Ο Ιανουάριος και ο διπρόσωπος Ιανός (Γράφει η Ξανθίππη Αγρέλλη )
Διανύουμε το δεύτερο δεκαπενθήμερο, του πρώτου μήνα του Νέου Έτους. Κόβουμε Βασιλόπιττες στα σπίτια και στους συλλόγους, ανταλλάσουμε ευχές, κερδίζουμε το τυχερό φλουρί, που θα μας συνοδεύει η τύχη του όλο το χρόνο. Μαζί με τις επισκέψεις, τα οικογενειακά τραπέζια και τις ευχές, κάνουμε τον προσωπικό απολογισμό μας, διορθώνουμε τα τυχόν λάθη και την συμπεριφορά μας. Αποφασίζουμε να αλλάξουμε προς το καλύτερο και δεν επαναλαμβάνουμε, τα ίδια ολισθήματα, που προβλημάτισαν εμάς και τους γύρω μας. Όλοι οι άνθρωποι, θέτουμε στόχους και κάνουμε Θρησκευτικές τελετουργίες, για να ευλογηθεί ο Νέος Χρόνος. Επίσης κάνουμε κοσμικές δραστηριότητες, με γιορτές και βεγγαλικά, τη στιγμή της μετάβασης από τον ένα χρόνο, στον άλλον. Όλα αυτά πολύ κατανοητά, από τους παλιούς και νέους ανθρώπους. Έτσι ξεχωρίζει ο Γεννάρης, ο πρώτος μήνας του χρόνου, λαμπερός και ελπιδοφόρος. Ο Ιανουάριος ή Γεννάρης, ο μήνας προετοιμασίας των γεννημάτων της γης και για άλλους ο Γιαννάρης, ο μήνας του Αη Γιαννιού. Όμως από πού πήρε το όνομά του, ο πρώτος μήνας του χρόνου; Αλιεύοντας μέσα στην απέραντη θάλασσα, των γνώσεων της Εγκυκλοπαίδειας και του διαδικτύου, βρίσκουμε τον Ιανουάριο, να παίρνει το όνομα του από τον Αρχαίο Ρωμαίο, διπρόσωπο θεό τον Ιανό. Στα διασωθέντα αγάλματα, τον απεικονίζουν με δυο πρόσωπα, το ένα προς τα εμπρός και το άλλο στραμμένο προς τα πίσω. Έτσι ουσιαστικά ο Ιανός, μας θυμίζει πως ο χρόνος κινείται, από τα όρια του παρελθόντος, στα όρια του μέλλοντος. Εκεί όπου μια χρονική πύλη κλείνει, για να ανοίξει η επόμενη πύλη του χρόνου. Μεταφορικά είναι ο διπρόσωπος μήνας, με τον αλλοπρόσαλλο καιρό. Πότε ήλιος, πότε κρύο και πότε βροχή. Θυμίζει ακόμη τους διπρόσωπους ανθρώπους, που άλλα λένε μπροστά και άλλα πίσω, με υποκριτική, διπρόσωπη συμπεριφορά. Αυτή την υποκριτική δυνατότητα, δεν την διαθέτει κανένα ζωντανό πλάσμα στη γη, παρά μόνον ο άνθρωπος. Στα Βυζαντινά Χριστιανικά χρόνια, η αρχή του έτους ξεκινούσε την πρώτη του Σεπτέμβρη. Μέχρι σήμερα τηρείται η Εκκλησιαστική Αρχιχρονιά, η αρχή της Ινδίκτου, με τα διάφορα έθιμα που την ακολουθούν. Οι διάφορες Θρησκείες ανά τον Κόσμο, όπως οι Ιουδαίοι, οι Μωαμεθανοί και οι Βουδιστές, έχουν τις δίκες τους ξεχωριστές μέρες Πρωτοχρονιάς, ανάλογα με τα λόγια που γράφουν τα Ιερά, Θρησκευτικά βιβλία τους. Για άλλους λαούς, ο καινούργιος χρόνος αρχίζει τον Μάρτιο, για