεν σημαίνει ότι το ίδιο ποσό μπορεί να αναληφθεί , αφού εάν αφαιρεθούν φόροι, ασφαλιστικές εισφορές και προσωπικές εκροές, το ταμειακό υπόλοιπο μπορεί να είναι αισθητά χαμηλότερο. Ιδιαίτερα στις οικογενειακές επιχειρήσεις, τα όρια μεταξύ προσωπικών και επαγγελματικών χρημάτων συχνά θολώνουν. Το ταμείο της επιχείρησης αντιμετωπίζεται ως διαθέσιμο εισόδημα, ενώ στην πραγματικότητα αποτελεί εργαλείο λειτουργίας. Η απουσία σαφούς διαχωρισμού οδηγεί σε σταδιακή αποδυνάμωση της ρευστότητας, με συχνά , δυσάρεστες συνέπειες για τις επιχειρήσεις.
Τέλος, ακόμη και η ανάπτυξη μπορεί να λειτουργήσει επιβαρυντικά στην ρευστότητα. Η αύξηση πωλήσεων απαιτεί περισσότερα αποθέματα και μεγαλύτερες πιστώσεις προς πελάτες. Η μετάβαση από κύκλο εργασιών 2 σε 3 εκατομμύρια ευρώ μπορεί να απαιτήσει εκατοντάδες χιλιάδες ευρώ επιπλέον κεφάλαιο κίνησης πριν αποδώσει η αυξημένη δραστηριότητα. Η επιχείρηση «μεγαλώνει», αλλά το ταμείο πιέζεται.
Το συμπέρασμα δεν είναι ότι το κέρδος δεν έχει σημασία. Αντιθέτως, αποτελεί ένδειξη βιωσιμότητας του επιχειρηματικού μοντέλου. Η ρευστότητα όμως αποτελεί προϋπόθεση συνέχειας. Μια επιχείρηση μπορεί να αντέξει μια χρονιά με χαμηλότερο περιθώριο. Δεν μπορεί να αντέξει χωρίς μετρητά. Όταν λοιπόν τίθεται η ερώτηση «πού πήγαν τα λεφτά;», η απάντηση δεν βρίσκεται σε έναν αριθμό. Βρίσκεται στη ροή των υποχρεώσεων, στον χρόνο είσπραξης, στη δομή χρηματοδότησης και στη διαχείριση.
Το κέρδος δείχνει ότι η επιχείρηση λειτουργεί σωστά. Η ρευστότητα δείχνει ότι μπορεί να συνεχίσει να λειτουργεί. Και στην επιχειρηματικότητα, η συνέχεια είναι η πιο αυστηρή μορφή επιτυχίας. Αν δεν έχετε την απάντηση στην ερώτηση «που πήγαν τα λεφτά», τότε θα πρέπει να επανεξετάσετε εκ βάθρων το επιχειρηματικό σας μοντέλο.
* Το παραπάνω κείμενο εκφράζει προσωπικές απόψεις και εκτιμήσεις του συντάκτη. Για την σύνταξη και διόρθωση του παρόντος, έγινε χρήση εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης.
*Ο Βασίλης Βογιατζής MSc , είναι Λογιστής – Φοροτεχνικός Α’ Τάξης , ιδρυτής της Λογιστικής εταιρείας VoyiatzisGroup , με έδρα την Κω.