άλλους τον Απρίλιο ή και τον Μάιο, την Πρωτομαγιά. Ωστόσο σήμερα, παγκοσμίως, ο Νέος Χρόνος, αρχίζει από την πρώτη Ιανουαρίου. Στην Αρχαία Ρωμαϊκή Θρησκεία, ο Γιάνους ή Ιανός, θεωρείται ένας από τους Αρχαιοτέρους ειδωλολατρικούς θεούς και δεν ανήκει στους εκλατινισμένους Αρχαιοελληνικούς, μυθολογικούς θεούς. Στα ύστερα Βυζαντινά χρόνια, οι Έλληνες ιστορικοί έβαλαν και τον Ιανό, στο Ελληνικό μυθολογικό πλαίσιο, των Αρχαίων θεών. Οι νέο Έλληνες ιστορικοί, γράφουν πως ο Ιανός ήταν ένας από τους Α ρχαίους βασιλιάδες της Ιταλίας, γιος του Απόλλωνα και της Κρέουσας, η οποία ήταν η μυθική κόρη του Ερεχθέως, βασιλιά των Αθηνών. Σύμφωνα με τους ισχυρισμούς των ιστορικών, ο Ιανός φεύγει από την Ελλάδα και εγκαθίσταται, στην Ιταλική περιοχή Λάτιο ή Λάτσιο. Πάνω σε ένα λόφο, ίδρυσε την πόλη Ιανίκουλουμ ή Γιανίκουλουμ. Έζησε δε εκεί, μέχρι τον θάνατό του όπου οι Αρχαίοι Λατίνοι, τον τίμησαν σαν Αρχαίο Ρωμαίο θεό. Αυτό γιατί συνέβαλε στην αλλαγή των ανθρώπων, από άγριους και πρωτόγονους σε πολιτισμένους. Τον θεώρησαν ευεργέτη, για την φροντίδα στην πόλη τους και για τον ενάρετο βίο του. Στα δυο του πρόσωπα, έβλεπαν οι λόγιοι της εποχής, την ηθική αλληγορία του παλιού και του νέου, του απολίτιστου και του καλλιεργημένου. Ήταν τόση η Ρωμαϊκή λατρεία στο πρόσωπό του Ιανού, που του έφτιαχναν ναούς, όπου το χαρακτηριστικό τους ήταν οι δυο αντικριστές πύλες. Λέγεται δε, ότι όταν οι πύλες του ειδωλολατρικού ναού ήταν κλειστές, αυτό σήμαινε ειρήνη στην περιοχή. Όταν δε άνοιγαν, η Ρώμη ήταν αντιμέτωπη με πόλεμο. Ο κόσμος εννοούσε κλείσιμο και άνοιγμα, δηλαδή ειρήνη και πόλεμο, αλλά και αρχή ή τέλος. Πέρα από τον μήνα Ιανουάριο, του Ρωμαϊκού έτους, ο πρώτος μήνας λεγόταν στην Αθήνα και Γαμήλιων, αφιερωμένος στη γαμήλια γιορτή του Δία με την Ήρα. Προφανώς σημαίνοντας ότι με την ένωση δυο ανθρώπων, ενός άνδρα και μιας γυναίκας, ξεκινούσε και μια καινούργια ζωή. Ο Ιανουάριος είναι η συνέχεια της ανθρώπινης επιβίωσης, που πατάει στο παρόν, στηριζόμενη στο παρελθόν και σχεδιάζει το μέλλον. Για τη μετάβαση του ενός χρόνου στον άλλο, για πόρτες που κλείνουν και ανοίγουν και για γέφυρες που ενώνουν, το παρελθόν με το μέλλον. Όπως και να είναι, ό, τι όνομα και να έχει ο Ιανουάριος, συνοδεύεται από διάφορες δοξασίες, από πολλά ήθη και έθιμα, ξεχωριστά σε κάθε τόπο και πάντα θα αποτελεί τον πρώτο μήνα, που φέρνει την Ανατολή ενός Νέου Χρόνου. Καλή και Ειρηνική Χρονιά.Ξανθίππη Αγρέλλη